Czym jest spread walutowy w umowie kredytu frankowego?
Spread walutowy to różnica między kursem kupna i kursem sprzedaży tej samej waluty, charakteryzująca się dwoma odmiennymi zastosowaniami: przy przeliczeniu wypłaty oraz przy przeliczeniu rat. W kredytach powiązanych z CHF mechanizm ten trzeba odróżnić od zmiany kursu CHF/PLN; znaczenie mają art. 385¹ Kodeksu cywilnego, dyrektywa 93/13/EWG i sposób wykonania konkretnej umowy.
Co oznaczają kurs kupna i kurs sprzedaży franka?
Kurs kupna franka to kurs, po którym bank przyjmował CHF w swoim rozliczeniu, a kurs sprzedaży franka to kurs, po którym bank rozliczał wydanie lub pobranie CHF. Spread CHF jest różnicą między tymi wartościami w określonej tabeli kursowej banku i w konkretnym dniu.
W potocznym języku „spread” bywa używany jako nazwa całego problemu wzrostu zadłużenia. To nieprecyzyjne. Spread jest elementem przeliczenia, natomiast wzrost rynkowego kursu CHF/PLN jest zmianą wartości waluty w czasie.
- Kurs kupna franka mógł zostać użyty przy ustalaniu salda kredytu indeksowanego po wypłacie środków w PLN.
- Kurs sprzedaży franka mógł zostać zastosowany przy wyliczeniu raty kredytu w złotych, gdy rata była wyrażona w CHF.
- Spread bankowy oznacza różnicę pomiędzy dwoma kursami z tabeli tego samego banku, a nie zmianę notowania CHF na rynku.
- Waluta wypłaty mogła być złotowa, mimo że saldo kredytu w CHF było ewidencjonowane według mechanizmu umownego.
- Waluta spłaty mogła być PLN albo, po zmianie zasad wykonywania umowy, bezpośrednio CHF.
Czym spread różni się od ryzyka kursowego CHF?
Spread jest różnicą pomiędzy kursem kupna i sprzedaży banku, natomiast ryzyko kursowe dotyczy tego, że kurs CHF/PLN zmienia się między dniem uruchomienia kredytu a dniem spłaty. Nawet bez stosowania bankowego kursu sprzedaży złotowa równowartość zadłużenia mogła rosnąć wraz z kursem franka.
spread walutowy - definicja powinien być więc analizowany osobno od pojęcia ryzyko kursowe CHF. Pierwsze pytanie dotyczy warunków przeliczenia przez bank, drugie - ekonomicznego skutku zmiany wartości CHF wobec złotego.
„Nieuczciwy charakter warunku umownego ocenia się z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług oraz wszystkich okoliczności zawarcia umowy.” - parafraza standardu wynikającego z dyrektywy Rady 93/13/EWG, Unia Europejska, 1993.
Jak bank stosował kurs kupna przy uruchomieniu kredytu?
W typowym kredycie indeksowanym bank wypłacał kwotę w PLN, a następnie dzielił ją przez kurs kupna CHF wskazany w tabeli kursowej. Wynik stanowił początkowe saldo kredytu w CHF. Taki model był analizowany w sprawie Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, C-260/18.
Jak przebiegało przeliczenie wypłaconych złotych na CHF?
Pierwszym krokiem było ustalenie kwoty wypłaty w PLN, a drugim zastosowanie wskazanego w umowie lub regulaminie kursu kupna. Jeżeli bank użył niższego kursu kupna, ta sama kwota złotowa dawała większą liczbę jednostek CHF zapisaną jako saldo.
Przykład ma wyłącznie funkcję edukacyjną: 300 000 zł podzielone przez kurs 2,00 PLN/CHF daje 150 000 CHF. Gdyby przy tej samej kwocie przyjąć kurs 1,90 PLN/CHF, wynik wyniósłby około 157 894,74 CHF. Nie jest to wyliczenie roszczenia, rat ani całkowitego kosztu konkretnej umowy.
- Kwota 300 000 zł jest przykładową sumą wypłaconą kredytobiorcy lub na rzecz sprzedającego nieruchomość.
