Czy bank może sądownie zwaloryzować kapitał po upadku umowy CHF? Znaczenie art. 358(1) § 3 KC i C-756/22

Table of Contents

Czy bank może sądownie zwaloryzować kapitał po upadku umowy CHF?

Waloryzacja kapitału kredytu CHF nie oznacza zwykłego zwrotu pieniędzy wypłaconych kredytobiorcy. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w postanowieniu z 11 grudnia 2023 r. w sprawie C-756/22 uznał, że dyrektywa 93/13/EWG sprzeciwia się żądaniu banku, które podwyższa zwracany kapitał z powodu spadku siły nabywczej pieniądza. Nie eliminuje to jednak rozliczenia nominalnej kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi.

Rozróżnienie ma praktyczny sens. Jeżeli bank wypłacił 300 000 zł, zwrot 300 000 zł jest czym innym niż żądanie 300 000 zł powiększonych o wskaźnik inflacji, miernik siły nabywczej pieniądza albo inną dodatkową korzyść ekonomiczną. C-756/22 dotyczyło właśnie drugiej sytuacji.

  • Zwrot nominalnego kapitału obejmuje co do zasady kwotę środków rzeczywiście oddanych do dyspozycji kredytobiorcy, ustalaną z uwzględnieniem wykonania konkretnej umowy.
  • Waloryzacja sądowa zmierza do zmiany wysokości albo sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego po zmianie wartości pieniądza.
  • Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału jest roszczeniem o innym deklarowanym mechanizmie, choć również może prowadzić do dodatkowej korzyści banku.
  • Odsetki ustawowe za opóźnienie nie są waloryzacją, ponieważ zależą od wymagalności roszczenia i opóźnienia dłużnika.
  • Nieważność umowy frankowej nie oznacza automatycznie identycznego rozliczenia w każdej sprawie, ponieważ znaczenie mają świadczenia stron, terminy i podniesione zarzuty.

Zdanie do cytowania: C-756/22 nie zwalnia konsumenta ze zwrotu nominalnego kapitału, lecz sprzeciwia się inflacyjnemu podwyższeniu kapitału dochodzonemu przez bank po upadku umowy zawierającej nieuczciwe warunki.

Czym jest sądowa waloryzacja świadczenia pieniężnego?

Sądowa waloryzacja świadczenia pieniężnego to mechanizm z art. 358(1) § 3 KC, charakteryzujący się istotną zmianą siły nabywczej pieniądza, sądową oceną interesów stron oraz możliwością zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia. Przepis nie działa samoczynnie po każdym wzroście cen i nie tworzy automatycznego prawa do podwyższenia każdej należności (źródło: Kodeks cywilny, art. 358(1) § 3).

Jak odróżnić waloryzację ustawową, umowną i sądową?

Waloryzacja umowna wynika z treści kontraktu, ustawowa z przepisu prawa, a sądowa wymaga oceny dokonanej przez sąd na podstawie art. 358(1) § 3 KC. W kredytach CHF trzeba dodatkowo oddzielić te pojęcia od indeksacji lub denominacji, czyli mechanizmów określających pierwotne saldo albo wysokość rat według waluty obcej.

Indeksacja do CHF nie jest tym samym co późniejsza sądowa waloryzacja złotowego roszczenia banku. Pierwszy mechanizm jest elementem konstrukcji umowy kredytu, często ocenianym przez pryzmat klauzul abuzywnych w umowie CHF. Drugi ma stanowić reakcję na zmianę wartości pieniądza po powstaniu zobowiązania.

