Dlaczego odfrankowienie straciło na znaczeniu w sporach dotyczących umów CHF?

Co oznacza odfrankowienie kredytu CHF?

Odfrankowienie kredytu CHF to pozaustawowe określenie dalszego obowiązywania umowy po usunięciu niedozwolonych postanowień, które wiązały saldo albo raty z kursem franka szwajcarskiego. Punkt wyjścia wyznaczają art. 385¹ Kodeksu cywilnego, dyrektywa 93/13/EWG i wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-260/18 Dziubak z 3 października 2019 r.

Czy odfrankowienie jest pojęciem ustawowym?

Nie. Odfrankowienie nie występuje jako zdefiniowana instytucja ani w Kodeksie cywilnym, ani w Prawie bankowym. To praktyczny skrót używany w publikacjach oraz sporach dotyczących umów CHF, gdy rozważa się pozostawienie umowy w mocy po eliminacji wadliwego mechanizmu walutowego.

Art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego nie używa słowa „odfrankowienie”. Określa natomiast skutek uznania nieuzgodnionego indywidualnie postanowienia za niedozwolone w relacji przedsiębiorca - konsument.

„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.” - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, tekst ustawy z 1964 r.

Co odróżnia odfrankowienie od samego usunięcia spreadu?

Odfrankowienie zakłada usunięcie mechanizmu wiążącego kredyt z CHF, a nie wyłącznie korektę różnicy między kursem kupna i sprzedaży waluty stosowanym przez bank. Spread walutowy był często jednym z elementów tabeli kursowej banku, lecz nie zawsze wyczerpywał całą treść klauzuli indeksacyjnej lub denominacyjnej.

W analizie prowadzonej pod nadzorem r. pr. Piotra Nowickiego najpierw oddzielamy trzy kwestie: abuzywność konkretnego postanowienia, zakres jego eliminacji oraz możliwość dalszego wykonywania reszty kontraktu. Te pytania nie mają automatycznie tej samej odpowiedzi.

• Kredyt indeksowany do CHF - kwota była zwykle wypłacana w PLN, a saldo i raty przeliczano według zasad wskazanych w umowie lub regulaminie.
• Kredyt denominowany w CHF - kwotę określano w umowie we frankach, lecz szczegóły wypłaty i spłaty trzeba odczytać z całej dokumentacji.
• Spread walutowy - różnica między kursami używanymi przez bank może stanowić część problemu, ale nie przesądza sama o losie umowy.
• Spłata bezpośrednio w CHF - późniejszy sposób spłaty nie zastępuje badania pierwotnego brzmienia klauzul.
• Aneks do umowy - jego znaczenie zależy od treści, daty zawarcia oraz tego, czy rzeczywiście usuwał wcześniejszą wadę kontraktową.

Jedno zdanie, które dobrze oddaje sens pojęcia: odfrankowienie jest możliwym skutkiem eliminacji klauzul abuzywnych, ale nie jest ustawową nazwą ani gwarantowanym rozwiązaniem dla każdej umowy CHF.

Jak miał działać mechanizm odfrankowienia?

Model odfrankowienia zakładał rozliczanie zobowiązania w złotych bez klauzul pozwalających bankowi wyznaczać saldo i raty przez odniesienie do CHF. W klasycznym ujęciu pozostawiano pozostałe elementy umowy, w tym marżę oraz historycznie stosowane oprocentowanie LIBOR CHF, co właśnie budziło później istotne wątpliwości konstrukcyjne.

Co dzieje się z tabelą kursową banku i spreadem walutowym?

Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy dana tabela kursowa banku była tylko technicznym sposobem przeliczeń, czy elementem szerszego mechanizmu ryzyka walutowego. Jeżeli klauzula nie wiąże konsumenta, sąd nie może po prostu przepisać jej treści w łagodniejszej wersji wyłącznie po to, aby kontrakt przetrwał.

