Czy usunięcie klauzuli kursowej zawsze prowadzi do nieważności?
Usunięcie klauzuli kursowej nie powoduje automatycznie nieważności umowy CHF. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, wiąże taki skutek z dwiema przesłankami: niedozwolonym charakterem postanowienia oraz brakiem możliwości ustalenia wiążącego kursu po jego wyeliminowaniu (źródło: Sąd Najwyższy, 2024).
Jakie przesłanki muszą poprzedzać ocenę dalszego obowiązywania umowy?
Najpierw trzeba zbadać treść konkretnej umowy, regulaminu i okoliczności jej zawarcia, a dopiero później ocenić, czy kontrakt może być wykonywany bez zakwestionowanej klauzuli. Sam fakt, że kredyt był powiązany z CHF albo zawierał tabelę kursową banku, nie przesądza wyniku.
W języku potocznym mówi się czasem, że „umowa upada” już po wykreśleniu jednego zdania. Prawnie sytuacja jest bardziej precyzyjna: niedozwolone postanowienie nie wiąże konsumenta, ale cała umowa przestaje wiązać tylko wtedy, gdy po jego usunięciu nie da się ustalić elementów koniecznych do jej dalszego wykonywania.
- Status konsumenta - art. 385¹ Kodeksu cywilnego chroni osobę zawierającą umowę niezwiązaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
- Brak indywidualnego uzgodnienia - bank powinien wykazać, że konsument miał realny wpływ na dane postanowienie, a nie tylko podpisał wzorzec.
- Treść klauzuli - analizie podlega dokładne brzmienie mechanizmu kursowego obowiązujące w dniu zawarcia umowy.
- Znaczenie klauzuli - istotne jest, czy bez niej można wyliczyć saldo, ratę albo kwotę wypłaty według wiążącej strony metody.
- Możliwość dalszego wykonywania - sąd bada konstrukcję umowy, a nie samą nazwę produktu kredytowego.
Dlaczego nie każde usunięcie postanowienia oznacza brak całej umowy?
Bezskuteczność pojedynczej klauzuli i brak związania całą umową to dwa różne skutki. Przykładowo, usunięcie postanowienia ubocznego nie musi pozbawiać stron możliwości ustalenia kapitału, oprocentowania i harmonogramu. Inaczej może być, gdy abuzywna klauzula przeliczeniowa stanowi jedyne źródło wiążącego kursu PLN/CHF.
To właśnie warunkowy charakter drugiej tezy III CZP 25/22 jest najważniejszy: nie tworzy ona automatyzmu dla każdej umowy frankowej. Ocena zawsze zależy od okoliczności sprawy.
Klauzula kursowa: definicja i funkcja w mechanizmie kredytu CHF
Klauzula kursowa to postanowienie określające sposób przeliczenia kwot między PLN i CHF, charakteryzujące się wskazaniem momentu przeliczenia, rodzaju kursu oraz źródła kursu. W kredycie indeksowanym do CHF i kredycie denominowanym w CHF jej rola może dotyczyć wypłaty, salda zadłużenia, rat albo wszystkich tych elementów.
Czym różni się klauzula przeliczeniowa od klauzuli ryzyka walutowego?
Klauzula przeliczeniowa opisuje technikę wyliczenia kwoty w PLN i CHF. Klauzula ryzyka walutowego odnosi się szerzej do możliwej zmiany kursu CHF, która może wpływać na saldo i raty. W jednej umowie oba mechanizmy mogą się łączyć, lecz nie są pojęciami tożsamymi.
Przykład 1: umowa przewiduje wypłatę 300 000 zł, a saldo zapisuje w CHF po kursie kupna z tabeli banku. To mechanizm przeliczeniowy. Przykład 2: formularz informacyjny opisuje wzrost raty przy zmianie kursu CHF o 20%. To element informacji o ryzyku walutowym.
- Kurs kupna - bywał stosowany przy przeliczeniu wypłaconej kwoty PLN na saldo wyrażone w CHF.
- Kurs sprzedaży - bywał stosowany przy przeliczeniu raty ustalonej w CHF na kwotę pobieraną w PLN.
- Tabela kursowa banku - może wskazywać kursy publikowane przez kredytodawcę w określonym dniu i o określonej godzinie.