  • Waloryzacja umowna opiera się na uzgodnionym w kontrakcie mierniku wartości, na przykład kursie waluty lub wskaźniku cen.
  • Waloryzacja ustawowa wynika bezpośrednio z normy prawnej, która określa jej warunki i zakres.
  • Waloryzacja sądowa wymaga wykazania ustawowych przesłanek oraz indywidualnej oceny sprawy przez sąd.
  • Indeksacja CHF służyła przeliczeniom w umowie kredytu i nie przesądza o dopuszczalności późniejszego roszczenia restytucyjnego.
  • Spread walutowy oznacza różnicę między kursem kupna a kursem sprzedaży stosowanym w rozliczeniach, a nie wskaźnik sądowej waloryzacji.

Co oznacza istotna zmiana siły nabywczej pieniądza?

Istotna zmiana siły nabywczej pieniądza oznacza zmianę realnej wartości kwoty pieniężnej, która musi mieć znaczenie dla konkretnego świadczenia i być oceniona przez sąd. Sama informacja o inflacji w gospodarce nie wystarcza do przesądzenia waloryzacji konkretnej należności.

Przykład jest prosty: kwota 300 000 zł wypłacona kilka lat temu mogła mieć inną siłę nabywczą niż ta sama kwota obecnie. Nie wynika z tego jeszcze, że sąd podwyższy świadczenie. Art. 358(1) § 3 KC nakazuje zestawić zmianę wartości pieniądza z interesami stron i zasadami współżycia społecznego.

„Sąd może - po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego - zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego.” - Kodeks cywilny, art. 358(1) § 3, tekst jednolity publikowany w ISAP

Jakie ograniczenie dla przedsiębiorcy zawiera art. 358(1) § 4 KC?

Art. 358(1) § 4 KC wyłącza żądanie waloryzacji przez stronę prowadzącą przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. W sporze z bankiem znaczenie ma zatem nie sama nazwa roszczenia, lecz jego podstawa, funkcja gospodarcza i związek z działalnością bankową (źródło: Kodeks cywilny, art. 358(1) § 4).

Bank jest przedsiębiorcą, ale ocena danego żądania wymaga dokładnego odczytania pozwu, odpowiedzi na pozew oraz podstawy prawnej wskazanej w sprawie. Dodatkowo sąd krajowy musi stosować prawo polskie w zgodzie z wykładnią dyrektywy 93/13/EWG przedstawioną przez TSUE.

  • Przedsiębiorca nie może skutecznie powołać się na art. 358(1) § 3 KC, gdy zachodzi ograniczenie przewidziane w § 4 tego przepisu.
  • Związek świadczenia z działalnością gospodarczą ocenia się na tle funkcji konkretnego roszczenia, a nie wyłącznie na podstawie jego nagłówka.
  • Inflacja nie uchyla ustawowych ograniczeń dotyczących przedsiębiorcy.
  • Dyrektywa 93/13/EWG wymaga ochrony konsumenta przed skutkami nieuczciwych warunków umownych.

Zdanie do cytowania: Art. 358(1) § 3 KC nie jest uniwersalnym narzędziem podnoszenia należności banku, ponieważ jego stosowanie ogranicza zarówno § 4 tego przepisu, jak i ochrona konsumenta wynikająca z prawa Unii.

Czym waloryzacja różni się od zwrotu nominalnej kwoty kapitału?

Zwrot nominalnego kapitału oznacza rozliczenie kwoty faktycznie udostępnionej kredytobiorcy, a waloryzacja oznacza jej podwyższenie lub inną zmianę z powodu zmiany wartości pieniądza. W C-756/22 TSUE badał dodatkowe żądanie banku związane ze spadkiem siły nabywczej pieniądza, nie zaś samą zasadę zwrotu otrzymanych środków.

Co obejmuje nominalna kwota udostępnionego kapitału?

Nominalna kwota kapitału to suma środków rzeczywiście oddanych kredytobiorcy do dyspozycji, ustalana na podstawie konkretnej umowy i jej wykonania. Nie należy automatycznie utożsamiać jej z późniejszym saldem wyliczanym według kursu CHF ani z sumą wszystkich pozycji widocznych w historii rachunku.

