Podobne klauzule a różna ocena prawna

Table of Contents

Dlaczego podobne brzmienie klauzul nie zawsze oznacza identyczną ocenę prawną?

Podobne brzmienie klauzul w umowach kredytu CHF nie oznacza automatycznie identycznej oceny prawnej. Art. 385(1) Kodeksu cywilnego wymaga badania treści umowy, okoliczności jej zawarcia i skutku danego zapisu dla konsumenta, a standard ochrony rozwija dyrektywa 93/13/EWG oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym sprawa C-260/18 Dziubak z 3 października 2019 r.

Dlaczego dwa podobne zdania mogą działać inaczej?

Dwa podobne zdania mogą działać inaczej, gdy odmiennie wpływają na wypłatę kredytu, saldo zadłużenia albo wysokość raty. Sama zbieżność słów nie pokazuje jeszcze, czy tabela kursowa banku pełniła rolę pomocniczą, czy też pozwalała bankowi jednostronnie ustalać zasadnicze elementy rozliczenia.

W analizie dokumentacji nie wystarcza wyrwanie jednego paragrafu z umowy. Ten sam zwrot o „kursie kupna” lub „kursie sprzedaży” może występować w konstrukcjach o innych skutkach ekonomicznych. Zależy to od okoliczności sprawy.

Klauzula dotycząca wypłaty może określać, po jakim kursie bank przelicza kwotę uruchamianą w złotych na saldo wyrażone w CHF.
Klauzula dotycząca spłaty może wskazywać kurs stosowany do przeliczenia każdej raty regulowanej w złotych.
Regulamin może opisywać tabelę kursową ogólnie albo pozostawiać bankowi szeroki zakres decyzji przy jej tworzeniu.
Harmonogram spłat może pokazywać ratę w CHF, lecz nie zawsze wyjaśniać, ile złotych konsument zapłaci w dniu wymagalności.
Aneks umożliwiający spłatę bezpośrednio w CHF może zmieniać wykonywanie umowy od określonej daty, ale nie odpowiada samodzielnie na pytanie o pierwotną treść kontraktu.

Jaki moment jest właściwy dla oceny postanowienia?

Oceny abuzywności dokonuje się co do zasady według stanu z chwili zawarcia umowy, z uwzględnieniem jej treści i okoliczności towarzyszących podpisaniu. Taką regułę wyraża art. 385(2) Kodeksu cywilnego.

Przykład pierwszy: dwie umowy z 2006 r. mogą zawierać podobny mechanizm CHF, lecz bank mógł przekazać przy jednej z nich symulację wzrostu kursu i salda, a przy drugiej wyłącznie krótkie oświadczenie o ryzyku. Przykład drugi: w jednej wersji regulaminu opisano parametry tabeli kursowej, a w innej nie określono ich wcale. To są elementy wymagające sprawdzenia, a nie gotowe odpowiedzi.

Parafraza: ocenę zgodności postanowienia z dobrymi obyczajami przeprowadza się według chwili zawarcia umowy, uwzględniając jej treść, okoliczności zawarcia oraz umowy pozostające z nią w związku. - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Kodeks cywilny, art. 385(2), 1964

Zdanie do cytowania: Podobieństwo językowe klauzul CHF nie zastępuje analizy ich funkcji, całej umowy i okoliczności zawarcia, których wymaga art. 385(1)-385(2) Kodeksu cywilnego.

Jakie przesłanki abuzywności wynikają z art. 385(1) Kodeksu cywilnego?

Art. 385(1) Kodeksu cywilnego opisuje niedozwolone postanowienie umowne jako zapis nieuzgodniony indywidualnie z konsumentem, który kształtuje jego prawa lub obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Przepis przewiduje też odrębną ocenę warunków określających główne świadczenia stron, jeśli nie sformułowano ich jednoznacznie.

Czy status konsumenta i wzorzec umowy mają znaczenie?

Tak, ponieważ art. 385(1) KC dotyczy umowy zawieranej przez konsumenta z przedsiębiorcą. W sprawach kredytów CHF bank zwykle posługiwał się przygotowanym wzorcem umowy, regulaminem oraz formularzami oświadczeń.

