Czy niedozwolony zapis można zastąpić innym kursem? Znaczenie wyroku TSUE C-260/18

Czego dotyczyła sprawa Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank, C-260/18?

Wyrok TSUE C-260/18 z 3 października 2019 r. dotyczył kredytu indeksowanego do CHF zawartego przez Kamilę i Justynę Dziubak z Raiffeisen Bank International AG oraz skutków usunięcia nieuczciwych postanowień przeliczeniowych. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedział na pytania Sądu Okręgowego w Warszawie, interpretując dyrektywę 93/13/EWG; nie wydał natomiast końcowego wyroku w sprawie konkretnej umowy.

Jak działał mechanizm kredytu indeksowanego do CHF?

Mechanizm indeksacji polegał na powiązaniu kwoty kredytu wypłaconej w złotych z wartością franka szwajcarskiego, a następnie na przeliczaniu salda oraz rat według kursów wskazywanych w umowie lub tabeli kursowej banku. To konstrukcja odmienna od kredytu denominowanego, choć w obu przypadkach analiza zaczyna się od literalnego brzmienia dokumentów.

W sprawach tego typu szczególne znaczenie może mieć odpowiedź na pytanie, kto, kiedy i według jakich kryteriów wyznaczał kurs. Nie wystarcza samo użycie słów „CHF”, „indeksacja” albo „tabela kursowa”.

• Umowa kredytowa określa kwotę, cel finansowania, okres spłaty i podstawowy mechanizm walutowy.
• Regulamin banku może zawierać definicję kursu kupna, kursu sprzedaży oraz zasady działania tabeli kursowej.
• Tabela kursowa banku może wpływać osobno na przeliczenie wypłaty, salda zadłużenia i każdej raty.
• Aneks może zmieniać sposób spłaty, lecz jego znaczenie zależy od daty, treści i okoliczności podpisania.
• Historia spłat pozwala ustalić, jakie przeliczenia faktycznie następowały w czasie wykonywania umowy.

Czy TSUE rozstrzygnął sprawę państwa Dziubak za polski sąd?

Nie. TSUE dokonał wykładni prawa Unii, a ocenę abuzywności konkretnych postanowień oraz skutków dla umowy pozostawił sądowi krajowemu. Taki podział ról wynika z procedury pytań prejudycjalnych i ma znaczenie także przy czytaniu późniejszego orzecznictwa.

Wyrok C-260/18 nie jest nakazem unieważnienia każdej umowy powiązanej z CHF. Jest natomiast ważnym punktem odniesienia przy pytaniu, czy po wyłączeniu klauzuli przeliczeniowej sąd może sam stworzyć nowy mechanizm kursowy.

• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej interpretuje prawo Unii, w tym dyrektywę 93/13/EWG.
• Sąd Okręgowy w Warszawie badał stan faktyczny i skierował pytania prejudycjalne do TSUE.
• Raiffeisen Bank International AG był stroną sporu, a nie instytucją ustalającą ogólną regułę dla wszystkich banków.
• Kamil i Justyna Dziubak byli konsumentami w konkretnej relacji kontraktowej, ocenianej według jej dokumentów.
• Każda inna umowa CHF może zawierać odmienne postanowienia, regulamin i historię zmian.

Kiedy postanowienie dotyczące kursu waluty może być niedozwolone?

Klauzula abuzywna to postanowienie umowy konsumenckiej nieuzgodnione indywidualnie, które kształtuje prawa lub obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Taką ocenę przewiduje art. 385¹ Kodeksu cywilnego, a jej wynik zależy od treści konkretnej umowy oraz okoliczności jej zawarcia.

Jakie przesłanki wskazuje art. 385¹ KC?

Ocena wymaga jednoczesnego zbadania kilku elementów, a nie prostego porównania raty z inną ofertą bankową. Sąd bada zwłaszcza, czy konsument rzeczywiście uzgodnił dane postanowienie i czy znał mechanizm wpływający na jego zobowiązanie.

„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.” - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, tekst ustawy

• Konsument zawiera umowę w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową.
• Postanowienie nie jest indywidualnie uzgodnione, gdy konsument nie miał realnego wpływu na jego treść.
• Dobre obyczaje wymagają uczciwego informowania o mechanizmie, ryzyku i sposobie rozliczeń.
• Rażące naruszenie interesów konsumenta ocenia się w kontekście praw i obowiązków obu stron.
• Ocena dotyczy chwili zawarcia umowy, a nie wyłącznie późniejszego wzrostu albo spadku kursu CHF.

