Czarny czwartek: co wydarzyło się 15 stycznia 2015 r.?
Czarny czwartek frank szwajcarski to określenie wydarzeń z 15 stycznia 2015 r., gdy Szwajcarski Bank Narodowy zmienił politykę kursową wobec CHF. Dla posiadaczy kredytów powiązanych z frankiem oznaczało to przede wszystkim zmianę relacji CHF/PLN, lecz nie identyczny skutek dla każdej raty i każdego salda. Analiza Rzecznika Finansowego z 2016 r. wskazuje, że mechanizmy indeksacji i denominacji trzeba odczytywać z dokumentów konkretnej umowy.
Czym był czarny czwartek dla kredytów CHF?
Czarny czwartek był gwałtownym umocnieniem CHF po decyzji Szwajcarskiego Banku Narodowego z 15 stycznia 2015 r., które wpłynęło na złotowe rozliczenia kredytów powiązanych z frankiem. Nie był jednak ustawą, wyrokiem ani samodzielną podstawą roszczenia wobec banku.
To zdarzenie rynkowe dotknęło przede wszystkim kredytów, w których rata, saldo lub oba te elementy były wyrażane albo przeliczane przez CHF. Ten sam ruch kursowy mógł zostać odczuty inaczej przez osoby mające podobną kwotę wypłaty w PLN, lecz inne saldo, marżę banku albo zasady ustalania kursu w tabeli banku.
- Data 15 stycznia 2015 r. - stanowi punkt odniesienia dla analizy ekonomicznej, a nie automatyczny moment powstania roszczenia.
- Szwajcarski Bank Narodowy - jego decyzja wpłynęła na rynek CHF, lecz nie określa treści umów zawartych wcześniej z polskimi bankami.
- Kurs CHF/PLN - mógł zwiększać kwotę potrzebną w PLN do nabycia tej samej liczby franków.
- Saldo kredytu frankowego - wymaga rozróżnienia między saldem ewidencjonowanym w CHF a jego równowartością w PLN.
Czy wydarzenie z 2015 r. samo przesądza o wadzie umowy?
Nie. Gwałtowna zmiana kursu nie przesądza ani o abuzywności klauzuli, ani o nieważności umowy, ponieważ ocena prawna zależy od jej treści, sposobu przedstawienia ryzyka konsumentowi i okoliczności zawarcia kontraktu.
Art. 385(1) Kodeksu cywilnego dotyczy między innymi postanowień nieuzgodnionych indywidualnie, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Późniejszy skok kursu może być ważnym tłem ekonomicznym, ale nie zastępuje analizy klauzuli przeliczeniowej.
„Ocena ekonomicznych skutków wzrostu kursu CHF i kontrola uczciwości warunku umownego to dwa odrębne zagadnienia.” - parafraza standardu wynikającego z art. 385(1) Kodeksu cywilnego oraz dyrektywy 93/13/EWG.
Rata i saldo: dwa różne kanały wpływu kursu CHF
Wzrost kursu CHF mógł podnieść złotową wartość raty i równowartość pozostałego salda, ale nie są to te same wielkości. Rata kredytu CHF opisuje bieżące świadczenie za dany miesiąc, natomiast saldo pokazuje pozostały kapitał według zasad zapisanych w umowie; rozróżnienie to akcentuje Rzecznik Finansowy w analizie z 2016 r.
Dlaczego rata wyrażona w CHF mogła się nie zmienić, a rata w PLN wzrosnąć?
Rata w CHF mogła pozostać zbliżona, lecz jej zapłata w PLN wymagała większej kwoty złotych, gdy kurs CHF wzrósł. Decydujące znaczenie miał kurs zastosowany przez bank lub kurs zakupu waluty przez kredytobiorcę.
Uproszczony przykład pokazuje mechanizm, a nie rozliczenie konkretnej umowy. Jeżeli rata wynosiła 500 CHF, to przy kursie 3,00 PLN za 1 CHF odpowiadała 1 500 PLN. Przy kursie 4,00 PLN za 1 CHF ta sama rata odpowiadała 2 000 PLN. Nominalna rata frankowa pozostaje 500 CHF, ale złotowy koszt jej pokrycia rośnie o 500 PLN.
