Czy wpis postanowienia do rejestru klauzul niedozwolonych automatycznie rozstrzyga ocenę umowy frankowej?

Czy wpis do rejestru automatycznie rozstrzyga ocenę umowy frankowej?

Wpis do rejestru klauzul niedozwolonych UOKiK nie rozstrzyga automatycznie sprawy dotyczącej kredytu CHF. Może być ważnym argumentem i punktem porównania, lecz art. 385¹ Kodeksu cywilnego wymaga oceny postanowienia zastosowanego w konkretnej umowie. Sąd Najwyższy w uchwale z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15, wyznaczył granice skutków wyroku dotyczącego wzorca umowy.

Dlaczego podobny wpis nie przesądza wyniku sprawy?

Nie, ponieważ podobieństwo słów nie odpowiada jeszcze na pytanie o funkcję klauzuli, jej uzgodnienie ani skutki dla konkretnego konsumenta. Umowę CHF należy czytać razem z regulaminem, tabelą kursową, aneksami oraz dokumentami podpisanymi przy zawarciu kontraktu.

W praktyce analizy dokumentów największe błędy powstają wtedy, gdy ktoś zestawia jedno zdanie z umowy z jednym wpisem UOKiK i pomija pozostałą część mechanizmu przeliczeniowego. Klauzula może dotyczyć ustalania salda, raty albo obu tych elementów, a każda z tych funkcji wymaga osobnego opisania.

• Wpis do rejestru może wskazywać, że określony mechanizm wzorca był wcześniej oceniany jako niedozwolony.
• Treść konkretnej umowy określa, czy konsument rzeczywiście został objęty porównywalnym mechanizmem.
• Regulamin może zawierać definicje kursu kupna i kursu sprzedaży, których nie ma w samej umowie.
• Aneks może zmieniać sposób przyszłych rozliczeń, ale jego znaczenie dla wcześniejszych rozliczeń zależy od treści dokumentu.
• Abuzywność postanowienia nie oznacza automatycznie nieważności całej umowy kredytu.

Czy abuzywność oznacza nieważność umowy?

Nie, abuzywność konkretnego postanowienia i nieważność całego kontraktu to dwa odrębne zagadnienia. Najpierw ocenia się, czy konsument jest związany warunkiem, a następnie bada się, czy umowa może obowiązywać bez niego - zależnie od okoliczności sprawy i prawa krajowego.

To rozróżnienie ma znaczenie także dla pojęć takich jak klauzule abuzywne w umowie frankowej oraz skutki usunięcia niedozwolonego postanowienia. Nie wolno przedstawiać wpisu jako obietnicy unieważnienia umowy, odfrankowienia czy zwrotu określonej kwoty.

Czym jest rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK?

Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK to historyczny wykaz postanowień wzorców umowy uznanych prawomocnym wyrokiem za niedozwolone, charakteryzujący się związkiem z dawną kontrolą abstrakcyjną, oznaczeniem przedsiębiorcy oraz podstawą orzeczniczą. Nie jest indywidualną listą nieważnych umów ani wykazem wszystkich praktyk bankowych.

Jakie informacje zawierał wpis do rejestru?

Wpis może prowadzić do treści postanowienia, przedsiębiorcy i orzeczenia, które stanowiło jego podstawę. Przy publikacji albo analizie trzeba sprawdzić te dane bezpośrednio w oficjalnym źródle, ponieważ numer, sentencja i kontekst wpisu mają znaczenie prawne.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Prezes UOKiK pełnili rolę związaną z ochroną zbiorowych interesów konsumentów, lecz rejestr nie zastępuje sądowej oceny konkretnego sporu. Dawny model kontroli abstrakcyjnej koncentrował się na wzorcu, a nie na pełnym rozliczeniu pojedynczej umowy.

• Dokładne brzmienie wpisu pokazuje, jakie słowa i konstrukcję oceniał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
• Oznaczenie przedsiębiorcy pozwala ustalić, czy sprawa dotyczyła tego samego podmiotu stosującego wzorzec.
• Data orzeczenia wskazuje stan prawny i okres stosowania analizowanego wzorca.
• Sygnatura pozwala odszukać uzasadnienie oraz granice rozstrzygnięcia.
• Sentencja wyroku pomaga odróżnić zakaz stosowania wzorca od oceny indywidualnej umowy kredytowej.

Dlaczego trzeba odróżnić rejestr od decyzji Prezesa UOKiK?

Rejestr dotyczy historycznego modelu sądowej kontroli postanowień wzorca, natomiast decyzje Prezesa UOKiK należą do innego instrumentu ochrony konsumentów. Samo użycie słowa „UOKiK” nie pozwala więc wyciągnąć wniosku o tym samym skutku procesowym.