Dlaczego możliwość jednostronnego ustalania kursu przez bank ma znaczenie?

Jednostronne ustalanie kursu ma znaczenie, ponieważ bank może wtedy wpływać na wysokość przeliczenia bez jasnych, weryfikowalnych kryteriów zapisanych w umowie. Nie oznacza to automatycznie abuzywności każdej tabeli bankowej, lecz może stanowić ważny element oceny klauzuli przeliczeniowej.

Z perspektywy analizy prawnej liczy się nie tylko nazwa tabeli, ale również opis algorytmu. Przykładowo, samo zdanie „stosuje się kurs sprzedaży z tabeli banku” może nie wyjaśniać, jak bank ustala różnicę między kursem kupna a sprzedaży, jaki rynek bierze pod uwagę ani kiedy aktualizuje dane.

• Kurs kupna może zostać zastosowany przy rozliczeniu wypłaty w złotych.
• Kurs sprzedaży może zostać zastosowany przy przeliczeniu raty spłacanej w złotych.
• Spread walutowy oznacza różnicę między kursem kupna i kursem sprzedaży stosowanymi przez bank.
• Brak wzoru ustalania kursu utrudnia konsumentowi samodzielną kontrolę rozliczenia.
• Informacja przekazana przed podpisaniem umowy może wpływać na ocenę przejrzystości warunku.

W praktyce analizy umów zestawia się umowę, regulamin, załączniki, aneksy i materiały przekazane przed zawarciem kontraktu. Rezultat zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Czy sąd może zastąpić tabelę kursową banku kursem średnim NBP?

Nie ma automatycznej reguły pozwalającej zastąpić tabelę kursową banku kursem średnim NBP. Wyrok TSUE C-260/18 wymaga wskazania podstawy prawnej zgodnej z dyrektywą 93/13/EWG i zbadania konkretnej umowy; sam fakt publikowania kursu przez Narodowy Bank Polski nie tworzy jeszcze mechanizmu zastępczego.

Dlaczego sąd nie może po prostu wybrać kursu „uczciwego”?

Sąd nie powinien swobodnie poprawiać nieuczciwego warunku tylko po to, aby utrzymać umowę. Gdyby przedsiębiorca mógł liczyć na zastąpienie wadliwej klauzuli rozwiązaniem uznanym później za rozsądne, osłabiałoby to ochronę konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG.

„Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie wynikających z usunięcia z niej nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-260/18, 3 października 2019 r.

• Kurs średni NBP jest kursem referencyjnym publikowanym przez Narodowy Bank Polski.
• Kurs kupna banku i kurs sprzedaży banku mogą różnić się od kursu średniego NBP.
• Kurs rynkowy nie jest samodzielną kategorią umowną, jeżeli strony nie określiły sposobu jego ustalenia.
• Słuszność ekonomiczna nie zastępuje normy prawnej pozwalającej uzupełnić lukę w umowie.
• Cel odstraszający dyrektywy 93/13 ogranicza możliwość sądowego naprawiania klauzuli na korzyść przedsiębiorcy.

Czym różni się kurs średni NBP od kursu zastosowanego w umowie?

Kurs średni NBP to publikowany wskaźnik referencyjny, a kurs zastosowany w umowie to element konkretnego mechanizmu rozliczeniowego uzgodnionego lub narzuconego stronom. Pierwszy jest wartością publikowaną przez instytucję publiczną, drugi musi mieć podstawę w treści kontraktu albo przepisie prawa.

Rodzaj kursu	Funkcja	Znaczenie w analizie umowy CHF
Kurs średni NBP	Wskaźnik referencyjny publikowany przez Narodowy Bank Polski.	Nie staje się automatycznie zastępczym kursem umownym.
Kurs kupna banku	Może służyć do przeliczenia wypłaty albo salda.	Wymaga oceny transparentności sposobu ustalania.
Kurs sprzedaży banku	Może służyć do przeliczenia rat spłacanych w PLN.	Może obejmować spread i wpływać na wysokość świadczenia.
Kurs rynkowy	Potoczne określenie notowań dostępnych na rynku walutowym.	Nie jest gotową normą do wpisania przez sąd do umowy.

Zobacz także: kurs średni NBP a tabela kursowa banku.