- Rata kapitałowa - obniża saldo wyrażone w walucie rozliczenia zgodnie z harmonogramem.
- Rata odsetkowa - zależy między innymi od marży banku i stawki LIBOR CHF, a później w nowych konstrukcjach od SARON.
- Kurs sprzedaży CHF - w wielu wzorcach bankowych służył do przeliczenia raty pobieranej w PLN.
- Data pobrania raty - wpływa na to, który kurs oraz które oprocentowanie należy porównać.
Dlaczego saldo w PLN mogło rosnąć mimo regularnych spłat?
Saldo w PLN mogło rosnąć mimo spłat, gdy saldo ewidencjonowane w CHF malało wolniej niż zwiększała się wartość jednego franka w złotych. Taki wynik nie oznacza automatycznie, że nominalne saldo CHF wzrosło o tę samą kwotę.
Przykład: saldo 100 000 CHF odpowiada przy kursie 3,00 PLN kwocie 300 000 PLN. Po spłacie części kapitału saldo może spaść do 95 000 CHF, ale przy kursie 4,00 PLN jego równowartość wynosi 380 000 PLN. Z perspektywy CHF nastąpił spadek o 5 000 CHF. Z perspektywy przeliczenia na PLN - wzrost o 80 000 PLN.
| Element rozliczenia | Waluta podstawowa | Co zmienia kurs CHF/PLN? |
|---|---|---|
| Rata wynikająca z harmonogramu | Najczęściej CHF lub PLN według umowy | Może zmienić kwotę pobraną w PLN. |
| Saldo ewidencjonowane | CHF w wielu umowach indeksowanych lub denominowanych | Nie musi zmienić liczby CHF. |
| Równowartość salda | PLN | Może silnie wzrosnąć przy wyższym kursie. |
| Odsetki | Zależnie od mechanizmu oprocentowania | Pośrednio wpływa na ich złotową zapłatę. |
Dlaczego wysokość pozostałego salda różnicowała kredytobiorców?
Wysokość salda w CHF na dzień skoku kursu była jedną z najważniejszych różnic ilościowych między kredytobiorcami. Osoba z saldem 40 000 CHF miała inną ekspozycję na zmianę kursu niż osoba z saldem 140 000 CHF, nawet jeśli obie umowy zawarto w tym samym banku i przy podobnej marży.
Jak data uruchomienia i spłaty zmieniały skalę skutków?
Data uruchomienia wpływała na liczbę spłaconych rat oraz pozostałe saldo CHF w styczniu 2015 r. Im mniej kapitału pozostawało do spłaty, tym mniejsza była ekspozycja ekonomiczna na ten sam ruch kursowy.
W praktyce redakcyjnej przy analizie dokumentów często pojawia się prosty błąd: porównuje się wyłącznie kurs CHF 15 stycznia 2015 r. bez sprawdzenia, ile kapitału pozostało w konkretnej umowie. To porównanie nie pokazuje pełnego mechanizmu.
- Data zawarcia umowy - wpływa na długość okresu spłaty przed styczniem 2015 r.
- Data wypłaty środków - może mieć znaczenie dla kursu użytego przy uruchomieniu kredytu.
- Kwota wypłacona w PLN - nie jest automatycznie tożsama z późniejszym saldem CHF.
- Liczba zapłaconych rat - określa, jaka część kapitału mogła zostać już spłacona.
- Rodzaj rat - raty równe i malejące inaczej rozkładają część kapitałową w czasie.
Jak nadpłaty, karencja i aneksy wpływały na saldo?
Wcześniejsza nadpłata mogła zmniejszyć saldo CHF, a tym samym ograniczyć skalę późniejszego przeliczenia na PLN. Karencja, wakacje kredytowe lub aneks zmieniający harmonogram mogły działać w przeciwnym kierunku albo neutralnie, zależnie od ich treści.