Sam fakt, że konsument wybrał kredyt indeksowany albo denominowany, nie przesądza, iż miał realny wpływ na treść każdego postanowienia. Wybór produktu, waluty rozliczenia lub wysokości marży trzeba odróżnić od negocjacji konkretnej klauzuli przeliczeniowej.

Czy postanowienie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem?

Nie wystarczy podpis na gotowej umowie ani wybór jednego z przygotowanych wariantów. Indywidualne uzgodnienie oznacza rzeczywisty wpływ konsumenta na treść konkretnego postanowienia, na przykład mechanizmu ustalania kursu.

Zgodnie z art. 385(1) § 4 KC ciężar dowodu, że postanowienie uzgodniono indywidualnie, spoczywa na podmiocie, który się na to powołuje. Z perspektywy analizy prawnej istotne są negocjacje danego zapisu, a nie ogólne rozmowy o zdolności kredytowej czy wysokości marży.

Czy klauzula może być sprzeczna z dobrymi obyczajami?

To zależy od treści mechanizmu i informacji przekazanych konsumentowi. Sprzeczność z dobrymi obyczajami może być rozważana wtedy, gdy przedsiębiorca wykorzystuje przewagę informacyjną lub konstruuje warunek w sposób utrudniający konsumentowi zrozumienie obciążeń.

Przykład trzeci: zapis wskazuje kurs z tabeli banku, ale nie wyjaśnia zasad ustalania tej tabeli. Przykład czwarty: umowa odsyła do regulaminu, którego wersję należy ustalić na datę podpisania. Każdy przypadek wymaga odrębnego odczytania dokumentów.

Czy postanowienie rażąco narusza interesy konsumenta?

To zależy od tego, czy dane postanowienie istotnie zaburza równowagę praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta. Ocena nie polega na prostym porównaniu wysokości raty z konkretną kwotą, lecz na badaniu mechanizmu kontraktowego i jego następstw.

Status konsumenta ustala się w odniesieniu do celu zawarcia umowy, a nie wyłącznie do nazwy produktu kredytowego.
Wzorzec umowy jest istotny, gdy bank przedstawił konsumentowi gotową treść bez realnej możliwości zmiany danego zapisu.
Indywidualne uzgodnienie dotyczy konkretnej klauzuli, a nie samego faktu prowadzenia rozmów przed podpisaniem umowy.
Dobre obyczaje odnoszą się do uczciwego i lojalnego działania przedsiębiorcy wobec słabszej strony umowy.
Rażące naruszenie interesów konsumenta ocenia się w kontekście całego mechanizmu, a nie według jednego izolowanego słowa.
Jednoznaczność postanowienia określającego główne świadczenie wymaga więcej niż poprawnej składni zdania.

Zdanie do cytowania: Podpisanie wzorca umowy nie dowodzi samo przez się indywidualnego uzgodnienia klauzuli, a ciężar wykazania takich uzgodnień obciąża powołujący się na nie podmiot zgodnie z art. 385(1) § 4 KC.

Dlaczego znaczenie ma cała umowa, a nie tylko jedno zdanie?

Cała umowa tworzy mechanizm rozliczenia kredytu CHF, ponieważ postanowienie o kursie może łączyć się z regulaminem, tabelą kursową, harmonogramem, aneksem oraz zasadami wypłaty i spłaty. Art. 385(2) KC nakazuje uwzględnić nie tylko tekst jednego warunku, lecz także pozostałe postanowienia i okoliczności zawarcia umowy.

Jakie dokumenty współtworzą mechanizm przeliczeniowy?

Najczęściej trzeba czytać umowę razem z regulaminem obowiązującym w dniu podpisania, tabelą opłat i kursów, załącznikami oraz oświadczeniami dotyczącymi ryzyka kursowego CHF. Dokumenty te mogą rozdzielać opis wypłaty, ustalania salda i spłaty na kilka miejsc.

Przykład piąty: umowa może mówić o indeksacji, regulamin o kursie kupna i sprzedaży, a harmonogram przedstawiać raty w CHF. Dopiero zestawienie tych materiałów pozwala ustalić, które elementy zależały od tabeli kursowej banku.

