Kurs kupna, kurs sprzedaży i spread walutowy
Kurs kupna CHF to kurs, po którym bank w swojej tabeli deklarował zakup franka, charakteryzujący się zwykle niższą wartością niż kurs sprzedaży i zastosowaniem przy określonych przeliczeniach kredytu; kurs sprzedaży CHF służył natomiast zwykle do przeliczenia raty na złote. Różnica tworzy spread walutowy. Narodowy Bank Polski publikuje kurs średni, lecz nie jest on automatycznie kursem rozliczenia umowy bankowej.
Czym jest spread walutowy?
Spread walutowy to różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna tej samej waluty w tym samym czasie. Jeżeli bank wskazywał kurs kupna CHF 2,40 zł i kurs sprzedaży CHF 2,50 zł, spread wynosił 0,10 zł na 1 CHF.
W kredycie powiązanym z CHF spread należy odróżnić od ryzyka walutowego. Ryzyko walutowe wynika ze zmiany relacji CHF/PLN na rynku, natomiast spread wynika z zastosowania dwóch różnych kursów przez ten sam bank. Są to dwa osobne elementy ekonomiczne.
- Kurs kupna CHF - w wielu wzorcach umownych służył do przeliczenia wypłacanej kwoty w PLN na saldo wyrażone w CHF.
- Kurs sprzedaży CHF - często służył do przeliczenia raty obliczonej w CHF na kwotę pobieraną w PLN.
- Spread walutowy - stanowi różnicę między tymi kursami, a nie odsetki ani marżę kredytową.
- LIBOR, a później SARON - dotyczą oprocentowania części kredytów CHF i nie są tożsame ze spreadem.
- WIBOR - jest wskaźnikiem znanym z kredytów złotowych, a nie miernikiem kursu CHF.
Zdanie możliwe do przytoczenia: spread w umowie CHF opisuje różnicę między dwoma kursami banku, podczas gdy wzrost kursu franka opisuje zmianę wartości waluty względem złotego.
Dlaczego tabela kursowa banku nie jest kursem średnim NBP?
Kurs średni NBP ma charakter referencyjny, a tabela kursowa banku zawiera własne kursy kupna i sprzedaży. Zbieżność tych wartości nie była wymogiem samym w sobie, ponieważ pełniły one różne funkcje.
Nie oznacza to jednak, że konsument nie może porównać wartości. Takie zestawienie pomaga zrozumieć skalę spreadu w danym dniu, ale samo w sobie nie przesądza o abuzywności tabeli kursowej. W analizie prawnej istotne pozostają zapis umowy, regulamin, moment ustalenia kursu i możliwość przewidzenia jego skutków.
Jak działało przeliczenie przy uruchomieniu kredytu?
Przeliczenie przy uruchomieniu kredytu polegało zwykle na odniesieniu wypłaconych złotych do CHF według kursu wskazanego w umowie lub tabeli banku; w wielu konstrukcjach stosowano kurs kupna. Kredyt indeksowany do CHF i kredyt denominowany w CHF różnią się punktem wyjścia, dlatego nie można ich utożsamiać bez lektury dokumentów.
Czym różni się kredyt indeksowany od denominowanego?
Kredyt indeksowany do CHF to konstrukcja, w której kwotę kredytu określano w PLN, a następnie odnoszono ją do CHF, natomiast w kredycie denominowanym kwota zobowiązania była wyrażona w walucie obcej, a wypłata następowała zwykle w PLN.
W obu typach umów mogły występować klauzule przeliczeniowe, lecz ich treść nie musiała być identyczna. O tym, jaka kwota została postawiona do dyspozycji, kiedy powstało saldo CHF i jaki kurs zastosowano, decydują konkretne postanowienia umowy oraz regulaminu. Zobacz także kredyt indeksowany a denominowany.
- Umowa kredytu indeksowanego - wymaga sprawdzenia, jak bank przeliczał kwotę wyrażoną pierwotnie w PLN na saldo CHF.