Jeżeli bank przekazał na zakup nieruchomości 300 000 zł, punktem odniesienia dla zwrotu kapitału jest co do zasady ta wypłata. Jeżeli część środków pokrywała prowizję, refinansowanie albo została rozliczona w innym trybie, analiza wymaga dokumentów i ustaleń faktycznych.

Jak działa waloryzacja według inflacji lub innego miernika?

Waloryzacja według inflacji podnosiłaby nominalną kwotę o zmianę wartości pieniądza, na przykład przez zastosowanie wskaźnika cen, lecz w sporach CHF bank nie może uzyskać takiej dodatkowej korzyści w zakresie ocenionym przez TSUE w C-756/22. Nazwanie roszczenia „urealnieniem” albo „ochroną wartości kapitału” nie zmienia jego ekonomicznego skutku.

Pojęcie Przykład przy wypłacie 300 000 zł Cel ekonomiczny Znaczenie po C-756/22
Zwrot nominalnego kapitału Żądanie 300 000 zł, z uwzględnieniem rozliczeń stron. Restytucja wypłaconych środków. Nie został zanegowany przez samo postanowienie.
Waloryzacja kapitału Żądanie 300 000 zł powiększone o spadek siły nabywczej pieniądza. Podwyższenie wartości zwracanego świadczenia. TSUE sprzeciwił się takiemu roszczeniu banku w analizowanym układzie.
Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału Żądanie dodatkowej kwoty za okres korzystania ze środków. Uzyskanie odpłatności za czas korzystania z kapitału. Wymaga oceny w świetle C-520/21 i prawa krajowego.
Odsetki za opóźnienie Odsetki od wymagalnego, niezapłaconego świadczenia. Skutek opóźnienia dłużnika. Są odrębną instytucją prawną.
  • Przykład 300 000 zł pokazuje różnicę między oddaniem tej samej kwoty a dochodzeniem kwoty zwiększonej o utratę wartości pieniądza.
  • Saldo kredytu w CHF może wynikać z zakwestionowanego mechanizmu umownego i nie zastępuje ustalenia świadczeń restytucyjnych.
  • Bezpodstawne wzbogacenie nie jest synonimem nieważności, lecz konstrukcją prawną stosowaną przy rozliczeniu świadczenia nienależnego po odpadnięciu podstawy prawnej.
  • Art. 405 i art. 410 KC stanowią istotny punkt odniesienia dla rozliczeń świadczeń spełnionych bez trwałej podstawy prawnej.

Czym waloryzacja kapitału różni się od wynagrodzenia za korzystanie z kapitału?

Waloryzacja ma wyrównać zmianę siły nabywczej pieniądza, a wynagrodzenie za korzystanie z kapitału ma stanowić odpłatność za czas korzystania ze środków. Są to różne konstrukcje, lecz obie mogą zmierzać do uzyskania przez bank świadczenia ponad zwrot wypłaconego kapitału.

To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego w analizie nie wystarcza etykieta użyta przez stronę. Trzeba sprawdzić, jaki jest rzeczywisty skutek żądania. Temat wynagrodzenia za korzystanie z kapitału wymaga odrębnej analizy, podobnie jak kwestia nieważności umowy kredytu frankowego.

Zdanie do cytowania: Zwrot kapitału ma przywrócić wypłacone środki, natomiast waloryzacja i wynagrodzenie za korzystanie z kapitału zmierzają do uzyskania dodatkowej wartości ponad samą nominalną wypłatę.

Co TSUE rozstrzygnął w sprawie C-756/22?

Co TSUE rozstrzygnął w sprawie C-756/22?

TSUE w sprawie C-756/22 stwierdził, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG sprzeciwiają się roszczeniu banku o podwyższenie zwracanego kapitału z powodu zmiany siły nabywczej pieniądza. Postanowienie zapadło 11 grudnia 2023 r. i dotyczyło skutków nieważności umowy zawierającej nieuczciwe warunki (źródło: TSUE, C-756/22).