Czym różni się indeksacja od denominacji kredytu?

Kredyt indeksowany i kredyt denominowany to odmienne konstrukcje rozliczeniowe, choć obie mogą wykorzystywać CHF i mechanizmy przeliczeniowe. W kredycie indeksowanym kwota jest zwykle wyrażona w złotych i następnie odniesiona do waluty obcej, natomiast przy denominacji kwota kredytu bywa wyrażona w walucie obcej, a wypłata następuje w złotych według zasad umownych.

To rozróżnienie nie stanowi automatycznej odpowiedzi o abuzywności ani skutku dla umowy. Pomaga jednak ustalić, na którym etapie kurs wpływał na świadczenia stron. Szerzej wyjaśnia to hasło indeksacja a denominacja kredytu.

Element porównania	Kredyt indeksowany	Kredyt denominowany
Kwota wskazana w umowie	Zwykle wyrażona w PLN.	Zwykle wyrażona w CHF lub innej walucie obcej.
Znaczenie kursu przy uruchomieniu	Może wpływać na ustalenie salda odniesionego do CHF.	Może wpływać na kwotę wypłaconą konsumentowi w PLN.
Znaczenie kursu przy spłacie	Może wpływać na złotową wysokość raty przeliczonej z CHF.	Może wpływać na złotową wysokość raty przeliczonej z CHF.
Wniosek prawny	Wymaga analizy własnych postanowień i dokumentów.	Wymaga analizy własnych postanowień i dokumentów.

Czy późniejsza spłata w CHF usuwa problem pierwotnej klauzuli?

Nie można tego założyć automatycznie. Późniejsza możliwość spłaty bezpośrednio w CHF może mieć znaczenie dla wykonywania umowy, lecz nie zastępuje badania postanowienia obowiązującego przy jej zawarciu.

Umowa określa podstawowe zobowiązania stron i punkty, w których zastosowano przeliczenie walutowe.
Regulamin może zawierać definicję tabeli kursowej banku oraz zasady odwołania do kursu kupna lub sprzedaży.
Harmonogram spłat pokazuje praktyczny wymiar rat, ale nie zawsze wyjaśnia źródło przyjętego kursu.
Aneks może umożliwiać spłatę w CHF od konkretnej daty, nie przesądzając samodzielnie o okresie wcześniejszym.
Wniosek kredytowy może wskazywać walutę, lecz nie musi dokumentować negocjacji mechanizmu kursowego.

Zdanie do cytowania: Ta sama klauzula tabeli kursowej może mieć inne znaczenie w kredycie indeksowanym i denominowanym, ponieważ kurs może działać na różnych etapach wypłaty, ustalenia salda i spłaty.

Jak informacje przed zawarciem umowy wpływają na ocenę przejrzystości?

Przejrzystość ekonomiczna klauzuli walutowej wymaga, aby konsument mógł zrozumieć mechanizm przeliczeń i ocenić potencjalnie istotne konsekwencje ryzyka kursowego CHF dla raty oraz salda. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-186/16 Andriciuc z 20 września 2017 r. wskazał, że wymóg jasności nie ogranicza się do zrozumiałości formalnej i gramatycznej.

Czy poprawne językowo postanowienie zawsze jest przejrzyste?

Nie, ponieważ prosty język nie wystarcza, gdy konsument nie może na jego podstawie uchwycić ekonomicznego działania ryzyka walutowego. Klauzula może być zwięzła i poprawna, lecz nadal nie wyjaśniać relacji między wzrostem kursu CHF, saldem zadłużenia i ratą w PLN.

Przykład szósty: zdanie „rata jest przeliczana według kursu sprzedaży” może być gramatycznie jasne. Nie pokazuje jednak bez dodatkowych wyjaśnień, w jaki sposób bank tworzy kurs, czym jest spread walutowy ani jak zmiana kursu może wpłynąć na przyszłe obciążenie.

Jak sąd bada wyjaśnienie ryzyka kursowego i sposobu ustalania kursów?