- Umowa kredytu denominowanego - wymaga ustalenia, jak oznaczono kwotę w CHF i jak wyliczono wypłatę w złotych.
- Dyspozycja wypłaty - może wskazywać datę oraz faktycznie uruchomioną kwotę środków.
- Regulamin banku - bywa miejscem, w którym opisano tabelę kursową lub godzinę jej stosowania.
Dlaczego zastosowanie niższego kursu kupna zwiększało saldo w CHF?
Niższy kurs kupna zwiększał liczbę CHF otrzymaną po podzieleniu tej samej kwoty PLN, ponieważ dzielnik był mniejszy. To mechanizm matematyczny, a jego znaczenie prawne zależy od treści konkretnej klauzuli indeksacyjnej.
Przykład pierwszy: bank wypłacił 240 000 zł. Przy kursie kupna 2,40 zł saldo wynosiłoby 100 000 CHF. Gdyby czysto hipotetycznie użyto kursu 2,50 zł, wynik wyniósłby 96 000 CHF. Różnica 4 000 CHF nie jest rozstrzygnięciem o wadliwości umowy, lecz pokazuje, dlaczego znaczenie ma wybrany kurs.
- Kwota wypłaty - należy ustalić w PLN na podstawie dyspozycji oraz historii rachunku.
- Data uruchomienia - trzeba porównać z datą obowiązywania odpowiedniej tabeli kursowej banku.
- Kurs kupna - należy odczytać z umowy, regulaminu albo archiwalnej tabeli, jeśli dokumenty ją identyfikują.
- Saldo w CHF - należy zestawić z harmonogramem, aby sprawdzić zgodność prostego przeliczenia z dokumentacją.
Zdanie możliwe do przytoczenia: przy wypłacie 240 000 zł zastosowanie kursu 2,40 zł daje 100 000 CHF, a kursu 2,50 zł - 96 000 CHF; różnica wynika z działania dzielenia, nie z samego faktu istnienia kredytu CHF.
Jak kurs sprzedaży wpływał na spłatę rat?
Rata kredytu frankowego ustalona w CHF mogła zostać przeliczona na PLN po kursie sprzedaży z tabeli banku, zwykle wyższym od kursu kupna. Kredytobiorca odczuwał wtedy jednocześnie zmianę rynkowego CHF/PLN oraz skutki spreadu, choć ich udział w racie trzeba liczyć osobno.
Dlaczego kurs sprzedaży podwyższał kwotę raty w złotych?
Kurs sprzedaży podwyższał kwotę raty w PLN, ponieważ tę samą liczbę CHF mnożono przez wyższy kurs. Przy racie 500 CHF kurs 2,50 zł daje 1 250 zł, a kurs 2,40 zł daje 1 200 zł.
Przykład drugi: różnica 0,10 zł na 1 CHF powoduje różnicę 50 zł przy racie 500 CHF. Przykład trzeci: przy racie 900 CHF ta sama różnica kursowa daje 90 zł. To uproszczenie, ponieważ rzeczywista rata może obejmować kapitał, odsetki, opłaty i rozliczenia wynikające z harmonogramu.
- Rata kapitałowo-odsetkowa - mogła być wyrażona w CHF zgodnie z harmonogramem kredytu.
- Kurs sprzedaży banku - mógł określać złotową kwotę pobieraną z rachunku w dniu spłaty.
- Ryzyko walutowe - zmieniało wartość raty wraz z rynkowym kursem CHF/PLN.
- Spread - zwiększał różnicę między kursem stosowanym przy wypłacie i przy spłacie.
- Historia spłat - pozwala porównać kwotę raty, datę pobrania i kurs użyty przez bank.
Jak rozdzielić wpływ spreadu od wzrostu kursu CHF?
