Art. 4 ustawy antyspreadowej - jak nowe przepisy stosowano do wcześniej zawartych umów CHF?

Czym była ustawa antyspreadowa?

Art. 4 ustawy antyspreadowej odnosił nowe reguły także do starszych umów CHF, lecz tylko w zakresie kredytu pozostającego do spłaty. Chodzi o ustawę z 29 lipca 2011 r. zmieniającą ustawę - Prawo bankowe oraz niektóre inne ustawy, ogłoszoną jako Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984; jej przepisy zaczęły obowiązywać 26 sierpnia 2011 r. (źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 2011).

W języku potocznym nazwę „ustawa antyspreadowa” łączy się przede wszystkim z możliwością spłaty rat bezpośrednio we franku szwajcarskim. To trafne, ale niepełne uproszczenie. Nowelizacja zmieniła Prawo bankowe, wprowadzając wymogi dotyczące umów indeksowanych i denominowanych oraz prawo kredytobiorcy do spłaty kapitału i odsetek w walucie kredytu. Nie była natomiast ustawą unieważniającą starsze umowy frankowe ani automatycznym rozliczeniem wcześniej pobranego spreadu bankowego.

Co zmieniła nowelizacja Prawa bankowego z 29 lipca 2011 r.?

Nowelizacja dodała do art. 69 ust. 2 Prawa bankowego wymóg określenia w umowie szczegółowych zasad ustalania kursu waluty oraz zasad przeliczania kwoty kredytu i rat. Jednocześnie art. 75b Prawa bankowego przyznał kredytobiorcy prawo spłaty bezpośrednio w walucie, do której kredyt był indeksowany lub denominowany (źródło: Prawo bankowe, art. 69 ust. 2 pkt 4a i art. 75b).

Zmiana miała znaczenie praktyczne, ponieważ wcześniej wiele wzorców umownych odsyłało do tabeli kursowej banku, nie wyjaśniając konsumentowi wprost, jak bank wyznacza kurs kupna i kurs sprzedaży CHF. Różnica między tymi kursami tworzyła spread walutowy. Przy wypłacie kredytu bank mógł przeliczać kwotę według jednego kursu, a przy spłacie rat stosować drugi.

• Art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego wymagał opisania zasad ustalania kursu waluty, a nie jedynie ogólnego odesłania do tabeli banku.
• Art. 75b Prawa bankowego dotyczył spłaty kapitału i odsetek bezpośrednio w walucie kredytu, na przykład w CHF.
• Ustawa antyspreadowa obejmowała kredyty denominowane i indeksowane, choć mechanizm przeliczeń w obu konstrukcjach może być inny.
• Nowelizacja nie stanowiła samodzielnej podstawy do uznania każdej umowy za nieważną albo ważną.
• Ocena klauzuli przeliczeniowej nadal wymaga analizy umowy, regulaminu, aneksów i okoliczności jej zawarcia.

Jak działała spłata bezpośrednio w CHF?

Spłata bezpośrednio w CHF polegała na tym, że kredytobiorca mógł przekazać bankowi franki szwajcarskie na poczet raty, zamiast kupować je po kursie sprzedaży banku zastosowanym do przeliczenia płatności w złotych.

Przykład pierwszy: jeżeli rata wynosiła 500 CHF, konsument mógł nabyć 500 CHF poza bankiem i wpłacić tę walutę zgodnie z zasadami określonymi w umowie lub aneksie. Taka operacja mogła ograniczyć przyszły wpływ bankowego kursu sprzedaży na konkretną ratę. Nie odpowiada jednak sama przez się na pytanie, czy wcześniejsza klauzula kursowa była uczciwa wobec konsumenta.

Przykład drugi: kredytobiorca, który po 2011 r. nadal spłacał raty w PLN, nie tracił wyłącznie z tego powodu możliwości oceny postanowień umownych. Znaczenie ma treść dokumentów oraz to, czy bank rzeczywiście i na jakich warunkach umożliwił spłatę w walucie.

„Nowelizacja ustanowiła reguły dalszej spłaty oraz obowiązki informacyjne dotyczące kursu, ale nie zastąpiła kontroli postanowień konsumenckich.” - parafraza skutków art. 69 i art. 75b Prawa bankowego, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 2011

Jedno zdanie porządkuje ten temat: ustawa antyspreadowa stworzyła mechanizm wykonywania umowy na przyszłość, a nie automatyczny mechanizm naprawy wszystkich przeliczeń dokonanych przed 26 sierpnia 2011 r.