- Saldo kredytu - w umowie indeksowanej może być obliczone po wypłacie kwoty wyrażonej w PLN.
- Rata kapitałowo-odsetkowa - jej wysokość może zależeć zarówno od kursu, jak i od oprocentowania opartego historycznie na LIBOR, a później na SARON.
Jak działa tabela kursowa banku i spread?
Mechanizm można zobaczyć na uproszczonym przykładzie. Przy wypłacie 300 000 zł po kursie kupna 2,50 zł/CHF saldo wyniosłoby 120 000 CHF. Jeżeli rata 600 CHF byłaby spłacana po kursie sprzedaży 2,60 zł/CHF, bank pobrałby 1 560 zł. Różnica między kursem kupna a sprzedaży to spread, ale problem prawny może dotyczyć także sposobu jednostronnego ustalania obu kursów.
Przykład 3: jeśli regulamin podaje jedynie, że bank określa kursy w swojej tabeli, bez jasnych parametrów tworzenia tabeli, analiza nie kończy się na obliczeniu spreadu. Trzeba zbadać, czy kontrakt pozwalał konsumentowi zrozumieć zakres obciążenia i czy bank pozostawił sobie swobodę wpływającą na świadczenie konsumenta.
W redakcyjnej analizie dokumentów szczególne znaczenie mają: umowa, regulamin obowiązujący w dacie podpisu oraz historyczne zasady ustalania tabeli. Sam aneks zawarty kilka lat później nie opisuje automatycznie pierwotnego mechanizmu.
Kiedy postanowienie kursowe jest abuzywne na podstawie art. 385¹ KC?
Postanowienie kursowe może być abuzywne, gdy w umowie konsumenckiej nie zostało indywidualnie uzgodnione, kształtuje prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interes konsumenta. Taką konstrukcję przewiduje art. 385¹ Kodeksu cywilnego, oceniany co do zasady według chwili zawarcia umowy.
Jakie znaczenie mają status konsumenta i indywidualne uzgodnienie?
Status konsumenta jest pierwszym filtrem kontroli abuzywności. Kredyt zaciągnięty na potrzeby mieszkaniowe zazwyczaj wymaga zbadania w tym kierunku, ale cel i kontekst czynności trzeba ustalić w konkretnej sprawie. Inaczej może wyglądać sytuacja osoby, która zawierała umowę w bezpośrednim związku z działalnością gospodarczą.
Indywidualne uzgodnienie nie oznacza samej możliwości wybrania waluty, kwoty kredytu czy dnia podpisu. Chodzi o realny wpływ na treść kwestionowanego mechanizmu kursowego.
- Wzorzec bankowy - postanowienie przejęte z formularza zwykle wymaga oceny, czy konsument rzeczywiście mógł negocjować jego brzmienie.
- Wybór wariantu kredytu - decyzja o kredycie powiązanym z CHF nie dowodzi sama przez się uzgodnienia tabeli kursowej.
- Negocjacja marży - zmiana marży nie musi oznaczać negocjowania sposobu wyznaczania kursów.
- Cel umowy - zakup mieszkania na własne potrzeby może wspierać ocenę statusu konsumenta, lecz nie zastępuje ustaleń faktycznych.
- Dokumentacja sprzedażowa - wnioski, oświadczenia i korespondencja mogą pokazać zakres informacji przekazanej przed podpisaniem umowy.
Czy wzrost kursu CHF wystarcza do stwierdzenia abuzywności?
Nie. Wzrost kursu CHF sam w sobie nie dowodzi abuzywności, ponieważ ocena dotyczy przede wszystkim treści warunku i stanu z chwili zawarcia umowy. Znaczenie może mieć natomiast to, czy konsument otrzymał przejrzystą informację o mechanizmie oraz ekonomicznych konsekwencjach ryzyka.
Przykład 4: rata wzrosła, ale umowa zawierała obiektywny, zewnętrzny i weryfikowalny sposób ustalenia kursu. To nadal nie przesądza o wyniku kontroli. Przykład 5: kurs odsyłał do tabeli banku, a dokumenty nie wyjaśniały zasad jej tworzenia. Taka sytuacja może wymagać pogłębionej oceny pod kątem art. 385¹ KC.