Sąd bada dokumenty przekazane przed podpisaniem umowy, ich treść oraz związek z mechanizmem umownym. Istotne mogą być symulacje, formularze, informacje o historycznej zmienności, wyjaśnienia doradcy bankowego i oświadczenia konsumenta.

Nie istnieje uniwersalna lista dokumentów, która zawsze rozstrzyga o przejrzystości. Oświadczenie o świadomości ryzyka powinno być czytane razem z tym, co rzeczywiście wyjaśniono przed zawarciem umowy.

Parafraza: przejrzystość warunku dotyczącego ryzyka kursowego wymaga, aby konsument otrzymał informacje pozwalające mu zrozumieć potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne tego warunku. - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C-51/17 OTP Bank i OTP Faktoring, 2018

Informacja o ryzyku kursowym powinna odnosić się do wpływu zmiany kursu CHF na wysokość raty płaconej w PLN.
Informacja o saldzie powinna pozwalać zrozumieć, że jego wartość w złotych może się zmieniać wraz z kursem waluty.
Opis tabeli kursowej powinien umożliwiać ocenę, jak bank określa kurs używany do rozliczeń.
Symulacja może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy jej zakres i sposób przedstawienia dają się odczytać w kontekście konkretnej umowy.
Relacja między walutą dochodu konsumenta a CHF może być istotna dla ekonomicznego ciężaru ryzyka walutowego.

Zdanie do cytowania: Zrozumiała gramatycznie klauzula CHF nie musi być przejrzysta ekonomicznie, jeśli konsument nie otrzymał informacji pozwalających ocenić wpływ kursu na ratę i saldo, co wynika z wyroku TSUE C-186/16.

Czym różni się kontrola abstrakcyjna wzorca od kontroli incydentalnej umowy?

Kontrola abstrakcyjna bada postanowienie wzorca umowy niezależnie od pełnego rozliczenia konkretnej relacji, natomiast kontrola incydentalna dotyczy oznaczonej umowy i jej okoliczności. Rejestr klauzul niedozwolonych prowadzony historycznie w związku z kontrolą wzorców przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów może być materiałem porównawczym, ale nie jest rejestrem wszystkich umów nieważnych.

Czy wpis podobnej klauzuli do rejestru UOKiK przesądza wynik sprawy?

Nie, wpis podobnej klauzuli do rejestru UOKiK nie przesądza wyniku konkretnej sprawy. Należy porównać rzeczywistą treść wzorca, funkcję postanowienia, dokumenty związane z umową i okoliczności jej zawarcia.

Przykład siódmy: dwa zapisy mogą używać zwrotu „według tabeli kursów banku”, ale jeden może odsyłać do regulaminu o określonej wersji, a drugi do innego regulaminu lub innego mechanizmu spłaty. Analiza nie może kończyć się na porównaniu kilku słów.

Dlaczego podobieństwo do wpisu nie zastępuje analizy umowy?

Podobieństwo może wskazać obszar wymagający szczególnego sprawdzenia, lecz nie zastępuje kontroli incydentalnej. Sąd Najwyższy, sądy powszechne oraz Rzecznik Finansowy analizują zagadnienia kredytów walutowych w ramach właściwych im kompetencji, jednak ocena konkretnego kontraktu pozostaje związana z jego treścią i ustaleniami danej sprawy.

Rejestr klauzul niedozwolonych dokumentuje postanowienia wzorców objęte historycznym modelem kontroli abstrakcyjnej.
Wpis rejestrowy może pomóc zidentyfikować rodzaj mechanizmu, który wymaga porównania z umową konsumenta.
Kontrola incydentalna obejmuje treść konkretnej umowy, regulaminu, aneksów i okoliczności zawarcia.
Podobieństwo językowe nie pokazuje automatycznie identycznego skutku ekonomicznego dla konsumenta.
Rejestr nie stanowi gwarancji nieważności, odfrankowienia ani określonego rozstrzygnięcia.

Więcej o funkcji tego narzędzia opisuje hasło znaczenie rejestru klauzul niedozwolonych.

Zdanie do cytowania: Wpis do rejestru klauzul UOKiK jest punktem odniesienia, lecz nie zwalnia z porównania konkretnej umowy, właściwego regulaminu i skutku klauzuli dla konsumenta.