Jak art. 4 ustawy antyspreadowej działał wobec wcześniej zawartych umów?

Art. 4 ustawy z 29 lipca 2011 r. objął nowymi regulacjami także umowy zawarte przed jej wejściem w życie, ale wyłącznie w odniesieniu do części kredytu pozostałej do spłaty. Bank miał bezpłatnie dokonać odpowiedniej zmiany umowy. Przepis regulował zatem przyszłe wykonywanie starszej umowy frankowej, nie zaś automatyczne rozliczenie rat już zapłaconych (źródło: art. 4, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984).

To jest przepis intertemporalny, czyli przejściowy. Odpowiadał na praktyczny problem: co zrobić z umowami zawartymi przed nowelizacją, skoro nowe przepisy wymagają określonych zasad kursowych i dają prawo do spłaty w CHF? Ustawodawca nie nakazał „przepisać historii” całej umowy. Wskazał część zobowiązania, do której nowe rozwiązania należało zastosować.

Co oznacza część kredytu pozostała do spłaty?

Część kredytu pozostała do spłaty to niespłacona część zobowiązania istniejąca w chwili stosowania nowych zasad, a nie cała kwota wypłacona wiele lat wcześniej ani suma rat już pobranych przez bank.

W praktyce trzeba odróżnić co najmniej trzy momenty: datę zawarcia umowy, 26 sierpnia 2011 r. jako datę wejścia w życie ustawy oraz datę podpisania aneksu albo faktycznego uruchomienia spłaty bezpośrednio w CHF. Te daty potrafią się różnić o miesiące, a nawet lata.

1. Najpierw ustala się datę zawarcia umowy kredytu i wersję regulaminu obowiązującą przy podpisaniu przez konsumenta.
2. Następnie sprawdza się saldo oraz harmonogram rat istniejący po wejściu w życie nowelizacji z 2011 r.
3. Potem porównuje się datę wniosku klienta z datą podpisania bezpłatnego aneksu umożliwiającego spłatę w CHF.
4. Kolejny krok obejmuje historię spłat, aby rozróżnić raty pobrane w PLN od rat opłaconych bezpośrednio we franku szwajcarskim.
5. Na końcu analizuje się, czy aneks modyfikował tylko sposób spłaty, czy także inne elementy umowy, na przykład kurs lub oświadczenia konsumenta.

Przykład trzeci: umowa została zawarta w 2008 r., a aneks podpisano w 2013 r. Art. 4 nie oznacza, że wszystkie przeliczenia od 2008 r. stały się automatycznie prawidłowe. Oznacza natomiast, że do pozostającej części zobowiązania przewidziano dostosowanie dokumentacji do nowych reguł.

Jak bank miał bezpłatnie zmienić umowę?

Bank miał bezpłatnie odpowiednio zmienić umowę w zakresie wynikającym z art. 4, aby uwzględnić ustawowe zasady dotyczące części kredytu pozostającej do spłaty.

„Bezpłatnie” nie oznacza, że każda czynność związana z kredytem była bezkosztowa lub że bank nie mógł pobierać opłat za niezależne usługi. Dotyczy to samego dostosowania umowy wymaganego ustawą. W konkretnych dokumentach trzeba więc oddzielić aneks wynikający z nowelizacji od dodatkowych zmian, na przykład zmiany rachunku, restrukturyzacji zadłużenia lub ubezpieczenia.

• Bezpłatny aneks powinien odnosić się do ustawowego dostosowania zasad spłaty, a jego treść trzeba czytać razem z umową główną.
• Data podpisu aneksu ma znaczenie dowodowe, ponieważ nie należy utożsamiać jej automatycznie z 26 sierpnia 2011 r.
• Postanowienie o rachunku walutowym może określać technikę spłaty, lecz nie przesądza samo o uczciwości pierwotnej klauzuli.
• Oświadczenie konsumenta w aneksie wymaga oceny według jego dokładnego brzmienia, informacji udzielonych przez bank i celu dokumentu.
• Brak aneksu nie pozwala bez dalszej analizy przyjąć, że bank nie realizował obowiązku, ponieważ istotne są również faktyczne zasady przyjmowania CHF.