Przykład: bank wypłacił 300 000 zł, następnie przeliczył saldo na CHF po własnym kursie kupna, a raty ustalał po kursie sprzedaży. Usunięcie samej różnicy kursowej nie musi oznaczać usunięcia całej indeksacji. Z kolei usunięcie całego mechanizmu wymaga odpowiedzi, czy umowa ma jeszcze przedmiotowo istotną treść.

Czy po odfrankowieniu saldo i raty zawsze stają się złotowe?

Co do opisywanego modelu - tak, saldo oraz raty byłyby rozliczane jako świadczenia w PLN, bez późniejszych przeliczeń według CHF. Nie oznacza to jednak, że taki skutek następuje w każdej sprawie ani że można z góry wyliczyć wynik bez dokumentów i historii spłat.

Rachunek zależy między innymi od daty uruchomienia kredytu, liczby transz, harmonogramów, kursów zastosowanych przez bank, zmian oprocentowania, wcześniejszych nadpłat oraz aneksów. Różnica kilku dni przy wypłacie transzy albo zmianie stawki referencyjnej może wpłynąć na wynik rozliczenia.

Dlaczego LIBOR CHF i SARON nie są tym samym?

LIBOR CHF był historycznym wskaźnikiem referencyjnym używanym w wielu umowach frankowych, natomiast SARON jest wskaźnikiem związanym z reformą benchmarków dla franka szwajcarskiego. Nie można ich traktować zamiennie ani automatycznie przenosić zasad dotyczących jednego wskaźnika do skutków prawnych eliminacji klauzul.

1. Kwota wypłaty - w wielu kredytach indeksowanych bank wypłacał konkretną sumę w PLN.
2. Indeksacja - bank przeliczał tę sumę na CHF według zasad umownych albo tabeli kursowej.
3. Saldo - zadłużenie mogło zmieniać się w PLN mimo regularnej spłaty rat.
4. Raty - bank wyliczał ich złotową wartość przez kurs sprzedaży CHF z własnej tabeli.
5. Oprocentowanie - umowy często łączyły marżę banku z historyczną stawką LIBOR CHF.
6. Rozliczenie - przy hipotetycznym utrzymaniu umowy bez indeksacji trzeba byłoby odtworzyć świadczenia według przyjętej podstawy prawnej.

Usunięcie mechanizmu walutowego nie jest prostą operacją kalkulatora: najpierw trzeba ustalić, czy po takiej eliminacji istnieje jeszcze umowa, którą można wykonywać.

Czym odfrankowienie różni się od stwierdzenia nieważności umowy?

Odfrankowienie zakłada dalsze obowiązywanie umowy bez niedozwolonego mechanizmu walutowego, podczas gdy nieważność umowy frankowej oznacza brak możliwości wywoływania przez kontrakt zamierzonych skutków prawnych. W obu wariantach mogą pojawić się rozliczenia między stronami, lecz ich podstawa i zakres są odmienne.

Czy przy odfrankowieniu umowa nadal obowiązuje?

Tak, taka jest istota tego modelu: pozostałe prawa i obowiązki stron mają dalej funkcjonować. Kredytobiorca zachowuje relację umowną z bankiem, a sąd rozważa skutki usunięcia tylko tych postanowień, które nie wiążą konsumenta.

Przykład: umowa zawiera kwotę wypłaty w PLN, harmonogram i zabezpieczenie hipoteczne, ale wadliwie opisuje przeliczenie do CHF. Odfrankowienie próbowałoby zachować elementy, które mogą działać bez klauzuli walutowej. Czy jest to prawnie możliwe, zależy od okoliczności sprawy.

Co oznacza nieważność i teoria dwóch kondykcji?

Nieważność prowadzi do rozważenia rozliczenia świadczeń spełnionych bez ważnej podstawy prawnej. Teoria dwóch kondykcji opisuje podejście, według którego roszczenie konsumenta o zwrot własnych świadczeń i roszczenie banku o zwrot własnego świadczenia są odrębne.

Nie jest to synonim odfrankowienia. Teoria dwóch kondykcji dotyczy przede wszystkim sposobu rozliczeń po upadku umowy, a nie odpowiedzi na pytanie, czy kontrakt da się utrzymać.