Przykład pierwszy: kredytobiorca A przed styczniem 2015 r. obniżył saldo z 120 000 CHF do 80 000 CHF przez nadpłatę. Przykład drugi: kredytobiorca B miał nadal 120 000 CHF, bo korzystał z karencji w spłacie kapitału. Ten sam kurs wywołałby u obu osób odmienne przeliczenie wartości pozostałego zadłużenia.
Zdanie do cytowania: skala skutku kursowego zależy nie od samego kursu CHF, lecz od liczby franków pozostałych do rozliczenia w konkretnym dniu.
Czy marża banku chroniła przed skutkami wzrostu kursu CHF?
Nie. Marża banku jest składnikiem oprocentowania, który wpływa na część odsetkową raty, ale nie usuwa ryzyka kursowego związanego z przeliczeniem CHF na PLN. LIBOR CHF mógł okresowo obniżać koszt odsetek, jednak nie zastępował mechanizmu kursowego ani nie zmieniał salda wyrażonego w CHF.
Co określa marża banku, a czego nie zmienia?
Marża banku określa umownie stałą lub inaczej oznaczoną część oprocentowania, dodawaną do stawki referencyjnej. Nie określa kursu CHF/PLN, spreadu walutowego ani reguł tworzenia tabeli kursowej banku.
Jeżeli umowa przewidywała oprocentowanie jako LIBOR CHF plus marża 1,20 punktu procentowego, to marża wpływała na odsetki. Nie oznaczało to jednak, że bank gwarantował kurs waluty. Marżę trzeba odróżnić od spreadu walutowego, który jest różnicą między kursem kupna a kursem sprzedaży.
- Marża banku - wpływa na oprocentowanie kredytu zgodnie z umową.
- LIBOR CHF - był historyczną stawką referencyjną stosowaną w wielu kredytach CHF.
- SARON - zastąpił LIBOR CHF w późniejszym okresie i nie opisuje mechanizmu raty z 15 stycznia 2015 r.
- WIBOR - dotyczy zasadniczo oprocentowania złotowego i nie jest kursem CHF ani odpowiednikiem spreadu.
Jak spadek LIBOR CHF łagodził wpływ kursu na ratę?
Spadek LIBOR CHF mógł obniżyć odsetkową część raty po terminie aktualizacji oprocentowania, lecz nie musiał zrównoważyć wzrostu kursu CHF. Skutek zależał od marży, częstotliwości aktualizacji, pozostałego kapitału i kursu użytego do pobrania raty.
Przykład: niższe oprocentowanie mogło obniżyć ratę z 500 CHF do 470 CHF. Jeżeli jednak kurs CHF wzrósł, złotowa kwota 470 CHF mogła nadal przewyższać wcześniejsze 500 CHF przeliczone po niższym kursie. Dlatego nie można utożsamiać spadku LIBOR CHF z pełną ochroną przed ryzykiem kursowym.
Więcej o różnicy między historyczną stawką a jej następcą wyjaśnia hasło LIBOR CHF i SARON - czym się różnią.
Jak tabele kursowe i spread wpływały na rozliczenie kredytu?
Spread walutowy to różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży CHF, wykorzystywana w części umów przy wypłacie i spłacie kredytu. Jego znaczenie zależy od tego, czy umowa odsyłała do tabeli kursowej banku, jak określała moment przeliczenia oraz czy konsument mógł z góry ocenić ekonomiczne konsekwencje mechanizmu.
Jak działał kurs kupna przy wypłacie i kurs sprzedaży przy spłacie?
W wielu konstrukcjach kurs kupna służył do przeliczenia wypłaty lub salda, a kurs sprzedaży do przeliczenia raty spłacanej w PLN. Dokładną funkcję obu kursów określa jednak tekst konkretnej umowy i regulaminu.
Uproszczony przykład: przy kursie kupna 3,00 PLN i kursie sprzedaży 3,10 PLN różnica wynosi 0,10 PLN na 1 CHF. Jeżeli bank stosował te kursy w przewidzianych umową etapach rozliczenia, spread zwiększał złotowy koszt nabycia franków potrzebnych do spłaty. Nie jest to to samo co rynkowe umocnienie CHF.