„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.” - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, tekst aktu prawnego
Co dokładnie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 25/22?
Uchwała III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r. wskazuje, że niedozwolonego sposobu ustalania kursu nie zastępuje automatycznie inna metoda z przepisów prawa lub zwyczajów. Sąd Najwyższy odniósł tę zasadę do kredytu indeksowanego lub denominowanego, gdy po usunięciu klauzuli nie można ustalić wiążącego strony kursu (źródło: Sąd Najwyższy, 2024).
Czy sąd może zastąpić klauzulę tabelową kursem średnim NBP?
Nie, uchwała III CZP 25/22 nie pozwala automatycznie wprowadzić kursu średniego Narodowego Banku Polskiego, zwyczaju ani ogólnej zasady słuszności wyłącznie po to, aby zachować umowę. Kurs średni NBP jest kursem referencyjnym, lecz sama jego dostępność nie tworzy brakującego uzgodnienia stron.
Przykład 6: po wyeliminowaniu bankowej tabeli kursowej sąd nie może po prostu wpisać do umowy „kurs średni NBP”, jeśli brak przepisu dyspozytywnego mającego zastosowanie do tej luki i spełnionych przesłanek prawa unijnego. To sedno pierwszej tezy uchwały.
„W obowiązującym stanie prawnym niedozwolone postanowienie umowne przewidujące, że kurs waluty obcej stosowany do rozliczeń umowy kredytu jest ustalany przez bank, nie może być zastąpione innym sposobem ustalania kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów.” - Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22, 2024
- Teza pierwsza - wyklucza automatyczne uzupełnianie abuzywnego mechanizmu innym sposobem ustalania kursu.
- Teza druga - dotyczy braku związania pozostałą częścią umowy, jeżeli nie można ustalić wiążącego kursu.
- Teza trzecia - opisuje samodzielne roszczenia restytucyjne banku i kredytobiorcy.
- Teza czwarta - odnosi się do początku biegu przedawnienia roszczenia banku w powiązaniu z zakwestionowaniem umowy przez kredytobiorcę.
- Teza piąta - wyklucza dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przed opóźnieniem w zwrocie świadczenia.
Kiedy brak wiążącego kursu uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy?
Brak wiążącego kursu uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy wtedy, gdy wyeliminowana klauzula była konieczna do obliczenia świadczeń, a pozostałe postanowienia ani właściwy przepis nie pozwalają ustalić kursu w sposób zgodny z prawem. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że w umowie występowało CHF.
Uchwała nie zastępuje indywidualnej analizy abuzywności. Najpierw sąd ustala, czy konkretna klauzula nie wiąże konsumenta. Następnie sprawdza, jaki mechanizm pozostaje po jej usunięciu.
Dlaczego samo wykreślenie wadliwej klauzuli nie kończy analizy prawnej?
Po wyeliminowaniu klauzuli trzeba odczytać pozostałą umowę bez jej treści. W kredycie indeksowanym analiza może skupiać się na sposobie wyliczenia salda i rat. W kredycie denominowanym znaczenie może mieć już etap określenia kwoty faktycznie wypłacanej w PLN.
nieważność umowy kredytu frankowego nie jest więc prostym synonimem abuzywności. To możliwy skutek dalszej oceny, zależny od konstrukcji danego kontraktu.
Czy skutki usunięcia klauzuli są takie same dla kredytu indeksowanego i denominowanego?
Kredyt indeksowany do CHF i kredyt denominowany w CHF mogą podlegać podobnej kontroli klauzul kursowych, ale ich mechanizmy nie są identyczne. III CZP 25/22 wprost obejmuje oba typy umów, natomiast funkcję konkretnej klauzuli trzeba ustalić z tekstu kontraktu i regulaminu.
Czym różni się kredyt indeksowany od denominowanego?