Element	Odfrankowienie	Nieważność umowy
Los umowy	Model zakłada jej dalsze wykonywanie bez klauzul walutowych.	Umowa nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych.
Saldo i raty	Rozważa się ich rozliczenie jako świadczeń w PLN.	Rozważa się zwrot spełnionych świadczeń przez każdą stronę.
Znaczenie klauzul	Usunięcie ma pozostawić działającą resztę kontraktu.	Eliminacja klauzul może prowadzić do braku możliwości utrzymania umowy.
Rola teorii dwóch kondykcji	Nie definiuje tego modelu.	Może mieć znaczenie dla rozliczeń restytucyjnych.

• Odfrankowienie - wymaga ustalenia, czy pozostała umowa zachowuje sens prawny i gospodarczy.
• Nieważność - nie oznacza automatycznej wygranej ani jednej, identycznej metody rozliczenia dla wszystkich spraw.
• Roszczenie konsumenta - jego zakres zależy od świadczeń rzeczywiście spełnionych i podniesionych zarzutów.
• Roszczenie banku - jest odrębną kwestią prawną, której nie wolno pomijać w opisie skutków nieważności.
• Przedawnienie - jego ocena wymaga analizy dat, rodzaju roszczenia i aktualnego orzecznictwa.

Dlaczego usunięcie klauzul abuzywnych nie zawsze pozwala utrzymać umowę?

Usunięcie klauzuli abuzywnej nie daje automatycznej odpowiedzi, czy reszta umowy pozostaje skuteczna, ponieważ art. 385¹ § 2 Kodeksu cywilnego wiąże strony w pozostałym zakresie tylko wtedy, gdy umowa może dalej obowiązywać. W umowach CHF kluczowe bywa znaczenie mechanizmu indeksacji lub denominacji dla głównego przedmiotu kontraktu.

Czy sąd może zastąpić kurs banku kursem średnim NBP?

Nie, kursu z tabeli banku nie można automatycznie zastąpić kursem średnim Narodowego Banku Polskiego tylko po to, aby zachować umowę. Potrzebna byłaby konkretna podstawa prawna, ocena charakteru luki oraz zgodność rozwiązania z ochroną konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG.

To rozróżnienie ma praktyczny sens. Kurs średni NBP jest publikowany przez Narodowy Bank Polski, ale samo istnienie publicznego kursu nie tworzy jeszcze podstawy do wpisania go w miejsce wyeliminowanej klauzuli.

Czy sąd może poprawić nieuczciwy warunek?

Nie w sposób dowolny. Ochrona z dyrektywy 93/13 ma usuwać skutek nieuczciwego warunku, a nie zachęcać przedsiębiorcę do stosowania wadliwych klauzul z założeniem, że sąd później je „naprawi”.

„Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta.” - Rada Wspólnot Europejskich, dyrektywa 93/13/EWG, art. 6 ust. 1, 1993 r.

Czy kredyt złotowy może zachować oprocentowanie oparte na LIBOR lub SARON?

To zależy od konstrukcji konkretnej umowy i oceny sądu, a nie od samej nazwy wskaźnika. Klasyczny model odfrankowienia często opisywano jako kredyt PLN oprocentowany według LIBOR CHF plus marża, lecz taka kombinacja rodzi pytanie, czy po eliminacji ryzyka walutowego zachowuje ona umowną równowagę i podstawę prawną.

• Klauzula ryzyka walutowego - może dotyczyć skutków wzrostu kursu CHF dla salda oraz wysokości raty.
• Klauzula przeliczeniowa - określa sposób użycia kursu kupna lub sprzedaży przy wypłacie i spłacie.
• Regulamin banku - często zawiera szczegółowe zasady tabel kursowych, więc trzeba go czytać razem z umową.
• Informacja o ryzyku - jej treść może mieć znaczenie dla oceny transparentności postanowień.
• WIBOR - jest innym wskaźnikiem niż LIBOR CHF i SARON, dlatego nie wolno stawiać między nimi znaku równości.
• Ustawa antyspreadowa - możliwość spłaty w walucie nie rozstrzyga samodzielnie skutków abuzywności pierwotnych postanowień.