Jak orzecznictwo TSUE wyznacza standard badania klauzul walutowych?

Orzecznictwo TSUE wyznacza standard interpretacji dyrektywy 93/13/EWG, lecz nie rozstrzyga za sąd krajowy ważności konkretnej polskiej umowy. Sprawy C-186/16 Andriciuc, C-51/17 OTP Bank i C-260/18 Dziubak pokazują kolejno znaczenie przejrzystości ekonomicznej, informacji o ryzyku kursowym oraz odrębnego badania skutków usunięcia nieuczciwego warunku.

Co wynika ze spraw C-186/16 i C-51/17?

Wyroki C-186/16 i C-51/17 wskazują, że przejrzystość warunku walutowego nie kończy się na jego poprawności językowej. Konsument powinien móc zrozumieć mechanizm i ocenić potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne, z uwzględnieniem informacji przekazanych przez przedsiębiorcę przed zawarciem umowy.

Przykład ósmy: formularz podpisany jednym podpisem może potwierdzać złożenie oświadczenia, ale nie odpowiada samodzielnie na pytanie, czy konsument otrzymał jasne dane o skutkach wzrostu kursu CHF. Treść, moment i kontekst przekazanej informacji są ważne.

Czy abuzywność klauzuli automatycznie unieważnia umowę?

Nie, stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku nie oznacza automatycznie nieważności całej umowy. W sprawie C-260/18 Dziubak TSUE rozróżnił ocenę nieuczciwego warunku od późniejszego ustalenia, czy umowa może dalej obowiązywać bez niego zgodnie z prawem krajowym.

Ten etap może prowadzić do różnych rozważań dotyczących skutków bezskuteczności klauzuli. Nie wolno z samego podobieństwa zapisów wywodzić pewności co do nieważności, odfrankowienia albo rozliczenia stron. Zależy to od okoliczności sprawy.

Jakie różnice faktyczne mogą zmienić ocenę?

Różnice faktyczne mogą dotyczyć wersji wzorca, mechanizmu wypłaty, sposobu spłaty, treści regulaminu, informacji przedkontraktowych i realnych negocjacji. Nawet drobna różnica redakcyjna może mieć znaczenie, jeżeli zmienia zakres uprawnienia banku albo sposób działania przeliczenia.

Data zawarcia umowy pozwala ustalić właściwą wersję wzorca, regulaminu i materiałów informacyjnych banku.
Sposób wypłaty określa, czy i jak kurs wpływał na kwotę faktycznie otrzymaną przez konsumenta.
Sposób spłaty pokazuje, czy kurs sprzedaży banku wpływał na raty regulowane w PLN.
Treść tabeli kursowej może ujawnić zakres swobody banku przy określaniu parametrów rozliczenia.
Informacje o ryzyku mogą różnić się zakresem, formą oraz stopniem związku z konkretnym mechanizmem CHF.
Aneks może zmienić zasady wykonywania umowy od określonej daty i wymaga osobnej interpretacji.

Zdanie do cytowania: Wyrok TSUE C-260/18 z 3 października 2019 r. nie ustanawia automatycznej nieważności każdej umowy CHF, lecz wymaga odrębnego zbadania możliwości dalszego obowiązywania umowy bez nieuczciwego warunku.

Co ocena konkretnej klauzuli może oznaczać dla frankowicza?

Ocena konkretnej klauzuli może wpływać na dalsze rozważania o związaniu konsumenta danym postanowieniem i o możliwości utrzymania umowy, ale nie pozwala przewidzieć wyniku na podstawie samego podobieństwa zapisów. Dyrektywa 93/13/EWG i sprawa C-260/18 wymagają analizy skutków w granicach prawa krajowego oraz okoliczności konkretnej sprawy.

Jakie dokumenty warto zebrać do analizy?

Pierwszym krokiem jest zebranie pełnej dokumentacji z daty zawarcia umowy i późniejszych zmian. Fragment umowy, zdjęcie jednej strony regulaminu albo sam harmonogram zwykle nie wystarczą do rzetelnego porównania mechanizmu.