W uproszczeniu kredyt indeksowany zwykle określa kwotę wypłaty w PLN, a następnie odnosi saldo do CHF. Kredyt denominowany może wskazywać kwotę w CHF, podczas gdy wypłata następuje w PLN po zastosowaniu określonego kursu. Rzeczywiste wzorce umowne bywają bardziej złożone.
| Element analizy | Kredyt indeksowany | Kredyt denominowany |
|---|---|---|
| Kwota wskazana przy zawarciu | Zwykle wyrażona w PLN | Często wyrażona w CHF |
| Znaczenie kursu przy wypłacie | Może wpływać na ustalenie salda w CHF | Może wpływać na liczbę PLN faktycznie wypłaconą |
| Znaczenie kursu przy spłacie | Może przeliczać ratę CHF na PLN | Może przeliczać ratę CHF na PLN |
| Wniosek prawny | Zależy od treści klauzul i skutków ich usunięcia | Zależy od treści klauzul i skutków ich usunięcia |
Jak badać różnice bez uproszczeń?
Pierwszy krok to ustalenie, w którym miejscu umowa używa kursu: przy uruchomieniu, określaniu salda, pobieraniu rat czy przewalutowaniu. Drugi krok to porównanie umowy z regulaminem. Trzeci - sprawdzenie, czy aneksy zmieniły sposób spłaty, ale bez automatycznego przypisywania im skutku wobec oceny pierwotnego wzorca.
- Kwota kredytu - należy odczytać, czy strony oznaczyły ją w PLN, CHF albo w obu walutach.
- Dyspozycja wypłaty - może wyjaśniać, według jakiego kursu bank uruchomił środki.
- Regulamin - często zawiera szczegóły tabeli kursowej niewpisane do głównej umowy.
- Harmonogram spłat - pomaga oddzielić kurs od oprocentowania i innych składników raty.
- Aneks antyspreadowy - wymaga osobnej interpretacji, a sam w sobie nie rozstrzyga oceny początkowej klauzuli.
Więcej o konstrukcji tych produktów wyjaśniają różnice między kredytem indeksowanym i denominowanym.
Jak III CZP 25/22 łączy się z wyrokiem TSUE C-260/18 w sprawie Dziubak?
III CZP 25/22 rozwija na gruncie prawa krajowego standard ochrony konsumenta wynikający z dyrektywy 93/13/EWG i wyroku TSUE C-260/18. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej badał sprawę Kamila i Justyny Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, zakończoną wyrokiem 3 października 2019 r.
Kiedy umowa może obowiązywać bez nieuczciwego warunku?
Umowa może obowiązywać bez nieuczciwego warunku, jeżeli po jego usunięciu dalsze jej wykonywanie jest obiektywnie możliwe według prawa krajowego. Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG zakłada brak związania konsumenta takim warunkiem oraz możliwość zachowania pozostałej części umowy, jeśli jest to możliwe.
TSUE w C-260/18 sprzeciwił się „naprawianiu” nieuczciwych klauzul przez ogólne normy krajowe, takie jak zasady współżycia społecznego czy ustalone zwyczaje, tylko po to, aby utrzymać umowę. Ten kierunek koresponduje z pierwszą tezą III CZP 25/22.
- Dyrektywa 93/13/EWG - art. 6 ust. 1 określa skutek braku związania konsumenta nieuczciwym warunkiem.
- TSUE - zapewnia jednolitą wykładnię prawa Unii, lecz nie rozstrzyga automatycznie każdej polskiej sprawy indywidualnej.
- Sąd Najwyższy - stosuje standard unijny w odniesieniu do zagadnienia przedstawionego w III CZP 25/22.
- Prawo krajowe - decyduje o obiektywnej możliwości utrzymania konkretnej umowy po wyłączeniu klauzuli.
- Ochrona konsumenta - nie pozwala zastąpić zakwestionowanego warunku dowolnym korzystniejszym dla banku mechanizmem.
Czy interes i stanowisko konsumenta mają znaczenie dla skutków upadku umowy?
Tak, poinformowane stanowisko konsumenta ma znaczenie, ponieważ konsekwencje braku związania całą umową mogą być istotne dla obu stron. Sąd powinien umożliwić konsumentowi ocenę tych konsekwencji, ale stanowisko to nie zwalnia z badania obiektywnej możliwości dalszego obowiązywania umowy.
Wyrok C-260/18 nie jest „biletem do wygranej”. Jest ważnym punktem odniesienia dla wykładni dyrektywy 93/13. Wynik sprawy nadal zależy od treści umowy, ustaleń faktycznych i oceny sądu.
wyrok TSUE C-260/18 Dziubak warto czytać razem z pytaniami prejudycjalnymi oraz krajowym stanem faktycznym, a nie jako skrócony slogan.