„Nowe przepisy stosuje się do tej części kredytu, która pozostała do spłacenia.” - parafraza art. 4 ustawy zmieniającej Prawo bankowe, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 2011

Czy ustawa antyspreadowa zalegalizowała wcześniejsze tabele kursowe banków?

Nie. Ustawa antyspreadowa nie przesądza automatycznie, że wcześniejsza tabela kursowa banku była uczciwa, transparentna albo zgodna z art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Uregulowanie przyszłej spłaty w CHF nie zmienia punktu odniesienia kontroli abuzywności, którym są okoliczności zawarcia umowy między bankiem a konsumentem (źródło: Sąd Najwyższy, III CZP 29/17, 20 czerwca 2018 r.).

W sporach frankowych często mieszają się dwa zagadnienia. Pierwsze dotyczy techniki przyszłej spłaty: czy klient może przekazać CHF bezpośrednio. Drugie dotyczy pierwotnego rozkładu praw i obowiązków: czy bank określił mechanizm przeliczeń w sposób jasny oraz czy konsument miał realny wpływ na treść wzorca. To odrębne pytania prawne.

Jak ocenia się abuzywność klauzuli przeliczeniowej?

Ocena abuzywności klauzuli przeliczeniowej zaczyna się od treści umowy i okoliczności z chwili jej zawarcia, a nie od późniejszego kursu CHF, późniejszego aneksu ani samego faktu dalszej spłaty.

Art. 385¹ Kodeksu cywilnego dotyczy postanowień nieuzgodnionych indywidualnie, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. W sprawie kredytu indeksowanego lub denominowanego analizuje się między innymi, czy umowa pozwalała bankowi jednostronnie ustalać parametry kursowe oraz czy konsument otrzymał jasną informację o ryzyku walutowym.

• Klauzula przeliczeniowa wymaga analizy dosłownego brzmienia, w tym odesłań do tabeli kursowej banku i regulaminu.
• Indywidualne uzgodnienie postanowienia oznacza rzeczywisty wpływ konsumenta na jego treść, a nie jedynie podpis pod wzorcem.
• Transparentność obejmuje nie tylko czytelność językową, ale też możliwość zrozumienia ekonomicznych konsekwencji mechanizmu CHF.
• Późniejsza możliwość nabycia franków poza bankiem może zmienić przyszły sposób spłaty, lecz nie usuwa automatycznie problemu pierwotnego mechanizmu.
• Skutek stwierdzenia abuzywności zależy od całej umowy, stanowisk stron i aktualnej wykładni prawa krajowego oraz unijnego.

Co wynika z uchwały Sądu Najwyższego III CZP 29/17?

Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 29/17 wskazuje, że oceny niedozwolonego charakteru postanowienia umownego dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, z uwzględnieniem jej treści i okoliczności jej zawarcia.

To ważne przy art. 4 ustawy antyspreadowej. Późniejsza nowelizacja oraz późniejsze wykonanie umowy mogą być istotnymi faktami w konkretnej sprawie, ale nie przenoszą automatycznie oceny pierwotnej klauzuli na moment podpisania aneksu. Sąd Najwyższy nie stworzył prostego wzoru „aneks zawsze naprawia” ani „aneks nigdy nie ma znaczenia”.

Przykład czwarty: umowa z 2007 r. przewidywała, że bank przelicza ratę według kursu sprzedaży z własnej tabeli. Aneks z 2012 r. dopuścił wpłatę CHF. Analiza może wymagać osobnego zbadania klauzuli z 2007 r. oraz osobnego zbadania treści aneksu z 2012 r. Zależy to od okoliczności sprawy.

Czego ustawa nie zmieniła wstecz?

Ustawa antyspreadowa nie nakazała automatycznego anulowania wcześniej pobranego spreadu bankowego, ponownego przeliczenia każdej raty ani potwierdzenia, że dawne klauzule kursowe były ważne. Art. 4 koncentrował się na części kredytu pozostałej do spłaty, dlatego nie można z niego wyprowadzać samodzielnej odpowiedzi o rozliczeniach historycznych (źródło: Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984, art. 4).

To ograniczenie językowe przepisu ma praktyczne konsekwencje. Jeśli kredytobiorca chce zrozumieć znaczenie spreadu walutowego, aneksu lub postanowienia o kursie, powinien czytać art. 4 razem z umową i art. 385¹ KC, a nie traktować go jako jedynej podstawy oceny całego kredytu.

Czy ustawa usunęła skutki wcześniej pobranego spreadu?