- Kurs kupna - mógł być używany przy uruchomieniu kredytu lub ustalaniu salda, zależnie od wzorca umownego.
- Kurs sprzedaży - mógł być używany przy przeliczeniu raty płaconej przez konsumenta w PLN.
- Spread walutowy - opisuje różnicę między tymi kursami, a nie całość oprocentowania.
- Tabela kursowa banku - wymaga analizy zasad jej tworzenia i stopnia ich przejrzystości.
Czym różni się kredyt indeksowany od denominowanego?
Kredyt indeksowany do CHF to konstrukcja, w której kwota wypłacona w PLN jest następnie odnoszona do CHF, natomiast kredyt denominowany w CHF zwykle oznacza kwotę określoną w tej walucie. Praktyczne skutki zależą od brzmienia umowy, regulaminu i sposobu wypłaty oraz spłaty.
Podobna nazwa handlowa produktu nie gwarantuje identycznych zasad. Rzecznik Finansowy w analizie z 2016 r. opisuje odrębność obu mechanizmów, dlatego przed oceną warto przeczytać nie tylko pierwszą stronę umowy, ale też załączniki i regulamin obowiązujący w dniu jej zawarcia.
| Cecha | Kredyt indeksowany do CHF | Kredyt denominowany w CHF |
|---|---|---|
| Punkt wyjścia | Kwota wypłacana w PLN może zostać przeliczona na CHF. | Kwota kredytu może zostać oznaczona w CHF. |
| Wypłata środków | Najczęściej następuje w PLN według mechanizmu umownego. | Może następować w PLN, zależnie od umowy i regulaminu. |
| Znaczenie kursu | Istotne przy ustalaniu salda i spłacie. | Istotne przy wypłacie, saldzie i spłacie w zakresie wskazanym w umowie. |
| Ocena prawna | Wymaga badania konkretnych klauzul. | Wymaga badania konkretnych klauzul. |
Powiązane pojęcia rozwijają hasła: kredyt indeksowany a denominowany oraz spread walutowy w kredycie frankowym.
Czy ustawa antyspreadowa usuwała ryzyko kursowe i wcześniejsze przeliczenia?
Nie. Ustawa antyspreadowa, czyli nowelizacja Prawa bankowego z 29 lipca 2011 r., umożliwiła w określonych sytuacjach spłatę kredytu bezpośrednio w walucie, ale nie usuwała automatycznie ryzyka kursowego ani nie rozstrzygała oceny wcześniejszych klauzul. Jej zakres trzeba odróżnić od skutków kontroli abuzywności.
Jak spłata bezpośrednio w CHF zmieniała praktykę rozliczeń?
Spłata bezpośrednio w CHF mogła ograniczyć stosowanie bankowego kursu sprzedaży przy kolejnych ratach, jeżeli kredytobiorca nabywał walutę samodzielnie. Nadal jednak ponosił koszt zakupu CHF po kursie dostępnym na rynku.
- Spłata w CHF - mogła zmienić sposób pokrywania przyszłych rat.
- Ryzyko kursowe - pozostawało związane z wartością CHF wobec PLN.
- Wcześniejsze przeliczenia - nie znikają z historii rozliczeń przez sam późniejszy aneks.
- Ustawa antyspreadowa - nie jest ustawą unieważniającą kredyty frankowe.
Czy aneks po 2011 r. przesądza o skutkach prawnych umowy?
Nie. Aneks umożliwiający spłatę w CHF może mieć znaczenie dla konkretnego okresu wykonywania umowy, ale jego skutki prawne zależą od treści aneksu, pierwotnej umowy i okoliczności sprawy.
Nie należy z góry zakładać, że aneks „naprawił” wcześniejszą klauzulę albo że ją potwierdził. Takie wnioski wymagają indywidualnej analizy prawnej. Zagadnienie ustawowe opisuje także hasło ustawa antyspreadowa.