- Kurs kupna 2,00 PLN/CHF prowadzi w przykładzie do ustalenia salda 150 000 CHF.
- Niższy kurs kupna powoduje, że przy tej samej wypłacie w PLN saldo zapisane w CHF jest liczbowo wyższe.
- Umowa kredytowa powinna wskazywać, czy kurs pochodził z tabeli banku, kursu średniego NBP czy innego miernika.
- Regulamin banku może zawierać dodatkowe zasady ustalania tabel kursowych, których nie ma w samej umowie.
Jak kurs sprzedaży wpływał na ratę płaconą w złotych?
Jeżeli harmonogram określał ratę w CHF, bank mnożył jej kwotę przez kurs sprzedaży obowiązujący w dniu pobrania. Rata 1 000 CHF przy kursie sprzedaży 2,20 PLN/CHF daje 2 200 zł; im wyższy kurs sprzedaży, tym wyższa rata kredytu w złotych.
To drugie przeliczenie nie działa tak samo jak ustalenie salda przy wypłacie. Bank najpierw określał należną ratę w walucie rozliczeniowej kredytu, a następnie ustalał, ile złotych pobierze z rachunku.
- Rata 1 000 CHF przy kursie sprzedaży 2,20 PLN/CHF odpowiada przykładowo kwocie 2 200 zł.
- Rata 1 000 CHF przy kursie sprzedaży 2,30 PLN/CHF odpowiada przykładowo kwocie 2 300 zł.
- Różnica 100 zł w tym przykładzie wynika z zastosowanego kursu, a nie z dopisania 100 zł do salda CHF.
- Oprocentowanie oparte historycznie na LIBOR, a później na SARON, jest odrębnym składnikiem wpływającym na wysokość raty.
- Marża banku nie jest spreadem, choć razem z oprocentowaniem wpływa na koszt obsługi kredytu.
Czy spread mógł wpłynąć na początkowe saldo wyrażone w CHF?
Tak, w kredycie indeksowanym spread mógł wpłynąć na początkowe saldo CHF, jeżeli wypłatę w PLN przeliczano po bankowym kursie kupna. Kurs sprzedaży używany przy późniejszych ratach oddziaływał przede wszystkim na koszt ich zapłaty w PLN. Dokładny skutek zależy od konstrukcji konkretnej umowy i dokumentów wykonawczych.
Dlaczego kurs uruchomienia ma znaczenie dla salda?
Saldo kapitału w CHF wynika z operacji dokonanej w dniu lub dniach wypłaty. Przy kredycie indeksowanym liczba franków zapisana na rachunku kredytowym zależała od dzielnika, czyli od kursu użytego do przeliczenia złotych.
Z mojej praktyki redakcyjnej przy analizie takich dokumentów wynika, że samo zdanie „kredyt był na 300 000 zł” nie pozwala ustalić salda CHF. Trzeba odczytać kurs z dnia uruchomienia, ewentualnie z kilku transz, oraz dokładne brzmienie klauzuli przeliczeniowej.
- Jednorazowa wypłata wymaga sprawdzenia kursu zastosowanego w dniu jednego uruchomienia kredytu.
- Wypłata transzowa może prowadzić do kilku odrębnych przeliczeń i kilku różnych kursów kupna.
- Saldo początkowe CHF jest nominalną liczbą jednostek waluty zapisanych po przeliczeniu, a nie bieżącą wartością w PLN.
- Prowizja kredytowa mogła zmienić kwotę finansowania, jeśli bank ją kredytował, lecz nie jest sama w sobie spreadem.
- Harmonogram spłat pokazuje późniejszą obsługę salda, ale nie zawsze zastępuje zaświadczenie o faktycznym uruchomieniu.
Czy zapłata raty po kursie sprzedaży zmieniała saldo kapitału w CHF?
To zależy od zasad księgowania, lecz samo zastosowanie kursu sprzedaży do pobrania raty w PLN nie oznacza automatycznie zwiększenia nominalnego salda kapitału w CHF. Zwykle określało ono, ile PLN trzeba było zapłacić za ratę wyrażoną w CHF, podczas gdy saldo malało o część kapitałową raty wskazaną w harmonogramie.