Jakie są skutki uznania, że umowa nie wiąże po usunięciu klauzuli kursowej?
Jeżeli umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, nie oznacza to, że którakolwiek strona zachowuje otrzymane świadczenie bez rozliczenia. Trzecia teza III CZP 25/22 wskazuje na samodzielne roszczenia banku i kredytobiorcy o zwrot nienależnych świadczeń, co łączy się z art. 405 i art. 410 Kodeksu cywilnego.
Jak teoria dwóch kondykcji wpływa na rozliczenie banku i kredytobiorcy?
Teoria dwóch kondykcji oznacza, że kredytobiorca i bank mają odrębne roszczenia o zwrot tego, co każde z nich świadczyło. Roszczenie kredytobiorcy może dotyczyć rat, prowizji i innych należności, a roszczenie banku - zwrotu wypłaconego kapitału. Jedno roszczenie nie znika automatycznie dlatego, że istnieje drugie.
Przykład 7: bank wypłacił 300 000 zł, a kredytobiorca przez lata uiścił raty i prowizję. W modelu dwóch kondykcji analizuje się osobno świadczenie banku i osobno świadczenia kredytobiorcy, z uwzględnieniem zgłoszonych zarzutów oraz dat wymagalności.
- Kapitał wypłacony przez bank - podlega odrębnemu rozliczeniu i nie można go pominąć.
- Spłaty kredytobiorcy - wymagają ustalenia kwot, dat i tytułów płatności.
- Prowizje oraz składki - ich znaczenie zależy od podstawy pobrania i okoliczności sprawy.
- Potrącenie - jest odrębną czynnością prawną, a nie automatycznym skutkiem teorii dwóch kondykcji.
- Odsetki za opóźnienie - wymagają osobnego ustalenia wymagalności i skutecznego wezwania do zapłaty.
Kiedy rozpoczyna się przedawnienie roszczenia banku i czy bank może żądać wynagrodzenia?
Według czwartej tezy III CZP 25/22 bieg przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował związanie postanowieniami umowy. Zastosowanie tej zasady wymaga jednak ustalenia konkretnych oświadczeń, wezwań i dat w danej sprawie.
Piąta teza uchwały wskazuje, że bank nie ma podstawy prawnej do dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie ze środków pieniężnych za okres przed popadnięciem konsumenta w opóźnienie ze zwrotem świadczenia. Nie należy mieszać tego roszczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, których przesłanki są inne.
Mechanizm rozliczeń szerzej opisuje teoria dwóch kondykcji.
Jakie elementy konkretnej umowy trzeba zbadać przed zastosowaniem III CZP 25/22?
Przed zastosowaniem III CZP 25/22 trzeba porównać co najmniej umowę, regulamin, aneksy, dokumenty wypłaty i historię spłat. Analiza powinna odtworzyć mechanizm obowiązujący w dniu zawarcia umowy, status stron oraz późniejsze zmiany, bez wyciągania wniosku wyłącznie z nazwy banku lub roku podpisania.
Jak zebrać dokumenty potrzebne do analizy?
Pierwszym krokiem jest skompletowanie pełnej, a nie tylko podpisanej części umowy. Brak regulaminu albo załącznika może utrudniać ustalenie, jak działała tabela kursowa banku. W praktyce dokumenty warto ułożyć chronologicznie.
- Umowa kredytu - należy odszukać paragrafy o kwocie, walucie, wypłacie, saldzie, spłacie i oprocentowaniu.
- Regulamin z dnia zawarcia - trzeba sprawdzić, czy definiuje tabelę kursową oraz zasady jej publikacji.
- Wniosek kredytowy i oświadczenia - mogą wskazywać cel kredytu, status konsumenta oraz informacje o ryzyku walutowym.
- Dyspozycje uruchomienia - pomagają ustalić, jak bank przeliczył środki przy wypłacie.
- Historia spłat - umożliwia oddzielenie rat, prowizji, kosztów i późniejszych zmian sposobu rozliczeń.
- Aneksy oraz korespondencja - wymagają odczytania w kontekście ich daty, celu i zakresu modyfikacji umowy.