Nie. Sam art. 4 nie usuwał automatycznie skutków spreadu pobranego przed zmianą zasad spłaty i nie ustanawiał jednego uniwersalnego sposobu rozliczenia wcześniejszych rat.

Przykład piąty: rata została pobrana w 2010 r. w PLN po kursie sprzedaży z tabeli banku. Późniejsza możliwość spłacania 500 CHF miesięcznie bezpośrednio we franku może ograniczać użycie kursu banku w przyszłości, ale nie zmienia sama z siebie rachunku tej konkretnej raty z 2010 r.

Przykład szósty: klient od września 2011 r. kupował CHF w kantorze internetowym i regulował raty walutą. Taka historia może być ważna dla ustalenia kolejnych rozliczeń, lecz nie jest automatycznym potwierdzeniem, że w dniu zawarcia umowy mechanizm kursowy spełniał wymagania ochrony konsumenta.

• Raty zapłacone przed wejściem w życie ustawy wymagają odrębnego ustalenia dat, kwot i zastosowanych kursów.
• Spread bankowy to zwykle różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży danej waluty w tabeli banku.
• Bezpośrednia spłata w CHF mogła ograniczać przyszłe zastosowanie kursu sprzedaży banku do raty.
• Art. 4 nie zawierał prostego nakazu zwrotu wszystkich różnic kursowych z przeszłości.
• Skutki finansowe zależą od konstrukcji umowy, historii spłat, aneksów oraz oceny prawnej konkretnego przypadku.

Czy późniejszy aneks kończy spór o klauzule?

To zależy od treści aneksu i okoliczności sprawy. Aneks umożliwiający spłatę w CHF nie musi samodzielnie zamykać dyskusji o pierwotnej klauzuli, zwłaszcza gdy ograniczał się do technicznego sposobu spłaty.

Nie każdy aneks ma identyczne brzmienie. Jeden może wyłącznie wskazywać numer rachunku walutowego, inny wprowadzać nowy sposób ustalania kursów, a kolejny zawierać dodatkowe oświadczenia stron. Dlatego formuła „podpisano aneks po ustawie antyspreadowej” jest zbyt ogólna, aby na jej podstawie przesądzić skutki prawne.

W pracy redakcyjnej nad hasłami frankowymi szczególnie często widzę, że dokumenty określane jednym słowem „aneks” mają zupełnie różną funkcję. Najpierw trzeba ustalić, co zmienił konkretny dokument. Dopiero potem można rozważać jego znaczenie dla art. 385¹ KC, rozliczeń i dalszego wykonywania umowy.

Jak art. 4 wiąże się z bezpośrednią spłatą w walucie?

Art. 4 był pomostem między nowymi przepisami Prawa bankowego a starszą umową CHF: pozwalał zastosować prawo do bezpośredniej spłaty do niespłaconej części zobowiązania i wymagał bezpłatnego dostosowania umowy. Nie oznaczało to obowiązku kupowania CHF w kantorze ani automatycznej zmiany wszystkich wcześniejszych rozliczeń (źródło: Prawo bankowe, art. 75b; ustawa z 29 lipca 2011 r., art. 4).

Mechanizm był prosty w założeniu: klient mógł pozyskać walutę poza bankiem i przekazać ją na rachunek przeznaczony do obsługi kredytu. W praktyce znaczenie miały szczegóły techniczne: waluta rachunku, termin wpływu środków, oznaczenie tytułu przelewu oraz treść aneksu.

Jak odróżnić spłatę w CHF od indeksacji i denominacji?

Spłata w CHF jest sposobem wykonania raty, natomiast indeksacja i denominacja opisują konstrukcję umowy oraz rolę waluty w określeniu zobowiązania.

Pojęcie	Najważniejszy mechanizm	Znaczenie dla art. 4
Kredyt indeksowany	Kwota wypłacona w PLN jest odnoszona do CHF według reguł umowy.	Przepis umożliwiał zastosowanie nowych zasad do pozostałej części spłaty.
Kredyt denominowany	Kwota kredytu jest wyrażona w CHF, a wypłata i spłata mogą wymagać przeliczeń.	Wymaga sprawdzenia mechanizmu kursowego właściwego dla danej umowy.
Spłata bezpośrednio w CHF	Rata kapitałowo-odsetkowa jest przekazywana bankowi w franku szwajcarskim.	Ogranicza potrzebę kupna CHF po kursie sprzedaży banku dla przyszłej raty.
Spread walutowy	Różnica między kursami stosowanymi przez bank.	Art. 4 nie rozliczał automatycznie spreadów naliczonych w przeszłości.