Jakie granice uzupełniania umowy wyznaczył TSUE w wyroku C-260/18?

TSUE wskazał, że po usunięciu nieuczciwego warunku sąd nie może oprzeć uzupełnienia luki wyłącznie na ogólnych zasadach słuszności albo ustalonych zwyczajach. Granica ta wynika z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG oraz z potrzeby zachowania realnej ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami.

Czym różni się przepis dyspozytywny od ogólnej zasady słuszności lub zwyczaju?

Przepis dyspozytywny to norma, która znajduje zastosowanie, gdy strony nie uregulowały danej kwestii inaczej. Ogólna zasada słuszności lub zwyczaj wymaga szerszej oceny i nie zawiera automatycznie konkretnego, gotowego parametru, który można wpisać w miejsce usuniętej klauzuli.

• Przepis dyspozytywny ma określoną treść normatywną przewidzianą przez ustawodawcę.
• Przepis bezwzględnie obowiązujący wiąże strony niezależnie od ich odmiennego ustalenia.
• Zasada słuszności jest ogólną dyrektywą oceny, a nie zawsze mechanizmem ustalającym kurs waluty.
• Ustalony zwyczaj wymaga wykazania jego treści i znaczenia dla konkretnego stosunku prawnego.
• Warunek stworzony wyłącznie przez sąd nie jest tym samym co przepis prawa krajowego.

Kiedy wyjątkowo możliwe jest zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego?

Wyjątkowo zastąpienie może być rozważane wtedy, gdy bez nieuczciwego warunku umowa nie może dalej obowiązywać, a jej upadek narażałby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Sąd musi wtedy badać prawo krajowe, rzeczywisty skutek dla konsumenta i jego świadome stanowisko.

Nie ma jednego uniwersalnego przepisu, który zastępuje każdą tabelę kursową banku. Daty zawarcia umowy, jej konstrukcja, treść regulaminu oraz aktualne orzecznictwo mogą prowadzić do odmiennych ocen.

• Najpierw ocenia się, czy warunek ma nieuczciwy charakter w rozumieniu dyrektywy 93/13/EWG.
• Następnie bada się, czy umowa może funkcjonować bez usuniętego mechanizmu.
• Potem ustala się, czy prawo krajowe przewiduje konkretną normę możliwą do zastosowania.
• Ocena skutków upadku umowy odbywa się z perspektywy ochrony konsumenta.
• Stanowisko banku nie może samo przesądzić o zachowaniu umowy w mocy.

Czy umowa może obowiązywać po usunięciu klauzuli kursowej?

To zależy od konstrukcji konkretnej umowy, prawa krajowego i funkcji usuniętego postanowienia. Dyrektywa 93/13/EWG zakłada, że umowa może nadal wiązać strony po wyłączeniu warunku nieuczciwego, jeżeli dalsze obowiązywanie jest prawnie możliwe bez zmiany jej istoty.

Kto ocenia możliwość dalszego obowiązywania konkretnej umowy?

Możliwość dalszego obowiązywania ocenia sąd krajowy, a nie TSUE, bank ani sam konsument. Sąd stosuje prawo krajowe do treści konkretnego kontraktu i ustala, czy po wyeliminowaniu klauzuli przeliczeniowej pozostają elementy pozwalające wykonywać umowę.

• Sąd krajowy ocenia skutki eliminacji warunku w świetle polskiego prawa cywilnego.
• TSUE wyjaśnia sposób rozumienia dyrektywy 93/13/EWG, lecz nie zastępuje sądu krajowego.
• Umowa kredytu zawiera wiele elementów poza klauzulą kursową, w tym kwotę, okres i oprocentowanie.
• LIBOR, a obecnie w nowych instrumentach także SARON, mogą mieć znaczenie ekonomiczne, lecz nie rozstrzygają samodzielnie o skutku prawnym.
• WIBOR dotyczy innych konstrukcji oprocentowania i nie jest automatycznym zamiennikiem wskaźnika stosowanego w kredycie CHF.

Czy usunięcie klauzuli oznacza odfrankowienie albo nieważność?

Nie. Usunięcie klauzuli kursowej nie oznacza automatycznie ani odfrankowienia kredytu, ani nieważności umowy kredytu. Są to odrębne możliwe konsekwencje, których nie można ustalić bez analizy dokumentów, podstawy prawnej i okoliczności sprawy.