Czy aneks pozwalający spłacać w CHF automatycznie usuwa wcześniejszy problem?
Nie, późniejszy aneks umożliwiający spłatę bezpośrednio w CHF nie usuwa automatycznie skutków pierwotnej klauzuli. Abuzywność ocenia się zasadniczo według chwili zawarcia umowy, a znaczenie aneksu zależy od jego treści oraz ustalonych skutków prawnych.
Przykład 8: aneks z 2012 r. pozwala na spłatę rat w CHF, lecz umowa z 2008 r. określała saldo według bankowej tabeli kursowej. Sam fakt późniejszej zmiany sposobu spłaty nie odpowiada jeszcze na pytanie o ocenę pierwotnego postanowienia.
Dlaczego nie można ocenić umowy wyłącznie po nazwie banku?
Różne wzorce tego samego banku mogły obowiązywać w różnych okresach, a jedna umowa mogła odsyłać do regulaminu zmienianego aneksami. Rzecznik Finansowy publikuje materiały dotyczące kredytów walutowych, lecz żadna ogólna publikacja nie zastąpi analizy konkretnej dokumentacji.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady radcy prawnego lub adwokata. Ocena skutków klauzuli kursowej, w tym możliwej nieważności umowy CHF, zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy III CZP 25/22 oznacza nieważność każdej umowy kredytu CHF?
Nie. Uchwała dotyczy sytuacji, w której postanowienie określające sposób ustalania kursu uznano za niedozwolone, a po jego usunięciu nie można ustalić wiążącego strony kursu. Spełnienie tych warunków wymaga analizy konkretnej umowy oraz okoliczności jej zawarcia.
Czy sąd może zastąpić abuzywną klauzulę kursem średnim NBP?
Nie, pierwsza teza III CZP 25/22 wyklucza automatyczne zastąpienie niedozwolonego sposobu ustalania kursu metodą wynikającą z przepisów prawa lub zwyczajów. Kurs średni NBP nie powinien być dopisywany do umowy wyłącznie po to, aby zachować ją w mocy.
Co oznacza, że umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie?
Oznacza to brak dalszej skuteczności całej umowy, jeżeli po usunięciu niedozwolonego postanowienia nie można ustalić kursu koniecznego do jej wykonywania. Nie oznacza to automatycznego umorzenia wzajemnych rozliczeń stron.
Czy uchwała obejmuje kredyty indeksowane i denominowane?
Tak. Pierwsza i druga teza III CZP 25/22 wprost dotyczą umów kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej. Sposób zastosowania uchwały zależy jednak od funkcji konkretnej klauzuli w danym kontrakcie.
Na czym polega teoria dwóch kondykcji?
Teoria dwóch kondykcji zakłada dwa samodzielne roszczenia: kredytobiorcy o zwrot jego świadczeń oraz banku o zwrot wypłaconego kapitału. Roszczenia te nie bilansują się automatycznie, a ich wymagalność i zakres wymagają odrębnych ustaleń.
Czy bank może żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału?
Piąta teza III CZP 25/22 wskazuje na brak podstawy prawnej do dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie ze środków przed popadnięciem konsumenta w opóźnienie ze zwrotem świadczenia. Trzeba odróżnić to żądanie od ewentualnych odsetek ustawowych za opóźnienie.
Czy wyrok C-260/18 przesądza wynik każdej sprawy frankowej?
Nie. Wyrok TSUE w sprawie Dziubak wyznacza ważny standard wykładni dyrektywy 93/13, ale nie zastępuje ustaleń dotyczących konkretnej umowy. Ostateczna ocena zależy od prawa krajowego, treści dokumentów i stanu faktycznego sprawy.
Źródła i literatura
- Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak, EU:C:2019:819.
- Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1.
- Kodeks cywilny, w szczególności art. 385¹, art. 405 i art. 410 - aktualne brzmienie należy sprawdzić przed publikacją.
- Rzecznik Finansowy, materiały informacyjne dotyczące kredytów walutowych i ochrony konsumentów.
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani opinii o ważności konkretnej umowy; przed podjęciem decyzji potrzebna jest analiza dokumentów przez profesjonalnego pełnomocnika.
Przeczytaj również
Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.