Jakie pytanie o podwyższenie kapitału oceniał Trybunał?

Trybunał oceniał, czy bank może po nieważności umowy żądać od konsumenta więcej niż nominalnej kwoty wypłaconego kapitału z powodu spadku wartości pieniądza. Nie ustalał salda konkretnego kredytu i nie zastępował sądu krajowego w rozpoznaniu wszystkich faktów sprawy.

To ważna granica. TSUE dokonuje wykładni prawa Unii, przede wszystkim dyrektywy 93/13/EWG. Sąd krajowy stosuje tę wykładnię do umowy, historii spłat, zgłoszonych roszczeń oraz zarzutów konkretnych stron.

„Dyrektywa 93/13 stoi na przeszkodzie temu, by przedsiębiorca dochodził od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego w wykonaniu tej umowy oraz odsetki za opóźnienie.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok C-520/21, 15 czerwca 2023 r.

Dlaczego skuteczność dyrektywy 93/13 ogranicza roszczenia banku?

Dyrektywa 93/13 ogranicza dodatkowe roszczenia banku, ponieważ jej art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 mają przywracać równowagę między konsumentem a przedsiębiorcą i zniechęcać do stosowania nieuczciwych warunków. Dodatkowa korzyść banku po upadku takiej umowy mogłaby osłabić ten odstraszający skutek.

Nie chodzi o karę dla banku ani o zwolnienie konsumenta z każdego rozliczenia. Chodzi o to, aby przedsiębiorca, który stosował nieuczciwe postanowienia, nie odzyskał w następstwie nieważności korzyści wykraczającej poza ramy dopuszczalne według prawa Unii.

  • Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG stanowi o braku związania konsumenta nieuczciwymi warunkami na zasadach prawa krajowego.
  • Art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG wymaga skutecznych środków zapobiegających dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
  • Odstraszający skutek byłby słabszy, gdyby bank mógł uzyskać dodatkowe świadczenie za okres działania wadliwej umowy.
  • C-756/22 odnosi się do podwyższenia kapitału z uwagi na utratę siły nabywczej pieniądza.
  • C-520/21 wyznacza wcześniejszy kierunek wykładni dotyczący roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń i odsetki za opóźnienie.

Zdanie do cytowania: W C-756/22 TSUE chronił skuteczność dyrektywy 93/13/EWG, uznając, że bank nie może odzyskać dodatkowej korzyści przez inflacyjne podwyższenie zwracanego kapitału.

Jak C-756/22 wiąże się z wyrokiem TSUE C-520/21?

C-520/21 z 15 czerwca 2023 r. zakwestionował dodatkową rekompensatę banku wykraczającą poza zwrot kapitału i ewentualne odsetki za opóźnienie, a C-756/22 z 11 grudnia 2023 r. odniósł ten kierunek do roszczenia o waloryzację kapitału. Oba orzeczenia trzeba czytać w kontekście dyrektywy 93/13/EWG i konkretnego rodzaju dochodzonego świadczenia.

Dlaczego zmiana nazwy roszczenia nie rozstrzyga o jego dopuszczalności?

Nazwa „waloryzacja”, „rekompensata”, „urealnienie” lub „wynagrodzenie” nie przesądza o dopuszczalności roszczenia, ponieważ znaczenie ma jego podstawa prawna oraz rzeczywisty skutek dla konsumenta. W sprawach CHF ocena musi uwzględniać ochronny cel dyrektywy 93/13/EWG.

Jeżeli bank żąda dodatkowej kwoty ponad kapitał nominalny, sąd bada, z czego ta kwota wynika. Przykładowo, żądanie 300 000 zł oraz żądanie 300 000 zł powiększonych o inflację mogą mieć różne nazwy w pismach procesowych, ale różnią się przede wszystkim zakresem ekonomicznym.