Przykład siódmy: dwie osoby miały ratę odpowiadającą 600 CHF. Pierwsza wpłacała PLN, więc bank przeliczał jej płatność według własnego kursu sprzedaży. Druga, po zmianie dokumentacji, przelewała 600 CHF. Różnica dotyczy przyszłej techniki wykonania zobowiązania, nie automatycznej oceny całej umowy.

Jakie dokumenty pokazują sposób wdrożenia ustawy?

Najpierw należy zebrać pięć podstawowych dokumentów: umowę, regulamin, aneks, historię spłat oraz tabele kursowe lub dane o kursach zastosowanych do konkretnych operacji.

• Umowa kredytu pokazuje pierwotne postanowienia o franku szwajcarskim, uruchomieniu kredytu i spłacie rat.
• Regulamin często zawiera definicje tabeli kursowej banku oraz technikę ustalania kursu kupna i sprzedaży.
• Aneks umożliwiający spłatę w CHF pozwala ustalić datę i rzeczywisty zakres późniejszej zmiany.
• Historia spłat rozdziela okres płatności w PLN od okresu, w którym konsument przekazywał bezpośrednio CHF.
• Archiwalne tabele kursowe lub dokumenty rozliczeniowe pomagają odtworzyć zastosowany kurs przy danej racie.

Przykład ósmy: bank wysłał pismo informujące o możliwości spłaty walutą, ale klient nie podpisał aneksu i nadal płacił PLN. Samo pismo nie jest tym samym co zmiana umowy. Przykład dziewiąty: aneks podpisano bez opłaty, lecz wszedł w życie po uruchomieniu rachunku CHF. Datę skuteczności trzeba wtedy odczytać z jego postanowień.

Jakie znaczenie art. 4 ma dla frankowicza?

Art. 4 ma przede wszystkim znaczenie porządkujące: pomaga ustalić, od kiedy i dla jakiej części starszego kredytu CHF mogły obowiązywać nowe zasady spłaty oraz bezpłatna zmiana umowy. Nie przesądza sam o nieważności, odfrankowieniu, przedawnieniu ani wysokości rozliczeń, ponieważ te kwestie zależą od okoliczności sprawy i treści dokumentów.

Dla konsumenta najważniejsze jest rozdzielenie faktów od skrótów myślowych. „Ustawa antyspreadowa” nie oznacza jednocześnie „ustawa o zwrocie spreadu”, „ustawa o nieważności” ani „ustawa kończąca spór”. Każde z tych haseł opisuje inny problem prawny.

Czy art. 4 sam przesądza roszczenia z umowy CHF?

Nie. Art. 4 nie przesądza samodzielnie ani o istnieniu roszczenia, ani o jego wysokości, ani o tym, czy umowa może być dalej wykonywana po ewentualnym wyeliminowaniu określonego postanowienia.

Pojęcia takie jak nieważność, odfrankowienie, teoria dwóch kondykcji czy przedawnienie odnoszą się do innych etapów analizy prawnej. Można je omawiać dopiero po ustaleniu treści umowy, rodzaju klauzul i skutków ich ewentualnej oceny. Także uchwały Sądu Najwyższego i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymagają odniesienia do konkretnego stanu faktycznego.

• Art. 4 ustawy antyspreadowej dotyczy zakresu zastosowania nowych zasad do starszych umów, a nie gotowego wyniku sporu.
• Klauzula abuzywna wymaga badania według art. 385¹ Kodeksu cywilnego oraz okoliczności zawarcia umowy.
• Nieważność umowy jest skutkiem prawnym, którego nie można automatycznie wyprowadzić z samego podpisania lub braku aneksu.
• Odfrankowienie i rozliczenia stron wymagają odrębnej kwalifikacji prawnej oraz ustalenia danych finansowych.
• Przedawnienie zależy od rodzaju roszczenia, dat i aktualnej wykładni prawa, dlatego nie powinno się go oceniać na podstawie jednego dokumentu.

Jak czytać art. 4 bez ryzyka błędnych wniosków?

Pierwszym krokiem jest porównanie daty umowy, daty wejścia ustawy w życie i daty aneksu, a drugim - oddzielenie przyszłej spłaty od historycznych przeliczeń.