Przy ocenie umowy znaczenie ma cały pakiet dokumentów: umowa, regulamin, aneksy, harmonogramy, oświadczenia o ryzyku i historia jej wykonywania.

Jak wyrok TSUE w sprawie C-260/18 wpłynął na znaczenie odfrankowienia?

Wyrok TSUE C-260/18 Dziubak z 3 października 2019 r. skierował uwagę sądów na granice uzupełniania umowy po usunięciu nieuczciwych warunków. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie unieważnił wszystkich umów CHF, lecz wskazał, że sąd krajowy musi ocenić możliwość dalszego obowiązywania konkretnego kontraktu.

Co TSUE powiedział o uzupełnianiu luk w umowie?

TSUE ograniczył możliwość zastępowania usuniętych postanowień ogólnymi przepisami krajowymi odwołującymi się do zasad słuszności albo ustalonych zwyczajów. W sprawie Dziubak chodziło o to, by sąd nie tworzył za strony nowej wersji umowy bez wyraźnej podstawy zgodnej z prawem Unii.

To właśnie osłabiło prosty schemat: „usuń kurs banku, wpisz inny kurs i kontynuuj umowę”. Po C-260/18 większe znaczenie zyskało pytanie, czy po eliminacji klauzul mechanizm finansowania w ogóle pozostaje wystarczająco określony.

Czy konsument decyduje o upadku umowy?

Nie samodzielnie, lecz jego świadome stanowisko ma znaczenie w granicach wskazanych przez TSUE i prawa krajowego. Sąd powinien rozważyć skutki dla konsumenta, który otrzymał rzetelną informację o następstwach ewentualnego upadku umowy.

• C-260/18 Dziubak - wyrok dotyczył polskiej umowy kredytu indeksowanego do CHF i zapadł 3 października 2019 r.
• TSUE - wyjaśnia wykładnię prawa Unii, natomiast sąd krajowy stosuje ją do ustalonego stanu faktycznego.
• Dyrektywa 93/13/EWG - wymaga ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi.
• Kurs średni NBP - nie staje się automatycznym substytutem klauzuli bankowej po jej wyeliminowaniu.
• Stanowisko konsumenta - wymaga świadomej oceny skutków, a nie deklaracji oderwanej od dokumentów sprawy.

Wyrok C-260/18 nie nakazuje nieważności każdej umowy CHF; nakazuje natomiast poważnie zbadać, czy umowa może istnieć bez nieuczciwego warunku.

Jak uchwała Sądu Najwyższego III CZP 25/22 wpłynęła na ocenę skutków klauzul abuzywnych?

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, uporządkowała kluczowe zagadnienia sporów dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą. Nie daje jednak automatycznej odpowiedzi dla każdej umowy, ponieważ sąd nadal bada jej treść, charakter klauzul oraz skutki ich eliminacji.

Czy brak związania klauzulą działa od chwili zawarcia umowy?

Ocena skutków niedozwolonego postanowienia wymaga uwzględnienia, że konsument nie jest nim związany, a dalsze obowiązywanie umowy zależy od możliwości utrzymania kontraktu bez tego postanowienia. To podejście jest spójne z art. 385¹ Kodeksu cywilnego oraz unijnym standardem ochrony konsumenckiej.

W praktyce spór przestaje być wyłącznie dyskusją o kursie CHF. Staje się pytaniem o to, czy po usunięciu mechanizmu indeksacji albo denominacji strony nadal mają umowę o treści możliwej do wykonania.

Czy uchwała III CZP 25/22 wykluczyła odfrankowienie?

Nie. Uchwała nie tworzy prostego zakazu odfrankowienia ani nie gwarantuje nieważności. Jej znaczenie polega na tym, że wymaga precyzyjnej oceny konkretnego kontraktu zamiast automatycznego przyjmowania jednego modelu rozliczenia.

„Niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta.” - Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej, III CZP 25/22, 25 kwietnia 2024 r.; sentencję i uzasadnienie należy weryfikować w oficjalnej bazie orzeczeń.

• Sąd Najwyższy - uchwała III CZP 25/22 jest ważnym punktem odniesienia, lecz nie zastępuje ustaleń faktycznych w indywidualnej sprawie.
• III CZP 6/21 - wcześniejsza uchwała siedmiu sędziów jest często przywoływana przy rozliczeniach i teorii dwóch kondykcji.
• UOKiK - materiały Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pomagają zrozumieć problem niedozwolonych postanowień, lecz nie rozstrzygają danej umowy.
• Rzecznik Finansowy - wskazuje na potrzebę indywidualnej analizy relacji klienta z instytucją finansową.
• Przedawnienie - wymaga odrębnej oceny roszczeń, terminów i aktualnej linii orzeczniczej.

Czy odfrankowienie nadal może być rozważane?

Tak, odfrankowienie nadal może pojawiać się jako rozważany skutek w sporach CHF, ale nie jest rozwiązaniem ani automatycznym, ani dostępnym dla każdego kredytobiorcy. Decydują konstrukcja kredytu indeksowanego lub denominowanego, treść klauzul, stanowisko konsumenta oraz ocena sądu w realiach konkretnej sprawy.

Jakie postanowienia umowy decydują o możliwych skutkach prawnych?

Pierwszym krokiem jest porównanie treści umowy z regulaminem, tabelami kursowymi, aneksami i dokumentami przekazanymi przed zawarciem kredytu. Nie wystarczy nazwa produktu ani informacja, że kredyt był „we frankach”.

Czy starsze publikacje o odfrankowieniu są nadal przydatne?

Tak, jeśli wyraźnie podają datę i podstawę prawną omawianego stanowiska. Starsze teksty mogą opisywać linię orzeczniczą sprzed C-260/18 albo sprzed uchwały III CZP 25/22, dlatego wymagają ostrożnego czytania.

• Umowa kredytowa - pokazuje, czy CHF określał kwotę, saldo, ratę albo kilka elementów naraz.
• Regulamin - może zawierać zasady ustalania kursów niewidoczne w głównym tekście umowy.
• Aneksy - mogą zmieniać sposób spłaty, ale ich wpływ na wcześniejsze klauzule zależy od treści.
• Historia spłat - pozwala ustalić daty i faktyczne świadczenia, lecz sama nie przesądza podstawy prawnej.
• Żądania stron - mają znaczenie procesowe, ale artykuł encyklopedyczny nie zastępuje wyboru strategii.

Więcej definicji wyjaśniają hasła: co oznacza odfrankowienie kredytu CHF, klauzule abuzywne w umowie kredytowej, kredyt indeksowany a denominowany oraz nieważność umowy kredytu frankowego.

Co zmiana znaczenia odfrankowienia oznacza dla frankowicza?

Zmiana znaczenia odfrankowienia oznacza przede wszystkim, że nie należy traktować go jako prostego „przeliczenia kredytu na złote”. Po dyrektywie 93/13/EWG, wyroku TSUE C-260/18 i uchwale SN III CZP 25/22 centralne pytanie brzmi: czy umowa może dalej obowiązywać po usunięciu zakwestionowanego mechanizmu.

Dlaczego sama nazwa roszczenia nie rozstrzyga sprawy?

Nazwa używana potocznie nie zastępuje analizy treści kontraktu. Ten sam zwrot „odfrankowienie” bywa używany dla eliminacji spreadu, usunięcia całej indeksacji albo rozliczenia nadpłat, choć są to odmienne zagadnienia.

Czy ten artykuł wystarcza do oceny konkretnej umowy?

Nie. Artykuł porządkuje pojęcia i mechanizmy, lecz nie analizuje konkretnego kredytu ani nie rekomenduje roszczenia, pozwu lub ugody. Ocena możliwych skutków prawnych zawsze zależy od okoliczności sprawy.