Źródło powinno być zawsze nazwane precyzyjnie. W sprawie kredytu CHF znaczenie mogą mieć: wpis do rejestru, konkretne orzeczenie, decyzja administracyjna albo aktualne stanowisko Rzecznika Finansowego - ale każde z tych źródeł działa w innym kontekście.

Na czym polega abuzywność według art. 385¹ Kodeksu cywilnego?

Abuzywność to niedozwolony charakter nieuzgodnionego indywidualnie postanowienia umowy konsumenckiej, charakteryzujący się sprzecznością z dobrymi obyczajami, rażącym naruszeniem interesów konsumenta i brakiem związania konsumenta takim warunkiem. Zasady te wynikają z art. 385¹-385³ Kodeksu cywilnego.

Kiedy klauzula nie została indywidualnie uzgodniona?

Klauzula nie jest indywidualnie uzgodniona wtedy, gdy konsument nie miał rzeczywistego wpływu na jej treść, choć mógł wybrać sam produkt lub podpisać formularz. Zgodnie z art. 385¹ § 4 KC ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia spoczywa na stronie, która się na nie powołuje.

W kredytach frankowych samo podpisanie oświadczenia o ryzyku kursowym nie odpowiada automatycznie na pytanie, czy bank wyjaśnił mechanizm ustalania kursu. Liczą się treść oświadczenia, przekazane informacje oraz rzeczywisty przebieg rozmów.

• Wybór kredytu indeksowanego nie dowodzi sam przez się negocjowania tabeli kursowej banku.
• Podpis pod formularzem ryzyka nie przesądza sam przez się o przejrzystości mechanizmu przeliczeniowego.
• Możliwość negocjacji marży nie oznacza automatycznie negocjacji wszystkich klauzul walutowych.
• Wzorzec regulaminu zwykle wymaga zbadania razem z podpisaną umową.
• Dowody negocjacji powinny wskazywać konkretną zmianę treści postanowienia, a nie tylko ogólną rozmowę o ofercie.

Jak rozumieć dobre obyczaje i interes konsumenta?

Dobre obyczaje odnoszą się do lojalnego i uczciwego kształtowania relacji z konsumentem, a rażące naruszenie interesów wymaga oceny skutku danego warunku. Przy klauzulach CHF sąd analizuje między innymi, czy bank przekazał jasne zasady wyznaczania kursu oraz czy konsument mógł oszacować ekonomiczne konsekwencje umowy.

Mechanizm indeksacji może wykorzystywać kurs kupna przy przeliczeniu wypłaconej kwoty i kurs sprzedaży przy obliczaniu rat. Różnica między tymi kursami tworzy spread walutowy w kredycie frankowym. Sam fakt istnienia spreadu nie zastępuje jednak badania brzmienia konkretnego postanowienia.

Kiedy postanowienie dotyczy głównego przedmiotu umowy?

Postanowienie może dotyczyć głównego świadczenia stron, jeżeli określa podstawowy mechanizm ekonomiczny umowy, lecz ustawowy wyjątek działa tylko przy jednoznacznym sformułowaniu warunku. Ocena jednoznaczności obejmuje nie tylko gramatykę zdania, ale również zrozumiałość mechanizmu dla konsumenta.

„Postanowienia określające główne świadczenia stron” podlegają ocenie abuzywności, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie. - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, 1964

To ustawowe brzmienie jest punktem wyjścia, a nie gotową odpowiedzią dla każdego kredytu. Sąd bada konkretny zapis, dokumenty towarzyszące i sytuację z chwili zawarcia umowy.

Czym różni się kontrola abstrakcyjna od kontroli indywidualnej umowy frankowej?

Kontrola abstrakcyjna wzorca umowy ocenia postanowienie używane przez przedsiębiorcę niezależnie od konkretnego kontraktu, natomiast kontrola indywidualna bada klauzulę w oznaczonej umowie CHF, jej funkcję i jej wpływ na prawa konsumenta. Różnica wyjaśnia, dlaczego wpis UOKiK jest argumentem, ale nie zastępuje analizy dokumentacji.

Co oceniano w kontroli abstrakcyjnej?

W kontroli abstrakcyjnej punktem ciężkości był wzorzec umowy: jego treść, możliwość stosowania wobec konsumentów oraz zgodność z ochroną konsumencką. Postępowanie nie służyło pełnemu rozliczeniu konkretnego kredytu, konkretnych rat ani wszystkich późniejszych aneksów.

Dlatego wpis do rejestru należy czytać razem z wyrokiem. Jedno zdanie może pozornie przypominać postanowienie z innego banku, ale różnić się zakresem odesłania, definicją tabeli albo momentem przeliczenia.