Najpierw należy porównać kurs sprzedaży banku z kursem kupna lub punktem odniesienia z tego samego dnia, a potem osobno ocenić zmianę CHF/PLN w czasie. Bez tego zestawienia oba zjawiska łatwo pomylić.
Przykład czwarty: wzrost kursu sprzedaży z 2,50 zł do 4,00 zł podnosi ratę 500 CHF z 1 250 zł do 2 000 zł. Część tej zmiany może wynikać z ruchu rynkowego CHF, a część z poziomu spreadu banku. Dokumenty są ważniejsze niż ogólne założenie o „typowej” tabeli.
Zdanie możliwe do przytoczenia: rata 500 CHF przeliczona po 2,50 zł wynosi 1 250 zł, a po 2,40 zł 1 200 zł, więc sam spread 0,10 zł tworzy różnicę 50 zł.
Czy bank rzeczywiście kupował i sprzedawał franki?
To zależy od konstrukcji konkretnego produktu i sposobu finansowania banku; nazwy „kurs kupna” oraz „kurs sprzedaży” nie dowodzą samodzielnie fizycznej wymiany CHF przy każdym rozliczeniu. Trzeba odróżnić księgowy mechanizm przeliczenia świadczeń od operacji zabezpieczających ryzyko walutowe wykonywanych przez bank.
Na czym polega różnica między rozliczeniem księgowym a wymianą CHF?
Rozliczenie księgowe może polegać na zapisaniu wartości w CHF i przeliczeniu jej na PLN, bez przekazania banknotów lub przelewu CHF pomiędzy stronami przy każdej racie. Nie wyklucza to finansowania albo zabezpieczania ryzyka przez bank na rynku międzybankowym.
Przykład piąty: konsument otrzymał na rachunek 240 000 zł i spłacał raty w złotych, choć harmonogram opisywał ich równowartość w CHF. Taki przebieg świadczy o zastosowaniu miernika walutowego w relacji z klientem, ale nie odpowiada sam na pytanie o transakcje banku poza tą relacją.
- Wypłata w PLN - wskazuje, że kredytobiorca otrzymał złote, ale nie wyjaśnia źródła finansowania banku.
- Spłata w PLN - może oznaczać zastosowanie kursu sprzedaży jako elementu mechanizmu umownego.
- Spłata bezpośrednio w CHF - zmienia sposób spełniania przyszłych rat, lecz nie opisuje automatycznie wcześniejszych rozliczeń.
- Transakcje zabezpieczające banku - wymagają odrębnych ustaleń i nie powinny być zakładane ani wykluczane bez dowodów.
Czy sama publikacja tabeli kursowej wystarcza?
Nie, sama publikacja tabeli nie wyjaśnia jeszcze, według jakich kryteriów bank ustalał kurs, marżę i moment zastosowania wartości do świadczenia konsumenta. Dla oceny przejrzystości liczy się treść uzgodnionego wzorca i możliwość zrozumienia ekonomicznych skutków.
Zdanie możliwe do przytoczenia: tabela kursowa informuje o wyniku wyceny, lecz nie zawsze ujawnia mechanizm, według którego bank doszedł do kursu zastosowanego wobec konsumenta.
Jak ustalano bankową tabelę kursową?
Bankową tabelę kursową ustalano według reguł przyjętych przez dany bank, a z perspektywy konsumenta kluczowe jest, czy umowa wskazywała źródło danych, moment ustalenia kursu, marżę oraz sprawdzalne przesłanki zmiany. Samo odwołanie do „tabeli kursów obowiązującej w banku” może wymagać pogłębionej analizy.
Czy umowa określała obiektywne zasady ustalania kursu CHF?
To zależy od brzmienia umowy i regulaminu: obiektywne zasady powinny pozwalać ustalić, z jakich danych i według jakiego wzoru powstaje kurs CHF. Weryfikowalność nie polega jedynie na tym, że konsument mógł zobaczyć gotową tabelę.