Rata obejmowała zazwyczaj kapitał i odsetki. Jeżeli z raty 1 000 CHF część kapitałowa wynosiła 400 CHF, saldo mogło zmniejszyć się o 400 CHF, niezależnie od tego, czy do pobrania 1 000 CHF bank użył kursu sprzedaży 2,20, 2,50 czy 3,00 PLN/CHF.
Jak rozdzielić saldo CHF od wartości zadłużenia w PLN?
Najpierw trzeba ustalić saldo nominalne w CHF, a potem pomnożyć je przez kurs CHF/PLN z danego dnia. Te dwa wyniki odpowiadają na inne pytania: pierwszy mówi, ile CHF pozostało do rozliczenia według umowy, a drugi pokazuje jego bieżącą równowartość w PLN.
| Element | Przykładowa wartość | Co pokazuje |
|---|---|---|
| Saldo nominalne | 100 000 CHF | Liczbę CHF pozostałą do rozliczenia kapitału. |
| Kurs CHF/PLN | 2,00 PLN/CHF | Równowartość salda około 200 000 zł. |
| Kurs CHF/PLN | 4,00 PLN/CHF | Równowartość tego samego salda około 400 000 zł. |
| Kurs sprzedaży banku | 4,10 PLN/CHF | Możliwy koszt pobrania raty w PLN według tabeli banku. |
Ten przykład rozdziela dwa zjawiska. Wzrost z 200 000 zł do 400 000 zł jest skutkiem zmiany kursu użytego do wyceny salda, nawet gdy liczba 100 000 CHF pozostaje niezmieniona.
Czym różnił się wpływ spreadu w kredycie indeksowanym i denominowanym?
Kredyt indeksowany a denominowany różnią się przede wszystkim punktem wyjścia przeliczenia. W typowym kredycie indeksowanym kwotę określano w PLN i przeliczano na CHF, a w kredycie denominowanym kwota była wyrażona w CHF, choć wypłata często następowała w PLN. O rzeczywistej kwalifikacji decyduje tekst konkretnej umowy.
Jak ustalano saldo w kredycie indeksowanym?
W kredycie indeksowanym bank najczęściej wskazywał kwotę kredytu w złotych, a po wypłacie przeliczał ją według określonego kursu na saldo kredytu w CHF. Kurs kupna mógł więc bezpośrednio wpłynąć na liczbę CHF stanowiącą punkt wyjścia do harmonogramu spłat.
Jak działał kredyt denominowany w CHF?
W kredycie denominowanym umowa mogła określać kwotę zobowiązania w CHF, natomiast bank wypłacał jej równowartość w PLN po przeliczeniu. W takim układzie kurs zastosowany przy wypłacie mógł wpływać na to, ile złotych kredytobiorca rzeczywiście otrzymał przy kwocie nominalnie wskazanej w CHF.
- Kredyt indeksowany zaczyna się zwykle od kwoty wskazanej w PLN i jej późniejszego odniesienia do CHF.
- Kredyt denominowany zaczyna się zwykle od kwoty wskazanej w CHF, z wypłatą jej równowartości w PLN.
- Kurs kupna może pełnić inną funkcję ekonomiczną w obu konstrukcjach, mimo podobnych nazw w dokumentach.
- Nazwa produktu handlowego nie rozstrzyga samodzielnie, czy umowa ma charakter indeksowany czy denominowany.
- Aneksy do umowy mogą zmieniać sposób przyszłej spłaty, ale nie zastępują analizy pierwotnego mechanizmu.
Przydatnym punktem wyjścia jest hasło kredyt indeksowany a denominowany, ale ocena konkretnej umowy wymaga zestawienia umowy, regulaminu, aneksów oraz danych o wykonaniu zobowiązania.
Jak odróżnić spread od wzrostu zadłużenia wskutek zmiany kursu CHF/PLN?