• Kontrola abstrakcyjna koncentruje się na wzorcu stosowanym wobec nieoznaczonego kręgu konsumentów.
• Kontrola abstrakcyjna nie rozlicza salda jednej wskazanej umowy kredytowej.
• Kontrola abstrakcyjna nie przesądza samodzielnie o skutku każdego późniejszego aneksu.
• Kontrola abstrakcyjna wymaga odczytania treści zakwestionowanego postanowienia w zakresie objętym wyrokiem.

Jak sąd bada konkretną umowę CHF?

Sąd bada konkretną umowę przez zestawienie pełnej treści kontraktu, regulaminu, załączników i okoliczności zawarcia. Następnie ocenia, czy postanowienie było uzgodnione indywidualnie, czy spełnia przesłanki art. 385¹ KC oraz jakie skutki może wywołać jego pominięcie.

W sprawach dotyczących mechanizmu indeksacji kredytu do CHF znaczenie mają także definicje waluty waloryzacji, data ustalania kursu i to, czy bank wskazał obiektywne kryteria budowania tabeli. Nie da się tego uczciwie ocenić po samym nagłówku umowy.

Czy podobna klauzula oznacza tę samą klauzulę?

Nie, podobna klauzula nie musi mieć tej samej treści normatywnej ani identycznego skutku ekonomicznego. Porównanie obejmuje brzmienie, funkcję, miejsce w umowie oraz działanie tabeli kursowej banku, zwłaszcza przy rozróżnieniu między kredytem indeksowanym i denominowanym.

Jak porównać brzmienie i funkcję postanowienia?

Porównanie zaczyna się od pełnych cytatów z umowy i regulaminu, a nie od wyrwanych fraz. Następnie trzeba sprawdzić, czy klauzula określa kurs kupna, kurs sprzedaży, moment przeliczenia, źródło tabeli oraz możliwość jednostronnego ustalania parametrów przez bank.

Element porównania	Co sprawdzić	Znaczenie
Brzmienie	Pełne zdanie i definicje z regulaminu	Pojedyncze słowo „kurs” nie określa całego mechanizmu.
Funkcja	Saldo, wypłata, rata lub wcześniejsza spłata	Ta sama tabela może działać w kilku etapach rozliczenia.
Kryteria kursu	Obiektywne zasady tworzenia tabeli	Istotna jest możliwość poznania reguł przez konsumenta.
Skutek	Wpływ na zadłużenie i ratę	Skutek należy oceniać w konkretnym modelu umowy.

Przykład edukacyjny: umowa odsyła do „tabeli kursów banku” przy wypłacie i spłacie, ale nie opisuje sposobu wyznaczania kursów. Nie jest to ocena żadnego banku ani konkretnego wpisu, lecz pokazuje, dlaczego porównanie musi obejmować funkcję klauzuli.

• Kurs kupna może mieć znaczenie dla przeliczenia wypłacanej kwoty na saldo wyrażone w CHF.
• Kurs sprzedaży może mieć znaczenie dla przeliczenia raty wymaganej w złotych polskich.
• Spread opisuje różnicę między kursem kupna a kursem sprzedaży w określonym momencie.
• Regulamin może doprecyzować mechanizm, którego nie opisuje sama umowa.
• Aneks może wprowadzić spłatę w CHF albo zmienić zasady przyszłych płatności.

Czym różni się indeksacja od denominacji?

Kredyt indeksowany a kredyt denominowany różnią się konstrukcją kwoty i mechanizmu przeliczeń, choć oba mogą być powiązane z CHF. Dokładne rozróżnienie opisuje hasło kredyt denominowany a indeksowany, a w konkretnej sprawie decyduje treść podpisanej umowy.

Nie należy zakładać, że nazwa produktu rozstrzyga wszystkie konsekwencje prawne. Sąd może analizować to, jak strony opisały kwotę kredytu, saldo, wypłatę i raty.

Jakie znaczenie ma uchwała Sądu Najwyższego III CZP 17/15?

Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 17/15 z 20 listopada 2015 r. wyjaśnia granice rozszerzonej prawomocności wyroku dotyczącego postanowienia wzorca umowy, wskazując ochronę osób trzecich, ale nie automatyczne związanie przedsiębiorcy, który nie był pozwany w tamtym postępowaniu. Uchwałę należy odnosić do dawnego modelu kontroli abstrakcyjnej.

Czy uchwała wiąże każdy bank?

Nie, uchwały nie wolno upraszczać do twierdzenia, że każdy wpis wiąże każdy bank w każdej indywidualnej sprawie. Sąd Najwyższy rozróżnił działanie prawomocności na rzecz osób trzecich od skutku wobec przedsiębiorcy, który nie uczestniczył jako pozwany w sprawie o uznanie wzorca za niedozwolony.

„Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone działa na rzecz osób trzecich, ale nie przeciwko przedsiębiorcy, który nie był pozwany w sprawie.” - Sąd Najwyższy, uchwała siedmiu sędziów III CZP 17/15, 2015

Jak wykorzystać III CZP 17/15 ostrożnie?