  • C-520/21 dotyczy roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy oraz odsetki za opóźnienie.
  • C-756/22 dotyczy szczególnie żądania podwyższenia kapitału z powodu zmiany siły nabywczej pieniądza.
  • Dyrektywa 93/13/EWG nakazuje analizować skutek roszczenia dla ochrony konsumenta.
  • Prawo krajowe nadal ma znaczenie dla ustalenia podstawy, wymagalności i sposobu rozliczenia świadczenia.

Jak uchwała SN III CZP 25/22 wpływa na ocenę dodatkowych roszczeń banku?

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, jest ważnym punktem odniesienia dla rozliczeń nieważnych umów CHF, lecz jej zastosowanie wymaga sięgnięcia do oficjalnej sentencji i aktualnego stanu publikacyjnego. Nie zastępuje ona analizy prawa Unii ani ustaleń konkretnej sprawy.

W redakcyjnej analizie Frankowe ABC podobnie brzmiące roszczenia należy porównywać według podstawy prawnej oraz skutku, a nie według samej nazwy. Dotyczy to waloryzacji, wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, odsetek i zarzutów rozliczeniowych. Oficjalny tekst uchwały należy każdorazowo sprawdzić w bazie Sądu Najwyższego przed publikacją lub wykorzystaniem procesowym.

  • Sąd Najwyższy interpretuje prawo krajowe, a TSUE dokonuje wiążącej wykładni prawa Unii w zakresie dyrektywy 93/13/EWG.
  • III CZP 25/22 nie oznacza, że każda sprawa CHF kończy się identycznym rozliczeniem.
  • Roszczenia stron mogą być odrębne, mimo że wynikają z jednego upadku podstawy prawnej umowy.
  • Dokumenty sprawy decydują o ustaleniu wypłat, rat, terminów i zgłoszonych zarzutów.

Zdanie do cytowania: C-520/21, C-756/22 i III CZP 25/22 nie działają jak gotowy kalkulator rozliczeń, lecz wyznaczają ramy prawne, które sąd stosuje do konkretnych świadczeń i terminów.

Jakie kwoty strony rozliczają po stwierdzeniu nieważności umowy CHF?

Jakie kwoty strony rozliczają po stwierdzeniu nieważności umowy CHF?

Po stwierdzeniu nieważności umowy CHF strony mogą dochodzić zwrotu własnych świadczeń: konsument wpłaconych rat, prowizji i innych świadczeń, a bank nominalnego kapitału faktycznie udostępnionego konsumentowi. Rozliczenie nieważnej umowy CHF opiera się na przepisach o świadczeniu nienależnym, w tym art. 405 i art. 410 KC, oraz wymaga analizy konkretnych przepływów pieniężnych.

Co oznacza teoria dwóch kondykcji?

Teoria dwóch kondykcji oznacza, że roszczenie konsumenta o zwrot jego świadczeń i roszczenie banku o zwrot kapitału są co do zasady odrębnymi roszczeniami restytucyjnymi. Nie należy więc automatycznie sprowadzać rozliczenia do jednego salda różnicy między wszystkimi wpłatami stron.

Przykład: konsument mógł wpłacić bankowi 240 000 zł, a bank mógł wypłacić 300 000 zł. Same liczby nie przesądzają jeszcze o sposobie procesowego rozliczenia, wymagalności, potrąceniu, zatrzymaniu ani przedawnieniu. Szersze omówienie zawiera hasło teoria dwóch kondykcji.

  • Roszczenie konsumenta może obejmować kwoty spełnione na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy.
  • Roszczenie banku może dotyczyć nominalnego kapitału faktycznie wypłaconego lub postawionego do dyspozycji.
  • Potrącenie wymaga spełnienia własnych przesłanek i nie następuje tylko dlatego, że obie strony mają roszczenia.
  • Przedawnienie wymaga osobnej oceny dla każdego roszczenia i jego wymagalności.
  • Historia spłat jest materiałem dowodowym, a nie samodzielną odpowiedzią na każde zagadnienie prawne.