Przykład szósty: zapis odsyłający wyłącznie do tabeli banku wymaga innej oceny niż zapis opisujący miernik rynkowy, stałą marżę i określoną godzinę aktualizacji. Ocena prawna nadal zależy od całej umowy oraz informacji przekazanych przed jej zawarciem.
- Źródło kursu - może wskazywać rynek, serwis informacyjny albo wewnętrzną tabelę banku.
- Godzina ustalenia - pozwala ustalić, która tabela obowiązywała przy wypłacie lub racie.
- Marża banku - jej opis może mieć znaczenie dla możliwości obliczenia kursu przez klienta.
- Zasady zmiany - powinny być możliwe do sprawdzenia na podstawie dokumentów, a nie jedynie decyzji banku.
Jak konsument mógł weryfikować kurs?
Konsument może porównać datę operacji, kurs z archiwalnej tabeli banku, zapis regulaminu i kwotę pobraną z rachunku w czterech kolejnych krokach. Taki audyt dokumentów nie zastępuje opinii prawnej.
- Odszukaj tabelę kursową - ustal wersję obowiązującą w dokładnej dacie wypłaty albo pobrania raty.
- Sprawdź definicję kursu - porównaj ją z paragrafem umowy i postanowieniami regulaminu.
- Policz przeliczenie - zweryfikuj, czy liczba CHF pomnożona przez kurs sprzedaży odpowiada pobranej kwocie PLN.
- Zachowaj rozbieżności - zaznacz dokument i datę, zamiast formułować wniosek wyłącznie na podstawie kalkulatora.
Zdanie możliwe do przytoczenia: możliwość sprawdzenia tabeli po fakcie nie jest tym samym co możliwość przewidzenia sposobu ustalenia kursu przed wykonaniem umowy.
Kiedy mechanizm dwóch kursów może być oceniany jako nieuczciwy warunek umowny?
Mechanizm dwóch kursów może podlegać kontroli jako nieuczciwy warunek, gdy nie został indywidualnie uzgodniony, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza jego interesy - zgodnie z art. 385(1) Kodeksu cywilnego. Nie każda różnica kursowa prowadzi jednak do takiej oceny.
Co wynika z art. 385(1) Kodeksu cywilnego?
Art. 385(1) KC stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie postanowienie nie wiąże konsumenta, jeżeli spełnia ustawowe przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia jego interesów. Przepis wymaga oceny konkretnego postanowienia, a nie automatycznego rozstrzygnięcia na podstawie nazwy kredytu.
„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.” - Kodeks cywilny, art. 385(1), aktualne brzmienie należy sprawdzić przed publikacją.
W praktyce analizowanej pod nadzorem r. pr. Piotra Nowickiego punkt ciężkości leży zwykle na treści wzorca z chwili zawarcia umowy: czy konsument znał zasady wyznaczenia kursu i czy bank pozostawił sobie nieweryfikowalną swobodę.
- Indywidualne uzgodnienie - wymaga ustalenia, czy konsument miał realny wpływ na konkretny zapis, a nie tylko podpisał wzorzec.
- Dobre obyczaje - stanowią ustawowe kryterium oceny relacji między bankiem a konsumentem.
- Rażące naruszenie interesów - wymaga odniesienia do skutków danego postanowienia w konkretnej umowie.
- Główne świadczenia - mogą podlegać szczególnej ocenie transparentności, gdy warunek sformułowano niejednoznacznie.
Czy podwójny kurs automatycznie oznacza nieważność umowy?
Nie, zastosowanie kursu kupna i sprzedaży nie oznacza automatycznie abuzywności, bezskuteczności klauzuli ani nieważności całej umowy. Sąd ocenia treść warunku, sposób przedstawienia ryzyka, zakres informacji i skutki usunięcia danego postanowienia.