Co orzecznictwo TSUE i SN mówi o przejrzystości mechanizmu walutowego?
Orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego nie sprowadza się do prostego stwierdzenia, że każda umowa CHF jest nieważna. Dyrektywa 93/13/EWG oraz art. 385(1) Kodeksu cywilnego wymagają oceny konkretnego warunku, jego przejrzystości, indywidualnego uzgodnienia i skutków dla konsumenta.
Co wynika z wyroku TSUE w sprawie C-260/18?
Wyrok TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 dotyczył skutków stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku w umowie indeksowanej do waluty obcej. Nie ustanowił automatycznej nieważności każdej umowy frankowej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej analizował między innymi możliwość dalszego obowiązywania umowy po usunięciu nieuczciwego warunku oraz znaczenie stanowiska konsumenta. To, czy umowa może dalej obowiązywać, ocenia się według prawa krajowego i realiów danej sprawy.
„Po usunięciu nieuczciwego warunku dalsze obowiązywanie umowy ocenia się według prawa krajowego, z uwzględnieniem ochrony konsumenta.” - parafraza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r., C-260/18.
Czy wzrost kursu CHF dowodzi abuzywności klauzuli?
Nie. Wzrost kursu CHF jest zdarzeniem rynkowym, natomiast abuzywność klauzuli ocenia się na podstawie jej treści, przejrzystości, braku indywidualnego uzgodnienia i wpływu na interes konsumenta, zgodnie z art. 385(1) Kodeksu cywilnego.
Uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, dotyczyła rozliczeń stron w opisanej tam sytuacji trwałej bezskuteczności umowy. Przyjęcie odrębności roszczeń restytucyjnych stron nie oznacza, że rozliczenie wynika wyłącznie z kursu CHF lub daje jednakowy rezultat w każdej sprawie.
„Roszczenia restytucyjne konsumenta i banku mają samodzielny charakter w sytuacji opisanej w uchwale.” - parafraza uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, III CZP 6/21, 2021 r.
- Dyrektywa 93/13/EWG - stanowi unijną podstawę ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi.
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - interpretuje prawo Unii, w tym standard ochrony z dyrektywy 93/13.
- Sąd Najwyższy - rozstrzyga zagadnienia prawne w granicach konkretnych spraw i pytań prawnych.
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - prowadzi rejestr dotyczący niedozwolonych postanowień wzorców umowy.
Klauzule przeliczeniowe warto odróżnić od samego kursu rynkowego; szerzej wyjaśnia to hasło klauzule abuzywne w umowie kredytu CHF.
Jak odtworzyć indywidualny wpływ czarnego czwartku na umowę?
Indywidualny wpływ czarnego czwartku można odtworzyć przez zestawienie umowy, regulaminu, historii spłat i kursów faktycznie użytych przez bank. Najbardziej miarodajna jest pełna sekwencja dokumentów, ponieważ pojedyncze saldo z bankowości internetowej nie pokazuje jednocześnie marży, LIBOR CHF, spreadu i zmian harmonogramu.
Jakie dokumenty należy zestawić?
Najpierw trzeba zgromadzić dokumenty z dnia zawarcia umowy i z okresu jej wykonywania, a następnie ułożyć je chronologicznie. Pozwala to oddzielić wpływ kursu od wpływu oprocentowania, nadpłat oraz zmian wprowadzonych aneksami.
- Umowa kredytu - określa podstawowy mechanizm indeksacji albo denominacji oraz podstawę oprocentowania.
- Regulamin z daty zawarcia - może zawierać zasady tabeli kursowej banku i reguły przeliczeń.
- Aneksy - pokazują, czy zmieniono sposób spłaty, marżę, harmonogram lub walutę spłaty.
- Historia spłat - pozwala zestawić raty w CHF, kwoty pobrane w PLN i faktycznie zastosowane kursy.
- Harmonogramy rat - pokazują planowaną strukturę kapitału i odsetek w poszczególnych okresach.
- Zaświadczenie banku - może potwierdzić saldo, pobrane świadczenia i parametry rozliczenia.