Czy odsetki za opóźnienie są tym samym co waloryzacja kapitału?

Nie, odsetki ustawowe za opóźnienie nie są waloryzacją kapitału, ponieważ powstają po wymagalności świadczenia i opóźnieniu dłużnika, a nie z powodu zmiany siły nabywczej pieniądza. Ich wysokość i początek naliczania zależą od przepisów oraz okoliczności sprawy (źródło: Kodeks cywilny, przepisy o opóźnieniu dłużnika).

Przykład: jeżeli świadczenie stało się wymagalne po skutecznym wezwaniu do zapłaty, a dłużnik nie spełnił go w terminie, mogą pojawić się odsetki za opóźnienie. To nie jest automatyczne „wynagrodzenie” za czas korzystania z kapitału i nie jest inflacyjnym podwyższeniem kapitału.

  • Odsetki za opóźnienie są związane z opóźnieniem w spełnieniu wymagalnego świadczenia.
  • Waloryzacja odnosi się do zmiany wartości świadczenia pieniężnego z powodu siły nabywczej pieniądza.
  • Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału ma inny deklarowany cel niż odsetki za opóźnienie.
  • Termin wymagalności może wpływać na odsetki, przedawnienie i strategię rozliczenia, dlatego wymaga indywidualnej analizy.

Zdanie do cytowania: Odsetki za opóźnienie mogą być rozważane dopiero po ustaleniu wymagalności i opóźnienia, natomiast waloryzacja kapitału dotyczy odrębnie zmiany wartości pieniądza.

Co orzecznictwo o waloryzacji oznacza dla frankowicza?

Stanowisko TSUE w C-756/22 stanowi istotny argument przeciw żądaniu banku, które podwyższa nominalny kapitał o spadek siły nabywczej pieniądza, lecz wynik konkretnej sprawy zależy od jej okoliczności. Należy zbadać treść umowy, wypłaty, spłaty, podstawę żądania, terminy i aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz TSUE.

Dlaczego wynik konkretnej sprawy zależy od jej okoliczności?

Wynik konkretnej sprawy zależy od dokumentów, sposobu wykonania umowy, treści żądań, wymagalności, przedawnienia oraz zarzutów zgłoszonych przez strony. C-756/22 nie stwierdza nieważności każdej umowy CHF i nie rozlicza automatycznie każdej relacji między bankiem a konsumentem.

Znaczenie może mieć między innymi data i wysokość wypłaty, suma wpłat, sposób sformułowania wezwania do zapłaty, ewentualne potrącenie albo zatrzymanie oraz aktualny stan sprawy. W zakresie terminów przydatne jest hasło przedawnienie roszczeń banku i konsumenta.

  • Umowa kredytu wymaga oceny własnych postanowień, w tym mechanizmu indeksacji lub denominacji.
  • Wypłata kapitału powinna wynikać z dokumentów bankowych i rzeczywistego wykonania umowy.
  • Spłaty konsumenta obejmują różne składniki, które należy prawidłowo ustalić w rozliczeniu.
  • Terminy mogą wpływać na wymagalność, odsetki i przedawnienie roszczeń.
  • Orzecznictwo trzeba weryfikować na dzień analizy, zwłaszcza gdy dotyczy uchwał lub spraw oczekujących na publikację uzasadnienia.

Czy C-756/22 gwarantuje określony wynik sporu z bankiem?

Nie, C-756/22 nie gwarantuje wygranej ani konkretnego rozliczenia, ponieważ sąd krajowy ocenia stan faktyczny, podstawę prawną roszczeń i zarzuty podniesione w indywidualnej sprawie. Orzeczenie wyznacza jednak istotną granicę dla roszczenia banku o inflacyjne podwyższenie kapitału.