Dyrektywa 93/13/EWG wymaga, aby warunki przedstawiane konsumentowi były sporządzone jasnym i zrozumiałym językiem. Przejrzystość obejmuje nie tylko poprawność językową. Chodzi także o możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych mechanizmu.
Zdanie możliwe do przytoczenia: klauzula kursowa nie staje się nieuczciwa tylko dlatego, że zawiera spread; znaczenie ma między innymi to, czy konsument mógł zrozumieć sposób i koszt przeliczenia.
Co wynika z orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego?
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 dotyczy skutków usunięcia nieuczciwego warunku w umowie Dziubak, a uchwała Sądu Najwyższego III CZP 6/21 z 7 maja 2021 r. odnosi się między innymi do odrębności roszczeń restytucyjnych stron. Żadne z tych orzeczeń nie oznacza, że każda umowa CHF jest nieważna.
Czy sąd może dowolnie zastąpić kurs banku kursem średnim NBP?
Nie, wyrok C-260/18 nie daje sądowi ogólnej swobody zastąpienia usuniętego warunku kursem średnim NBP wyłącznie po to, aby utrzymać umowę. Możliwość dalszego obowiązywania umowy ocenia się według prawa krajowego oraz standardu ochrony z dyrektywy 93/13/EWG.
„Sąd krajowy nie może zmienić treści nieuczciwego warunku, aby utrzymać jego skuteczność.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawa C-260/18, wyrok z 3 października 2019 r., parafraza tezy orzeczenia.
To ważne rozróżnienie. Ocena abuzywności dotyczy warunku, a rozliczenia stron po ewentualnym stwierdzeniu trwałej bezskuteczności są kolejnym etapem, który zależy od okoliczności sprawy.
- C-260/18 - dotyczy sprawy Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG.
- Dyrektywa 93/13/EWG - stanowi unijną podstawę ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami.
- Kurs średni NBP - nie jest automatycznym zamiennikiem kursu banku w każdym sporze.
- Wola poinformowanego konsumenta - może mieć znaczenie w granicach opisanych przez TSUE i prawo krajowe.
Co oznacza uchwała III CZP 6/21 dla rozliczeń?
Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 6/21 wskazuje, że roszczenia konsumenta i banku o zwrot spełnionych świadczeń mają odrębny charakter. Jest ona łączona z teorią dwóch kondykcji, czyli rozpatrywaniem świadczeń każdej strony osobno.
Nie jest to prosty kalkulator wyniku sprawy. Przedawnienie, wymagalność i zakres rozliczeń wymagają oceny faktów, żądań stron oraz aktualnego stanu orzecznictwa. Rzecznik Finansowy, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz sądy publikują materiały pomocne w zrozumieniu problemu, ale nie zastępują analizy konkretnej umowy.
Zdanie możliwe do przytoczenia: C-260/18 dotyczy granic zastępowania nieuczciwego warunku, a III CZP 6/21 dotyczy między innymi odrębnego charakteru roszczeń rozliczeniowych stron.
Czy ustawa antyspreadowa usunęła skutki wcześniejszych przeliczeń?
Nie, ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw umożliwiła między innymi spłatę określonych kredytów bezpośrednio w walucie, lecz sama nie rozstrzygnęła automatycznie oceny pierwotnych klauzul ani wcześniejszych rozliczeń. Ustawa antyspreadowa ograniczała problem na przyszłość w zakresie przewidzianym przepisami.
Co zmieniła ustawa antyspreadowa?
Ustawa antyspreadowa wprowadziła regulacje dotyczące zasad ustalania kursu oraz możliwości spłaty kredytu bezpośrednio w walucie, do której kredyt był denominowany lub indeksowany. Jej pełna nazwa i przepisy przejściowe wymagają odczytania razem z umową oraz późniejszymi aneksami.
- Spłata w CHF - mogła ograniczyć przyszłe używanie kursu sprzedaży banku przy racie, jeśli spełniono warunki ustawowe i umowne.