Rozliczenia po ewentualnym stwierdzeniu nieważności stanowią osobne zagadnienie. Dotyczą ich między innymi pytania o wzajemne świadczenia, teorię dwóch kondykcji oraz przedawnienie, ale wyrok C-260/18 nie daje samodzielnej odpowiedzi na każdy z tych problemów.

• Odfrankowienie bywa używane jako potoczne określenie dalszego wykonywania umowy bez mechanizmu walutowego.
• Nieważność umowy oznacza odmienny skutek prawny niż sama bezskuteczność pojedynczego postanowienia.
• Teoria dwóch kondykcji odnosi się do odrębnych roszczeń stron o zwrot spełnionych świadczeń.
• Przedawnienie wymaga osobnej oceny terminów i rodzaju dochodzonego roszczenia.
• Aktualne orzecznictwo TSUE, Sądu Najwyższego i sądów powszechnych wymaga regularnej weryfikacji przed publikacją.

Powiązane pojęcia wyjaśnia hasło odfrankowienie i nieważność umowy.

Jaką rolę odgrywa świadoma wola konsumenta?

Świadoma wola konsumenta ma znaczenie, gdy sąd rozważa skutki usunięcia nieuczciwego warunku, zwłaszcza możliwość upadku umowy. Konsument powinien znać prawne i ekonomiczne następstwa możliwych rozstrzygnięć, ponieważ ochrona z dyrektywy 93/13/EWG ma służyć jego interesowi, a nie automatycznemu utrzymaniu kontraktu dla banku.

Jakie informacje powinien otrzymać konsument?

Konsument powinien otrzymać informacje o możliwych skutkach dalszego obowiązywania umowy i jej ewentualnego upadku, w zakresie koniecznym do zajęcia świadomego stanowiska. Zakres informacji zależy od sprawy, ale nie powinien sprowadzać się do jednego hasła o „korzystnym” albo „niekorzystnym” wyroku.

• Informacja powinna odróżniać skutki pozostawienia umowy w mocy od skutków jej upadku.
• Informacja powinna wskazywać, że rozliczenia stron są odrębnym etapem analizy prawnej.
• Informacja powinna uwzględniać znaczenie ewentualnych aneksów i spłat bezpośrednio w CHF.
• Informacja powinna odróżniać wykładnię TSUE od rozstrzygnięcia konkretnego sądu polskiego.
• Informacja powinna być oparta na dokumentach, a nie na obietnicy wyniku postępowania.

Czy interes banku może przesądzić o utrzymaniu umowy?

Nie. Ochrona przewidziana przez dyrektywę 93/13/EWG nie służy temu, aby za wszelką cenę zachować umowę w interesie przedsiębiorcy. Sąd rozważa konsekwencje z perspektywy konsumenta, przy zachowaniu zasad prawa krajowego.

• Bank jako przedsiębiorca nie może powoływać się wyłącznie na własny interes ekonomiczny.
• Konsument korzysta z ochrony przed nieuczciwymi warunkami na zasadach wskazanych w prawie Unii i prawie krajowym.
• Sąd ocenia konkretny kontrakt, a nie abstrakcyjny model wszystkich kredytów CHF.
• Rzecznik Finansowy i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pełnią odmienne funkcje instytucjonalne.
• Indywidualna porada prawna wymaga analizy dokumentów oraz aktualnego stanu orzecznictwa.

Czy ustawa antyspreadowa naprawiła wcześniejsze klauzule przeliczeniowe?

Nie, sama ustawa antyspreadowa z 29 lipca 2011 r. nie przesądza automatycznie, że wcześniejsza klauzula przeliczeniowa była uczciwa albo że jej skutki zostały usunięte. Nowelizacja Prawa bankowego wprowadziła rozwiązania dotyczące kredytów denominowanych i indeksowanych do waluty obcej, w tym możliwości spłaty w walucie.

Co zmieniła ustawa z 29 lipca 2011 r.?

Ustawa antyspreadowa to potoczna nazwa ustawy zmieniającej Prawo bankowe oraz niektóre inne ustawy, ogłoszonej w Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984. Jej przepisy dotyczyły między innymi zasad określania kursu wymiany oraz możliwości dokonywania spłaty bezpośrednio w walucie obcej.