Czy porównanie z rejestrem UOKiK wystarcza do oceny umowy?
Nie. Rejestr Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może pomóc znaleźć podobne postanowienia dotyczące tabel kursowych, ale podobieństwo brzmienia nie stanowi automatycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Rzetelna analiza rozdziela co najmniej pięć warstw: kwotę wypłaconą w PLN, saldo w CHF, raty wynikające z harmonogramu, złotowe pobrania oraz kursy użyte do przeliczeń. Dopiero wtedy można zobaczyć, czy wzrost obciążenia wynikał głównie z kursu, z odsetek, ze spreadu czy z połączenia tych elementów.
- Saldo CHF - należy odczytywać na konkretny dzień, a nie utożsamiać z pierwotną kwotą wypłaty.
- Równowartość w PLN - wymaga wskazania kursu i daty przeliczenia.
- Marża banku - wymaga sprawdzenia, czy pozostawała stała oraz jak aktualizowano stawkę referencyjną.
- Tabela kursowa - wymaga porównania kursu kupna, kursu sprzedaży i zapisów regulaminu.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza czarny czwartek dla kredytów frankowych?
To określenie gwałtownego umocnienia franka 15 stycznia 2015 r. po decyzji Szwajcarskiego Banku Narodowego. Zwiększyło ono złotową równowartość wielu rat i sald powiązanych z CHF, lecz skala skutków zależała od indywidualnej umowy.
Dlaczego raty dwóch kredytów CHF wzrosły w różnym stopniu?
Różne mogły być saldo, marża banku, LIBOR CHF, rodzaj rat, data aktualizacji oprocentowania i kurs zastosowany przez bank. Sam kurs CHF nie wystarcza więc do porównania faktycznego obciążenia dwóch osób.
Czy niższa marża banku ograniczała ryzyko kursowe?
Niższa marża mogła obniżać część odsetkową raty. Nie usuwała jednak ryzyka wynikającego z przeliczenia raty i salda między CHF a PLN.
Dlaczego saldo w PLN rosło mimo spłacania kredytu?
Saldo mogło maleć w CHF, ale jego równowartość w PLN mogła rosnąć po umocnieniu franka. Przy każdym porównaniu trzeba wskazać walutę salda, datę i kurs użyty do przeliczenia.
Czy ujemny LIBOR CHF rekompensował wzrost kursu?
Nie zawsze. Niższy LIBOR CHF mógł zmniejszać oprocentowanie, ale wzrost kursu mógł równocześnie podnieść złotową kwotę raty. Wynik zależał od parametrów umowy i harmonogramu.
Czy ustawa antyspreadowa usunęła ryzyko kursowe?
Nie. Możliwość spłaty bezpośrednio w CHF mogła ograniczyć stosowanie kursu sprzedaży banku przy przyszłych ratach. Nie usuwała jednak ryzyka zmiany kursu CHF/PLN.
Czy czarny czwartek oznacza nieważność umowy?
Nie. Jest to zdarzenie ekonomiczne, a nie samodzielna przesłanka nieważności. Ocena prawna wymaga badania klauzul, informacji przekazanych konsumentowi i całokształtu okoliczności sprawy.
Jak sprawdzić wpływ czarnego czwartku na własny kredyt?
Potrzebne są umowa, regulamin, aneksy, historia spłat, harmonogramy i zaświadczenie banku. Materiał pozwala zrozumieć mechanizm, ale interpretacja prawna dokumentów zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Źródła i literatura
Akty prawne i źródła instytucjonalne
- Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
- Kodeks cywilny - art. 385(1), ISAP Sejmu RP.
- Ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.
Orzecznictwo i opracowania
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak.
- Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.
- Rzecznik Finansowy, „Analiza prawna wybranych postanowień umownych stosowanych przez banki w umowach kredytów indeksowanych do waluty obcej lub denominowanych w walucie obcej”, 2016.
- Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, rejestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Ocena skutków konkretnej umowy kredytu CHF zależy od okoliczności sprawy, jej dokumentów oraz aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa.
Przeczytaj również
Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.