- Aneks do umowy - nie przesądza sam o potwierdzeniu albo usunięciu abuzywności wcześniejszego postanowienia.
- Wcześniejsze raty - wymagają oddzielnej analizy dokumentów i podstawy prawnej roszczeń.
- Ustawa z 2011 r. - nie jest tym samym co dyrektywa 93/13/EWG ani ocena sądu w indywidualnym sporze.
Czy aneks do spłaty w CHF naprawiał umowę?
To zależy od treści aneksu, chwili jego zawarcia i całej relacji stron; sam fakt umożliwienia spłaty w CHF nie daje automatycznej odpowiedzi. Aneks może zmienić przyszły sposób spłaty, ale nie zastępuje badania pierwotnego mechanizmu kursowego.
Przykład siódmy: klient od 2012 r. kupował CHF samodzielnie i wpłacał je na rachunek kredytowy. Taki model może ograniczać przyszły spread bankowy, lecz nie opisuje sam przez się kursów zastosowanych przy wypłacie kredytu i wcześniejszych ratach. Więcej pojęć wyjaśnia hasło ustawa antyspreadowa.
Zdanie możliwe do przytoczenia: możliwość spłaty raty bezpośrednio w CHF mogła zmienić przyszłe rozliczenia, ale nie stanowi automatycznej odpowiedzi na pytanie o wcześniejsze klauzule kursowe.
Jak odczytać mechanizm kursowy w swojej umowie?
Mechanizm kursowy można odczytać przez zestawienie co najmniej sześciu dokumentów: umowy, regulaminu, załączników, dyspozycji wypłaty, harmonogramów i historii spłat. Najpierw należy odnaleźć zwroty „kurs kupna”, „kurs sprzedaży”, „tabela kursów” oraz zasady ustalenia kursu w konkretnej dacie.
Jakie dokumenty trzeba sprawdzić?
Najpierw trzeba zebrać dokumenty z dnia zawarcia umowy i z dnia każdej istotnej operacji, ponieważ późniejsza tabela lub regulamin nie muszą odpowiadać wersji pierwotnej. Chronologia dokumentów ma znaczenie.
- Umowa kredytowa - zawiera definicje indeksacji, denominacji, salda oraz zasad spłaty.
- Regulamin - może opisywać tabelę kursową i sposób jej stosowania.
- Załączniki oraz aneksy - mogą zmieniać walutę spłaty, rachunek techniczny albo mechanizm rozliczeń.
- Dyspozycja wypłaty - pozwala ustalić kwotę, datę i faktyczne uruchomienie środków.
- Harmonogramy rat - pokazują saldo CHF, ratę oraz kolejne zmiany planu spłaty.
- Historia rachunku - pokazuje kwoty faktycznie pobrane przez bank w PLN lub CHF.
Jak wykonać prostą kontrolę przeliczeń?
Wykonaj cztery kroki: zapisz datę, odczytaj kurs z właściwej tabeli, porównaj go z umową i sprawdź wynik mnożenia albo dzielenia. Kalkulacja ma charakter orientacyjny i nie przesądza o roszczeniu.
- Ustal operację - wybierz wypłatę albo konkretną ratę, aby nie mieszać różnych etapów rozliczenia.
- Odczytaj kwotę bazową - przy wypłacie będzie to zwykle PLN, a przy racie wartość wskazana w harmonogramie CHF.
- Znajdź właściwy kurs - sprawdź, czy dokument wskazuje kurs kupna, sprzedaży oraz konkretny moment jego obowiązywania.
- Porównaj wynik z dokumentem - każdą rozbieżność zapisz razem z datą i kopią źródła.
Przykład ósmy: rata 742,15 CHF przy kursie sprzedaży 3,18 zł daje 2 360,04 zł po zaokrągleniu do groszy. Jeżeli historia rachunku pokazuje inną kwotę, trzeba sprawdzić opłaty, datę tabeli oraz zasady zaokrągleń, zanim wyciągnie się wniosek.