• Nowelizacja dotyczyła kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty innej niż polska.
• Prawo do spłaty w CHF może ograniczać stosowanie spreadu przy przyszłych rozliczeniach.
• Ustawa nie zastępuje sądowej oceny pierwotnej treści klauzuli umownej.
• Data wejścia w życie nowelizacji ma znaczenie przy analizie chronologii wykonywania umowy.
• Treść aneksu zawartego po 2011 r. wymaga odrębnej oceny prawnej.

Czy aneks i spłata bezpośrednio w CHF kończą analizę?

Nie. Aneks albo późniejsza spłata bezpośrednio w CHF mogą być istotnymi elementami stanu faktycznego, lecz nie kończą automatycznie analizy pierwotnej klauzuli. Znaczenie dokumentu zależy między innymi od jego treści, przekazanych informacji i skutków dla konsumenta.

W dokumentach trzeba oddzielić zmianę przyszłego sposobu spłaty od pytania, jak umowa działała wcześniej, podczas wypłaty kredytu oraz naliczania wcześniejszych rat. To dwa różne zagadnienia.

• Aneks może wprowadzać spłatę rat bezpośrednio w CHF od określonej daty.
• Aneks może nie regulować przeliczeń dokonanych przed jego podpisaniem.
• Spłata w CHF nie wyjaśnia samodzielnie sposobu wyznaczania początkowego salda.
• Zgoda konsumenta wymaga oceny jej zakresu i okoliczności złożenia.
• Ustawa antyspreadowa nie jest tożsama z dyrektywą 93/13/EWG ani z wyrokiem C-260/18.

Więcej o tej nowelizacji: ustawa antyspreadowa.

Co wyrok C-260/18 oznacza dla kredytobiorcy frankowego?

Wyrok C-260/18 oznacza przede wszystkim potrzebę oddzielnej analizy abuzywności klauzuli, możliwości dalszego obowiązywania umowy i skutków rozliczeniowych. Nie daje automatycznej odpowiedzi o nieważności, odfrankowieniu, zastosowaniu kursu średniego NBP ani wyniku sprawy; rezultat zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jakie dokumenty należy sprawdzić najpierw?

Pierwszym krokiem jest zebranie pełnego zestawu dokumentów z dnia zawarcia i wykonywania umowy. Samo hasło „kredyt frankowy” nie opisuje wszystkich mechanizmów, dlatego analiza powinna obejmować zarówno umowę, jak i dokumenty uzupełniające.

1. Umowa kredytowa pozwala ustalić podstawowe zasady indeksacji albo denominacji do CHF.
2. Regulamin i załączniki mogą wyjaśniać, jak bank tworzył tabelę kursową.
3. Aneksy pokazują, czy i od kiedy zmieniał się sposób spłaty lub przeliczeń.
4. Historia wypłaty i spłat umożliwia odtworzenie faktycznie zastosowanych kursów.
5. Informacje przedkontraktowe mogą mieć znaczenie dla oceny transparentności ryzyka walutowego.
6. Korespondencja z bankiem może wyjaśniać kontekst zmian, reklamacji albo sposobu wykonywania umowy.

Czy na podstawie samego wyroku można przewidzieć wynik sprawy?

Nie. Wyrok C-260/18 jest istotnym orzeczeniem dotyczącym ochrony konsumenta, ale nie zastępuje analizy wzorca umownego, dowodów, zarzutów stron ani aktualnego orzecznictwa. Z mojej perspektywy redakcyjnej najczęstszym błędem jest traktowanie jego nazwy jako gotowej odpowiedzi na każdą sprawę CHF.

• Klauzule abuzywne w umowach frankowych ocenia się na podstawie ich konkretnego brzmienia.
• Indeksacja a denominacja kredytu CHF to różne konstrukcje wymagające rozróżnienia.
• Kurs średni NBP nie działa jako automatyczne rozwiązanie każdej luki umownej.
• Nieważność umowy kredytu i odfrankowienie kredytu nie są synonimami.
• Przedawnienie oraz teoria dwóch kondykcji dotyczą dodatkowych kwestii rozliczeniowych.

Zobacz również: klauzule abuzywne w umowach frankowych oraz indeksacja a denominacja kredytu CHF.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie dokumentów konkretnej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy po usunięciu klauzuli bankowej sąd zawsze stosuje kurs średni NBP?

Nie ma takiego automatyzmu. Z wyroku C-260/18 wynika, że sąd nie może wypełniać luki wyłącznie ogólnymi zasadami słuszności lub zwyczaju tylko po to, aby utrzymać umowę. Dopuszczalność konkretnego rozwiązania zależy od podstawy prawnej i okoliczności sprawy.