Frankowe ABC opisuje mechanizmy prawne, aby ułatwić rozumienie pojęć przed podjęciem decyzji. Nie zastępuje to analizy umowy ani porady dotyczącej postępowania. Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata.

Zdanie do cytowania: C-756/22 może ograniczać żądanie banku o podwyższenie kapitału z powodu inflacji, ale nie zastępuje indywidualnej oceny umowy CHF, rozliczeń i terminów.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bank może doliczyć inflację do kapitału po nieważności umowy CHF?

W świetle wykładni przyjętej przez TSUE w sprawie C-756/22 prawo Unii sprzeciwia się roszczeniu banku o podwyższenie zwracanego kapitału ze względu na zmianę siły nabywczej pieniądza. Ocena konkretnego żądania należy jednak do sądu krajowego i zależy od jego podstawy prawnej, treści oraz okoliczności sprawy.

Czy C-756/22 oznacza, że kredytobiorca nie zwraca kapitału?

Nie. Postanowienie dotyczy dodatkowego roszczenia o podwyższenie wartości kapitału, a nie samego zwrotu nominalnej kwoty środków udostępnionych przez bank. Zakres rozliczenia zależy od wykonania umowy, świadczeń obu stron i zgłoszonych roszczeń.

Co reguluje art. 358(1) § 3 KC?

Art. 358(1) § 3 KC pozwala sądowi zmienić wysokość albo sposób spełnienia świadczenia pieniężnego po istotnej zmianie siły nabywczej pieniądza. Sąd rozważa interesy stron i zasady współżycia społecznego, dlatego zastosowanie tego przepisu nie jest automatyczne.

Jakie znaczenie ma art. 358(1) § 4 KC dla banku?

Art. 358(1) § 4 KC ogranicza możliwość żądania waloryzacji przez przedsiębiorcę, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W relacji z bankiem konieczna jest analiza charakteru dochodzonego świadczenia oraz wykładni prawa krajowego zgodnej z dyrektywą 93/13/EWG.

Czy waloryzacja kapitału jest tym samym co wynagrodzenie za korzystanie z kapitału?

Nie. Waloryzacja ma kompensować zmianę siły nabywczej pieniądza, natomiast wynagrodzenie ma stanowić odpłatność za korzystanie ze środków. Oba roszczenia mogą jednak prowadzić do dodatkowej korzyści banku, dlatego ich skutki należy oceniać także z perspektywy ochrony konsumenta.

Czy bank może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie?

To zależy od spełnienia ustawowych przesłanek, w szczególności od wymagalności roszczenia i opóźnienia dłużnika. Odsetki za opóźnienie są odrębne od waloryzacji kapitału, a ich początek naliczania wymaga analizy przebiegu konkretnej sprawy.

Jak C-756/22 łączy się z wyrokiem C-520/21?

C-520/21 zakwestionował możliwość uzyskania przez bank świadczeń wykraczających poza zwrot kapitału i ewentualne odsetki za opóźnienie po nieważności umowy z nieuczciwymi warunkami. C-756/22 zastosował ten kierunek do roszczenia o podwyższenie kapitału z powodu spadku wartości pieniądza.

Źródła i literatura

Źródła i literatura
  1. ISAP - Kodeks cywilny, ustawa z 23 kwietnia 1964 r., w szczególności art. 358(1), art. 405 i art. 410; aktualne brzmienie należy sprawdzić przed wykorzystaniem w konkretnej sprawie.
  2. EUR-Lex - dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r., w szczególności art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1.
  3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - postanowienie w sprawie C-756/22 z 11 grudnia 2023 r.
  4. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - wyrok w sprawie C-520/21 z 15 czerwca 2023 r.
  5. Sąd Najwyższy - baza orzeczeń i informacje o uchwale III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r.; przed publikacją lub użyciem prawnym należy zweryfikować oficjalną sentencję i uzasadnienie.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata.

Przeczytaj również