Spread i ryzyko kursowe są dwoma odrębnymi mechanizmami kosztowymi: spread jest różnicą między kursem kupna i sprzedaży banku, a wzrost CHF/PLN zmienia złotową wartość raty i pozostałego salda w czasie. Spłata bezpośrednio w CHF mogła ograniczać bankowy kurs sprzedaży, lecz nie usuwała ryzyka ceny franka.
Dlaczego wzrost kursu franka podnosił wartość salda w PLN?
Jeżeli pozostałe saldo wynosi 100 000 CHF, jego równowartość przy kursie 2,00 PLN/CHF wynosi około 200 000 zł, a przy kursie 4,00 PLN/CHF około 400 000 zł. Zmiana ta wynika z wyceny tej samej liczby CHF po innym kursie, nie z samego faktu istnienia spreadu.
Czy kupno CHF poza bankiem usuwało ryzyko kursowe?
Nie, kupno CHF poza bankiem mogło ograniczyć zależność od kursu sprzedaży danego banku, ale kredytobiorca nadal płacił cenę rynkową za franki. Ryzyko kursowe polega właśnie na tym, że cena potrzebnej waluty może być inna niż wcześniej.
- Spread CHF porównuje dwa kursy banku obowiązujące w tym samym lub zbliżonym czasie.
- Ryzyko kursowe porównuje kurs CHF/PLN z różnych dat, na przykład z dnia wypłaty i z dnia spłaty.
- Marża kredytu jest składnikiem oprocentowania, a nie różnicą między kursem kupna i sprzedaży.
- WIBOR dotyczy historycznie oprocentowania kredytów złotowych, a nie mechanizmu walutowego CHF.
- LIBOR i SARON odnoszą się do stóp właściwych dla franka szwajcarskiego, lecz nie wyjaśniają samodzielnie spreadu.
Jak ustawa antyspreadowa zmieniła sposób spłaty kredytów walutowych?
Ustawa antyspreadowa z 29 lipca 2011 r., ogłoszona w Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984, wprowadziła do Prawa bankowego rozwiązania dotyczące zasad ustalania kursu oraz spłaty określonych kredytów bezpośrednio w walucie, do której były indeksowane lub denominowane. Nie rozstrzygnęła automatycznie oceny wcześniejszych klauzul.
Co zmieniły przepisy z 2011 roku?
Ustawa zobowiązała banki do określania w umowie szczegółowych zasad ustalania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut. Przewidziała też uprawnienie do spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej, bez dodatkowych kosztów po stronie banku z tego tytułu.
„Ustawa z 29 lipca 2011 r. wprowadziła podstawę do spłaty kredytu bezpośrednio w walucie, do której kredyt był denominowany lub indeksowany.” - parafraza ustawy o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 2011.
Czy aneks do spłaty w CHF usuwał wcześniejsze skutki przeliczeń?
To zależy od treści aneksu, daty jego zawarcia, informacji przekazanych konsumentowi i całej konstrukcji umowy. Aneks mógł zmienić sposób regulowania przyszłych rat, lecz sam fakt jego podpisania nie przesądza automatycznie ani o „uzdrowieniu”, ani o bezskuteczności pierwotnych postanowień.
- Spłata bezpośrednio w CHF mogła wyłączyć zastosowanie bankowego kursu sprzedaży do przyszłych rat.
- Zakup CHF pozostawał po stronie kredytobiorcy, który mógł nabywać walutę według dostępnych warunków rynkowych.
- Ustawa antyspreadowa nie jest tożsama z dyrektywą 93/13/EWG dotyczącą nieuczciwych warunków umownych.
- Aneks bankowy wymaga odrębnej analizy, ponieważ jego zakres mógł być ograniczony do sposobu spłaty.
- Wcześniejsze tabele kursowe nadal mogą mieć znaczenie przy analizie okresu przed zmianą sposobu spłaty.
Więcej kontekstu pojęciowego zawiera hasło ustawa antyspreadowa.
Kiedy postanowienia tabel kursowych mogą być uznane za niedozwolone?