Pomocne jest także korzystanie z rzetelnych źródeł. Definicję nowelizacji wyjaśnia hasło ustawa antyspreadowa - definicja, natomiast mechanizm różnicy kursowej opisuje spread walutowy. W sprawach spornych nie należy opierać się na obietnicach „pewnego odzyskania pieniędzy” ani na samej nazwie produktu bankowego.

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata ani analizy konkretnej umowy, regulaminu, aneksów i historii spłat.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 4 ustawy antyspreadowej obejmował stare umowy?

Tak, lecz w zakresie wskazanym w przepisie. Nowe regulacje stosowano do części kredytu pozostającej do spłaty, a bank miał odpowiednio i bezpłatnie zmienić umowę. Nie oznacza to automatycznego rozstrzygnięcia wszystkich skutków wcześniejszych rat.

Czy ustawa antyspreadowa działała wstecz wobec już zapłaconych rat?

Nie należy przypisywać art. 4 takiego automatycznego działania. Przepis koncentrował się na przyszłym wykonywaniu starszej umowy w zakresie niespłaconej części kredytu. Ocena historycznych płatności zależy od treści umowy i konkretnych okoliczności sprawy.

Czy bank musiał umożliwić spłatę w CHF?

Tak, Prawo bankowe przewidziało możliwość spłaty kapitału i odsetek bezpośrednio w walucie, do której kredyt był indeksowany lub denominowany. W starszych umowach art. 4 wiązał tę możliwość z bezpłatnym dostosowaniem umowy. Szczegóły techniczne wynikały z dokumentacji danego banku.

Czy ustawa zalegalizowała bankowe tabele kursowe?

Nie. Uregulowanie dalszej spłaty nie zastępuje kontroli uczciwości pierwotnej klauzuli kursowej. Zgodnie z kierunkiem wynikającym z uchwały Sądu Najwyższego III CZP 29/17 punkt odniesienia dla oceny abuzywności stanowią okoliczności z chwili zawarcia umowy.

Czy podpisanie aneksu po 2011 r. kończy spór o klauzule?

To zależy od treści aneksu, jego celu oraz informacji przekazanych konsumentowi. Aneks może tylko umożliwiać spłatę w CHF albo szerzej zmieniać zasady rozliczeń. Sam fakt podpisania dokumentu nie pozwala bez analizy przesądzić skutków prawnych.

Czy bezpośrednia spłata w CHF usuwa spread bankowy?

Może ograniczyć zastosowanie kursu sprzedaży banku do przyszłych rat, jeśli klient przekazuje bankowi właściwą kwotę CHF. Nie oznacza jednak automatycznego usunięcia spreadu naliczonego przy wcześniejszych operacjach. Historyczne przeliczenia trzeba badać osobno.

Jakie dokumenty są potrzebne do zrozumienia znaczenia art. 4?

Podstawą są umowa kredytu, regulamin, wszystkie aneksy, harmonogramy i historia spłat. Przydatne bywają też pisma banku dotyczące rachunku walutowego oraz dane o kursach zastosowanych do konkretnych rat. Dopiero zestaw tych dokumentów pokazuje faktyczny zakres zmian.

Źródła i literatura

Akty prawne

1. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.
2. ISAP, ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, w tym art. 69 i art. 75b.
3. ISAP, ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w tym art. 385¹.
4. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17.

Jak korzystać ze źródeł?

Teksty jednolite ustaw i dostępność orzeczeń mogą się zmieniać, dlatego przed publikacją lub wykorzystaniem argumentu w sprawie warto sprawdzić aktualne brzmienie Prawa bankowego w ISAP oraz pełną treść uchwały w oficjalnych bazach Sądu Najwyższego lub SAOS.

• Źródło ustawowe pozwala sprawdzić literalne brzmienie art. 4 i datę publikacji Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.
• Prawo bankowe wyjaśnia ustawowe zasady kursowe oraz prawo spłaty bezpośrednio w walucie.
• Kodeks cywilny określa ramy badania niedozwolonych postanowień konsumenckich.
• Orzecznictwo Sądu Najwyższego pomaga rozumieć czasowy punkt oceny abuzywności.

Przeczytaj również

• 3 października 2019 roku: wyrok TSUE C-260/18 Dziubak i jego znaczenie dla umów indeksowanych do CHF