• Dokumenty - pełna umowa wraz z regulaminem i aneksami stanowi podstawę analizy.
• Daty - data zawarcia umowy, wypłaty i kolejnych zmian może mieć znaczenie prawne oraz rachunkowe.
• Orzecznictwo - jego rozwój wymaga sprawdzenia aktualnych źródeł przed podjęciem decyzji.
• Indywidualna sytuacja - stan spłat, zabezpieczenia i żądania stron różnią się między sprawami.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Ocena możliwych skutków prawnych zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest odfrankowienie kredytu?

Odfrankowienie to pozaustawowe określenie dalszego obowiązywania umowy po usunięciu niedozwolonych postanowień wiążących saldo lub raty z CHF. Możliwość takiego skutku zależy od konstrukcji konkretnej umowy oraz aktualnej wykładni prawa krajowego i dyrektywy 93/13.

Dlaczego odfrankowienie straciło na znaczeniu?

Orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego przesunęło uwagę na pytanie, czy umowa może w ogóle obowiązywać bez nieuczciwego mechanizmu walutowego. Jeżeli usunięcie klauzul narusza konstrukcję kontraktu, sąd może badać skutki jego dalszego istnienia zamiast przekształcać go w kredyt złotowy.

Czy odfrankowienie oznacza to samo co nieważność umowy?

Nie. Odfrankowienie zakłada utrzymanie umowy po usunięciu określonych postanowień, natomiast nieważność prowadzi do rozliczenia świadczeń stron bez ważnej podstawy umownej. Żaden wariant nie powinien być zakładany bez analizy dokumentów.

Czy wyrok TSUE C-260/18 zakazał odfrankowienia?

Nie. Wyrok nie ustanowił prostego zakazu ani nie przesądził nieważności wszystkich umów CHF. Wskazał jednak granice uzupełniania luk po usunięciu nieuczciwych warunków.

Czy sąd może zastąpić tabelę kursową banku kursem średnim NBP?

Nie powinno się zakładać automatycznego zastąpienia kursu banku kursem średnim NBP. Dopuszczalność takiego rozwiązania wymaga konkretnej podstawy prawnej i zgodności z ochronnym celem dyrektywy 93/13.

Czy kredyt po odfrankowieniu pozostaje oprocentowany stawką LIBOR?

Tak opisywano klasyczny model odfrankowienia, lecz jego prawna dopuszczalność wymaga oceny konkretnej sprawy. LIBOR CHF, SARON i WIBOR są różnymi wskaźnikami, których nie można dowolnie utożsamiać.

Czy uchwała III CZP 25/22 przesądza wynik każdej sprawy frankowej?

Nie. Uchwała wyjaśnia ważne zagadnienia prawne, ale sąd nadal bada treść umowy, charakter zakwestionowanych postanowień i możliwość dalszego obowiązywania kontraktu. Znaczenie ma także stanowisko właściwie poinformowanego konsumenta.

Czy frankowicz może sam ocenić, czy umowę da się odfrankowić?

Może samodzielnie rozpoznać podstawowe pojęcia, lecz nie zastąpi to analizy umowy, regulaminu, aneksów i historii spłat. Ocena możliwych skutków prawnych zależy od okoliczności konkretnej sprawy i wymaga indywidualnej porady prawnej.

Źródła i literatura

Akty prawne

1. Kodeks cywilny - ustawa z 23 kwietnia 1964 r., w szczególności art. 385¹.
2. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Orzecznictwo i instytucje

1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak.
2. Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 - oficjalna baza orzeczeń wymaga sprawdzenia przed publikacją.
3. Rzecznik Finansowy - materiały dotyczące klientów podmiotów rynku finansowego.
4. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - informacje o ochronie konsumentów i niedozwolonych postanowieniach umownych.

Przeczytaj również

• Czy nieuczciwy warunek umowy zawsze powoduje nieważność całego kredytu frankowego?
• Czy teoria dwóch kondykcji oznacza, że kredytobiorca zachowuje kapitał banku? Wyjaśnienie częstego mitu
• Czy wyrok TSUE C-260/18 Dziubak gwarantuje nieważność umowy CHF? Zakres orzeczenia bez uproszczeń