Postanowienie tabeli kursowej może podlegać kontroli jako niedozwolone, gdy nie zostało indywidualnie uzgodnione, kształtuje prawa lub obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Tak wynika z art. 385¹ Kodeksu cywilnego; sama obecność spreadu nie przesądza jeszcze o abuzywności.
Co bada art. 385¹ Kodeksu cywilnego?
Art. 385¹ KC dotyczy postanowień wzorca umownego, na które konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Badanie obejmuje między innymi treść klauzuli, jej przejrzystość, zakres swobody banku w ustalaniu kursu oraz konsekwencje dla konsumenta.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadził rejestr postanowień wzorców uznanych za niedozwolone. Historyczny wpis nie zastępuje jednak porównania jego treści z konkretną umową, regulaminem i stanem prawnym właściwym dla danej sprawy.
- Indywidualne uzgodnienie wymaga ustalenia, czy konsument rzeczywiście mógł wpływać na treść konkretnego zapisu.
- Przejrzystość klauzuli obejmuje nie tylko język umowy, ale także możliwość oceny jej skutków ekonomicznych.
- Tabela kursowa banku powinna być analizowana wraz z zasadami jej tworzenia wskazanymi w umowie lub regulaminie.
- Dobre obyczaje stanowią ustawowe kryterium kontroli wynikające z art. 385¹ Kodeksu cywilnego.
- Rażące naruszenie interesów konsumenta nie wynika automatycznie z każdej różnicy kursowej.
Co orzecznictwo TSUE mówi o nieprzejrzystych mechanizmach przeliczeniowych?
Wyrok TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 dotyczy skutków nieuczciwych warunków odnoszących się do różnic kursowych w umowie indeksowanej do waluty obcej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie ustanowił w nim automatycznej nieważności każdej umowy powiązanej z CHF.
Sprawa dotyczyła Kamila Dziubaka i Justyny Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG. Orzeczenie wskazuje, że po stwierdzeniu nieuczciwego warunku sąd krajowy ocenia skutki jego usunięcia w świetle dyrektywy 93/13/EWG i prawa krajowego.
„Dyrektywa 93/13 sprzeciwia się uzupełnianiu przez sąd umowy poprzez zmianę treści nieuczciwego warunku, poza wyjątkami wynikającymi z prawa Unii.” - parafraza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C-260/18, 3 października 2019 r.
Czy każdy spread jest klauzulą abuzywną?
Nie. Ocena wymaga zbadania konkretnego postanowienia i całego mechanizmu umownego, a wynik zależy od okoliczności sprawy. Sąd Najwyższy, TSUE, Rzecznik Finansowy oraz UOKiK pełnią różne role: orzekają, wyznaczają standard prawa UE, wspierają klientów rynku finansowego albo analizują ochronę konsumentów.
Przydatne uzupełnienie stanowi hasło klauzule abuzywne w umowach frankowych. Nie zastępuje ono jednak analizy dokumentów konkretnego kredytobiorcy.
Jak sprawdzić wpływ spreadu na konkretną historię kredytu?
Wpływ spreadu można ustalić dopiero po zestawieniu umowy, regulaminu, tabel kursowych, zaświadczenia o wypłacie i pełnej historii spłat. Proste porównanie sumy wpłat z kwotą wypłaconą w PLN nie oddziela kapitału, odsetek, prowizji, ryzyka kursowego oraz skutków kursów bankowych.
Jakie dokumenty trzeba zebrać?
Pierwszym krokiem jest pozyskanie kompletnego zestawu dokumentów z banku i własnego archiwum. Liczą się nie tylko dokumenty podpisane przy zawarciu umowy, ale również późniejsze aneksy, harmonogramy i potwierdzenia przeliczeń.
- Umowa kredytowa pozwala ustalić walutę zobowiązania, mechanizm indeksacji albo denominacji oraz podstawowe zasady spłaty.
- Regulamin kredytowania może zawierać definicje tabeli kursowej i sposób ustalania kursu kupna oraz sprzedaży.
- Zaświadczenie o uruchomieniu wskazuje kwoty wypłaty, daty transz i kursy faktycznie zastosowane przez bank.