Czy TSUE w sprawie C-260/18 unieważnił umowę państwa Dziubak?

Nie. TSUE odpowiedział na pytania prejudycjalne i dokonał wykładni prawa Unii, lecz nie zastąpił Sądu Okręgowego w Warszawie w rozstrzygnięciu całego sporu. Ocena skutków dla konkretnej umowy należała do sądu krajowego.

Czy niedozwolony zapis można zastąpić kursem rynkowym?

Nie wystarcza uznanie kursu za rynkowy lub sprawiedliwy. Sąd potrzebuje podstawy prawnej zgodnej z dyrektywą 93/13/EWG, a nie jedynie ekonomicznego przekonania, że dany parametr byłby rozsądny. Każdorazowo znaczenie ma rodzaj umowy i prawo właściwe dla sprawy.

Kiedy możliwe jest zastąpienie klauzuli przepisem dyspozytywnym?

Wyjątkowo może to być rozważane, gdy bez nieuczciwego warunku umowa nie może dalej obowiązywać, a jej upadek narażałby konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Konieczna jest jednak analiza konkretnej normy prawa krajowego oraz świadomego stanowiska konsumenta. Nie każdy przepis Kodeksu cywilnego może pełnić taką funkcję.

Czy usunięcie klauzuli kursowej zawsze oznacza nieważność umowy?

Nie. Sąd ocenia, czy po usunięciu warunku umowa może dalej funkcjonować zgodnie z prawem krajowym. Skutek zależy od konstrukcji kontraktu, roli klauzuli kursowej i pozostałych okoliczności sprawy.

Czy wyrok C-260/18 oznacza odfrankowienie kredytu?

Nie. Wyrok nie ustanawia jednego skutku dla wszystkich kredytów powiązanych z CHF. Odfrankowienie, dalsze wykonywanie umowy albo jej nieważność to odrębne możliwe konsekwencje, które wymagają analizy konkretnego kontraktu.

Czy ustawa antyspreadowa usunęła abuzywność wcześniejszych klauzul?

Nie przesądza o tym sama możliwość spłaty bezpośrednio w CHF. Znaczenie ustawy z 29 lipca 2011 r. i ewentualnego aneksu zależy od treści dokumentów oraz okoliczności sprawy. Ocena pierwotnej klauzuli przeliczeniowej pozostaje odrębnym zagadnieniem.

Jakie dokumenty są potrzebne do oceny zapisu kursowego?

Podstawą są umowa, regulamin, załączniki, aneksy i historia wypłaty oraz spłat. Istotne mogą być też informacje przekazane przed zawarciem umowy oraz dokumenty opisujące zasady ustalania tabel kursowych. Analiza powinna obejmować pełny materiał, nie pojedynczy paragraf.

Źródła i literatura

Orzecznictwo i prawo Unii

1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok w sprawie C-260/18, ECLI:EU:C:2019:819, 3 października 2019 r.
2. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
3. Kodeks cywilny - tekst ustawy w ISAP, w szczególności art. 385(1) i następne.
4. Ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.

Aktualność źródeł prawnych

Przed publikacją należy sprawdzić aktualne brzmienie art. 385¹ Kodeksu cywilnego w ISAP oraz nowsze orzecznictwo TSUE, Sądu Najwyższego i sądów powszechnych dotyczące skutków klauzul przeliczeniowych. Prawo i linie orzecznicze mogą ewoluować, dlatego materiał wymaga okresowej aktualizacji.

• ISAP publikuje oficjalne teksty ustaw i aktów zmieniających.
• CURIA publikuje orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
• Sąd Najwyższy publikuje własne orzecznictwo oraz informacje o uchwałach.
• SAOS udostępnia orzeczenia sądów powszechnych w zakresie przewidzianym przez bazę.
• Rzecznik Finansowy publikuje materiały dotyczące ochrony klientów rynku finansowego.

Przeczytaj również

• Czego wyrok TSUE C-520/21 nie przesądza? Granice orzeczenia i znaczenie treści konkretnej umowy CHF
• Czy TSUE nakazał przeliczać kredyty po kursie średnim NBP? Czego nie ma w wyroku Dziubak
• Czy bankowi przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału? Znaczenie wyroku TSUE C-520/21