Umowa kredytu powinna zostać sprawdzona wraz ze wszystkimi paragrafami dotyczącymi kwoty, waluty, wypłaty i spłaty.
Regulamin właściwy na dzień zawarcia umowy powinien być porównany z odesłaniami zawartymi w umowie.
Aneksy powinny zostać uporządkowane chronologicznie, aby ustalić datę i zakres każdej zmiany.
Załączniki i oświadczenia o ryzyku powinny być czytane razem z materiałami przekazanymi przed podpisaniem umowy.
Wniosek kredytowy może pomóc ustalić wariant produktu, lecz nie zastępuje dowodu negocjacji konkretnej klauzuli.
Harmonogramy i historia spłat mogą wyjaśniać sposób wykonywania umowy, ale nie eliminują potrzeby analizy pierwotnego wzorca.

Czy artykuł może zastąpić indywidualną poradę prawną?

Nie, artykuł encyklopedyczny nie zastępuje indywidualnej porady prawnej, ponieważ nie bada pełnej dokumentacji ani okoliczności konkretnej sprawy. Ma pomóc zrozumieć pojęcia takie jak klauzule abuzywne, przejrzystość ekonomiczna, tabela kursowa i kontrola incydentalna umowy.

Przydatne uzupełnienie stanowią hasła klauzule abuzywne w umowach frankowych, mechanizm tabeli kursowej i spread walutowy oraz skutki nieważności umowy kredytu CHF.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie dokumentów i okoliczności sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy identyczne zdanie w dwóch umowach musi być tak samo ocenione?

Nie zawsze. Sąd bada postanowienie w kontekście całej umowy, regulaminu, informacji przekazanych przy zawarciu umowy i funkcji, którą zapis pełnił w konkretnym mechanizmie rozliczeń. Identyczna redakcja może więc współdziałać z różnymi postanowieniami o wypłacie i spłacie.

Czy samo podobieństwo klauzuli do wpisu w rejestrze UOKiK wystarcza?

Nie, samo podobieństwo językowe nie zastępuje analizy konkretnej umowy. Rejestr UOKiK może być ważnym punktem odniesienia, ale trzeba porównać także funkcję postanowienia, jego otoczenie kontraktowe i skutki dla konsumenta.

Czy podpisanie oświadczenia o ryzyku oznacza, że klauzula była przejrzysta?

Nie musi tego oznaczać. Znaczenie ma treść oświadczenia oraz to, jakie wyjaśnienia, symulacje i informacje o konsekwencjach ryzyka kursowego rzeczywiście przekazano przed podpisaniem umowy. Standard przejrzystości wykracza poza sam podpis pod formularzem.

Czy indywidualne uzgodnienie oznacza wybór waluty lub wariantu umowy?

Nie musi oznaczać negocjacji konkretnego postanowienia. W świetle art. 385(1) KC istotny jest rzeczywisty wpływ konsumenta na treść danego zapisu, a nie wyłącznie wybór jednego z gotowych produktów banku.

Czy uznanie klauzuli za abuzywną zawsze powoduje nieważność umowy?

Nie należy przyjmować takiego automatyzmu. Po ocenie postanowienia trzeba osobno zbadać skutki jego bezskuteczności oraz możliwość dalszego obowiązywania umowy, co zależy od prawa i okoliczności konkretnej sprawy.

Czy późniejszy aneks może zmienić ocenę pierwotnej klauzuli?

To zależy od treści aneksu, daty jego zawarcia i zakresu zmiany. Aneks może wpływać na sposób wykonywania umowy, lecz nie można z góry zakładać, że usuwa wszystkie skutki wcześniejszego postanowienia albo że pozostaje bez znaczenia.

Jakie dokumenty są potrzebne do porównania podobnych klauzul?

Podstawą są umowa, właściwa wersja regulaminu, załączniki, aneksy oraz dokumenty dotyczące ryzyka kursowego i sposobu ustalania kursów. Pomocne mogą być również wniosek kredytowy, harmonogramy spłat i materiały przekazane konsumentowi przed podpisaniem umowy.

Źródła i literatura

Akty prawne i orzecznictwo

Przeczytaj również

r. pr. Piotr Nowicki

Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.