- Historia spłat pozwala porównać raty w CHF, pobrane kwoty w PLN oraz rozliczenie kapitału i odsetek.
- Harmonogramy spłat pokazują planowane części kapitałowe i odsetkowe, ale trzeba je zestawić z realnymi księgowaniami.
- Aneksy oraz dyspozycje spłaty pomagają ustalić, od kiedy i na jakich zasadach następowała spłata bezpośrednio w CHF.
Jak rozdzielić elementy wpływające na koszt kredytu?
Należy osobno obliczyć kurs użyty przy uruchomieniu, kurs sprzedaży przy poszczególnych ratach, zmianę kursu CHF/PLN, odsetki oraz inne opłaty. Dopiero taka kolejność pozwala nie przypisywać całej różnicy między wypłatą a wpłatami jednemu zjawisku.
- Kapitał to część raty, która zmniejsza saldo kredytu zgodnie z przyjętym mechanizmem rozliczenia.
- Odsetki są kosztem korzystania z kapitału i zależą od oprocentowania oraz okresu rozliczeniowego.
- Spread należy badać przez porównanie właściwych kursów kupna i sprzedaży z konkretnych dat.
- Zmiana CHF/PLN wymaga porównania kursu z różnych momentów wykonywania umowy.
- Ubezpieczenia i prowizje mogą zwiększać koszt kredytu, ale nie stanowią automatycznie elementu spreadu.
W przypadkach wymagających wyliczeń finansowych dokumenty powinien zweryfikować prawnik, a gdy jest to potrzebne także specjalista wykonujący kalkulacje. Nie można na tej podstawie obiecać określonej kwoty zwrotu, odfrankowienia, nieważności ani wyniku postępowania.
Jakie znaczenie ma spread dla frankowicza?
Spread może mieć znaczenie na dwóch etapach: kurs kupna mógł wpływać na początkowe saldo CHF w mechanizmie indeksacji, a kurs sprzedaży mógł podwyższać ratę pobieraną w PLN. Wzrost złotowej równowartości zadłużenia wiąże się jednak przede wszystkim ze zmianą CHF/PLN i konstrukcją konkretnej umowy.
Jaka jest krótka odpowiedź na pytanie z tytułu?
Spread nie ma jednego, zawsze identycznego skutku. Mógł oddziaływać na saldo przy jego pierwszym przeliczeniu i na koszt rat w złotych, lecz kurs sprzedaży przy spłacie nie zwiększał automatycznie nominalnego salda kapitału w CHF.
Dlaczego definicja nie zastępuje analizy umowy?
Ta sama nazwa produktu może kryć różne rozwiązania dotyczące wypłaty, tabeli kursowej, transz, harmonogramu i późniejszej spłaty w CHF. Zależy od okoliczności sprawy, czy i w jakim zakresie dane postanowienie wywołało określone skutki prawne lub ekonomiczne.
- Saldo kredytu w CHF należy odróżnić od jego aktualnej równowartości zadłużenia w PLN.
- Kurs sprzedaży franka dotyczył zwykle kwoty PLN pobieranej za ratę wyrażoną w CHF.
- Kurs kupna franka mógł mieć znaczenie przy ustaleniu salda po wypłacie w kredycie indeksowanym.
- Ustawa antyspreadowa zmieniła zasady przyszłej spłaty, lecz nie daje samodzielnej odpowiedzi o wcześniejszych rozliczeniach.
- Klauzula przeliczeniowa wymaga oceny według art. 385¹ KC, dyrektywy 93/13/EWG i faktów konkretnej sprawy.
Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena skutków postanowień dotyczących spreadu zależy od treści umowy i okoliczności konkretnej sprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy spread walutowy zawsze zwiększał saldo kredytu w CHF?
Nie można tego stwierdzić wobec każdej umowy. W kredycie indeksowanym kurs kupna przy wypłacie mógł wpływać na początkową liczbę CHF zapisaną jako saldo, natomiast kurs sprzedaży przy późniejszych ratach wpływał zwykle przede wszystkim na kwotę pobieraną w PLN.