Na poziomie pojęć pomocne są hasła spread walutowy w kredycie frankowym oraz klauzule abuzywne w umowach CHF. Ocena skutków prawnych zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego bank stosował kurs kupna przy wypłacie kredytu?
Bank mógł traktować wypłatę złotych jako przeliczenie odpowiadające zakupowi CHF, dlatego w wielu umowach używał kursu kupna z własnej tabeli. W kredycie indeksowanym niższy kurs kupna mógł prowadzić do wyższego salda w CHF. Dokładny skutek zależy od postanowień umowy, regulaminu i daty wypłaty.
Dlaczego ratę przeliczano po kursie sprzedaży CHF?
Rata wyrażona w CHF bywała przeliczana na złote tak, jakby bank sprzedawał kredytobiorcy walutę potrzebną do jej pokrycia. Kurs sprzedaży jest zwykle wyższy od kursu kupna, więc wpływa na kwotę pobraną w PLN. Trzeba odróżnić ten wpływ od rynkowej zmiany kursu CHF/PLN.
Czy różnica między kursami to spread walutowy?
Tak, spread walutowy to różnica między kursem sprzedaży a kursem kupna tej samej waluty. Nie jest on odsetkami, marżą kredytową ani wskaźnikiem LIBOR lub SARON. Jego poziom należy badać w konkretnym dniu i według tabeli konkretnego banku.
Czy stosowanie spreadu oznacza nieważność umowy?
Nie. Sam spread nie przesądza o nieważności umowy ani o abuzywności postanowienia. Znaczenie mają zasady ustalania kursu, przejrzystość warunku, zakres informacji dla konsumenta i całokształt konkretnej sprawy.
Czy bank musiał rzeczywiście kupować i sprzedawać franki?
Nie można odpowiedzieć na to wyłącznie na podstawie nazw kursów w umowie. Należy rozdzielić mechanizm przeliczenia wobec klienta od sposobu finansowania i zabezpieczania ryzyka przez bank. Ustalenie tych faktów wymaga dokumentów, a nie założenia.
Czy sąd może zastąpić kurs banku średnim kursem NBP?
Nie jest to automatyczne rozwiązanie. Wyrok TSUE C-260/18 wskazuje, że po usunięciu nieuczciwego warunku sąd nie może dowolnie zmieniać jego treści tylko po to, aby utrzymać umowę. Dalsze skutki ocenia się według prawa krajowego i okoliczności sprawy.
Czy ustawa antyspreadowa usunęła problem dwóch kursów?
Ustawa antyspreadowa umożliwiła między innymi spłatę określonych kredytów bezpośrednio w walucie, co mogło ograniczyć przyszłe używanie kursu sprzedaży banku. Nie rozstrzygnęła jednak automatycznie wcześniejszych rozliczeń ani oceny pierwotnych klauzul. Aneks także wymaga osobnej analizy.
Jak sprawdzić kurs zastosowany przez bank?
Porównaj umowę i regulamin z datą wypłaty albo raty, archiwalną tabelą kursową, harmonogramem oraz historią rachunku. Zapisz kurs kupna lub sprzedaży i odtwórz proste mnożenie albo dzielenie. Taka kontrola nie zastępuje oceny prawnej ani pełnego rozliczenia umowy.
Źródła i literatura
Źródła poniżej należy sprawdzić ponownie bezpośrednio przed publikacją, zwłaszcza aktualne brzmienie przepisów i stan orzecznictwa.
- ISAP - Kodeks cywilny, art. 385(1)-385(3), ustawa z 23 kwietnia 1964 r., tekst jednolity i zmiany.
- EUR-Lex - dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
- CURIA - sprawa C-260/18, Dziubak, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r., ECLI:EU:C:2019:819.
- ISAP - ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.
- Sąd Najwyższy - baza orzeczeń, uchwała składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.
Przeczytaj również
Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.