Trzeba odczytać postanowienia umowy i dane o faktycznym uruchomieniu kredytu. Zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Czy kurs sprzedaży banku podwyższał ratę kredytu?
Tak, jeżeli rata określona w CHF była pobierana w złotych według bankowego kursu sprzedaży, wysokość tego kursu wpływała na obciążenie rachunku w PLN. Przykładowa rata 1 000 CHF przy kursie 2,20 PLN/CHF wynosi 2 200 zł.
Dokładny skutek zależy od daty płatności, brzmienia umowy oraz tabeli stosowanej przez bank. Nie oznacza to samo przez się zwiększenia nominalnego kapitału w CHF.
Czy wzrost salda w złotych wynikał wyłącznie ze spreadu?
Nie. Na równowartość zadłużenia w PLN wpływała przede wszystkim zmiana kursu CHF/PLN, a ponadto tempo spłaty kapitału, odsetki i konstrukcja umowy.
Spread oraz ryzyko kursowe są odrębnymi mechanizmami. Rzetelne rozliczenie powinno analizować je oddzielnie.
Czy spłata bezpośrednio w CHF eliminowała spread?
Spłata bezpośrednio w CHF mogła wyłączyć stosowanie kursu sprzedaży danego banku do przyszłych rat. Kredytobiorca nadal musiał jednak pozyskać CHF, a cena zakupu waluty mogła się zmieniać.
Zmiana sposobu spłaty nie przesądza o ocenie wcześniejszych przeliczeń ani postanowień umowy. Zależy to od ich treści i okoliczności sprawy.
Czy ustawa antyspreadowa naprawiła wcześniejsze umowy frankowe?
Nie można automatycznie tak twierdzić. Ustawa z 29 lipca 2011 r. umożliwiła określoną spłatę bezpośrednio w walucie obcej i uregulowała kwestie kursowe w Prawie bankowym.
Nie przesądziła jednak sama o skutkach wcześniejszych klauzul. Znaczenie aneksu lub późniejszej spłaty w CHF wymaga indywidualnej oceny prawnej.
Czy każdy zapis odwołujący się do tabeli kursowej banku jest abuzywny?
Nie. Art. 385¹ Kodeksu cywilnego wymaga zbadania konkretnego postanowienia, jego indywidualnego uzgodnienia, zgodności z dobrymi obyczajami oraz wpływu na interes konsumenta.
Istotna może być też przejrzystość sposobu ustalania kursu i możliwość oceny ekonomicznych konsekwencji umowy. Sam zwrot „tabela kursowa banku” nie daje automatycznej odpowiedzi.
Jak sprawdzić, ile wyniósł spread w moim kredycie?
Potrzebne są co najmniej umowa, regulamin, dane o wypłacie, historia spłat, harmonogramy oraz kursy faktycznie zastosowane przez bank. Następnie należy oddzielić wpływ spreadu od zmiany kursu CHF/PLN, odsetek i spłaty kapitału.
Prosty kalkulator może pomóc w porządkowaniu danych, ale nie zastępuje analizy dokumentów. Treść nie zastępuje konsultacji z prawnikiem ani indywidualnej porady prawnej.
Źródła i literatura
Akty prawne i orzecznictwo
- ISAP - Kodeks cywilny, art. 385¹, ustawa z 23 kwietnia 1964 r.
- EUR-Lex - dyrektywa Rady 93/13/EWG, 5 kwietnia 1993 r.
- CURIA - wyrok TSUE C-260/18, Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, 3 października 2019 r.
- ISAP - ustawa z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2011 nr 165 poz. 984.
Jak korzystać ze źródeł?
Teksty ustaw i wyroków należy czytać według ich aktualnego brzmienia oraz w kontekście konkretnej umowy. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE wymaga bieżącej weryfikacji przed publikacją lub wykorzystaniem w analizie indywidualnej sprawy.
Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena skutków postanowień dotyczących spreadu zależy od treści umowy i okoliczności konkretnej sprawy.
Przeczytaj również
Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.