Najpierw trzeba przeczytać sentencję i uzasadnienie uchwały, a potem ustalić, czy omawiany wpis rzeczywiście dotyczy tego samego przedsiębiorcy i porównywalnego wzorca. Uchwała jest ważna dla rozumienia skutków kontroli abstrakcyjnej, lecz nie zastępuje kontroli indywidualnej na podstawie Kodeksu cywilnego.

• Sygnatura III CZP 17/15 odnosi się do granic rozszerzonej prawomocności materialnej.
• Uchwała nie stanowi automatycznego wyroku w sprawie określonego kredytobiorcy.
• Inny przedsiębiorca wymaga odrębnej analizy skutku prawomocności.
• Tożsamość klauzuli trzeba zbadać na podstawie całego wzorca, a nie hasłowego podobieństwa.

Jak dyrektywa 93/13/EWG wpływa na ocenę klauzul frankowych?

Dyrektywa 93/13/EWG ustanawia unijny standard ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi, oparty na ocenie warunku z uwzględnieniem okoliczności zawarcia umowy oraz zasadzie, że konsument nie jest związany nieuczciwym warunkiem. Jej art. 6 ust. 1 i art. 7 interpretował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej także w sprawie C-260/18 Dziubak.

Co wynika z wyroku TSUE C-260/18 Dziubak?

Wyrok C-260/18 z 3 października 2019 r. nie unieważnił wszystkich kredytów CHF. Dotyczył skutków usunięcia nieuczciwych warunków w konkretnej sprawie oraz tego, że dalsze obowiązywanie umowy ocenia sąd krajowy na podstawie prawa krajowego, celu ochrony konsumenta i sytuacji danego kontraktu.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zastępuje sądu krajowego w ustalaniu treści dokumentów. Jego orzecznictwo wyznacza standard interpretacyjny dyrektywy 93/13/EWG, podczas gdy ustalenie faktów należy do sądu rozpoznającego sprawę.

• Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG dotyczy braku związania konsumenta nieuczciwym warunkiem.
• Art. 7 dyrektywy wymaga skutecznych środków zapobiegających stosowaniu nieuczciwych warunków.
• C-260/18 dotyczy skutków usunięcia warunku, a nie automatycznej nieważności wszystkich umów CHF.
• Stanowisko konsumenta może mieć znaczenie przy ocenie konsekwencji dalszego obowiązywania umowy.
• Ocena zawsze zależy od konstrukcji konkretnej umowy i okoliczności sprawy.

Czy sąd może pominąć analizę umowy po wyroku TSUE?

Nie, sąd nadal musi ustalić treść klauzuli, jej nieuczciwy charakter oraz możliwe skutki jej pominięcia. Wyrok TSUE stanowi wskazówkę interpretacyjną, a nie formularz automatycznego rozstrzygnięcia.

„Umowa w zasadzie nadal obowiązuje bez nieuczciwych warunków, jeżeli jest to możliwe po ich wyłączeniu.” - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dyrektywa 93/13/EWG, art. 6 ust. 1, 1993

To zasada wymagająca zastosowania do konkretnego kontraktu. Nie daje podstaw do deklarowania wyniku bez pełnej analizy prawnej.

Jak wykorzystać wpis do rejestru przy analizie umowy CHF?

Wpis do rejestru wykorzystuje się przez porównanie pełnej treści klauzuli, przedsiębiorcy, wzorca, sposobu ustalania kursu i skutku ekonomicznego, a nie przez samo znalezienie podobnego sformułowania. Numer wpisu oraz powiązane orzeczenie należy każdorazowo potwierdzić w oficjalnym rejestrze UOKiK przed publikacją lub sformułowaniem wniosku.

Jakie dokumenty porównać krok po kroku?

Analizę najlepiej prowadzić w pięciu kolejnych krokach, zaczynając od zebrania dokumentów z chwili zawarcia umowy. Taka kolejność ogranicza ryzyko, że znaczenie jednego zdania zostanie ocenione bez definicji z regulaminu.

1. Odczytaj umowę kredytu wraz ze wszystkimi paragrafami dotyczącymi CHF, wypłaty i spłaty.
2. Dołącz regulamin, tabelę opłat oraz załączniki obowiązujące w dniu zawarcia umowy.
3. Sprawdź aneksy, ponieważ mogą zmieniać zasady rozliczeń na przyszłość.
4. Odszukaj wpis UOKiK i powiązane orzeczenie, weryfikując przedsiębiorcę oraz pełne brzmienie postanowienia.
5. Porównaj funkcję klauzuli, kryteria kursu, wpływ na saldo i wpływ na raty.
6. Oddziel ocenę abuzywności od oceny dalszego obowiązywania umowy oraz ewentualnych rozliczeń stron.

Czego sam wpis nie przesądza?

Sam wpis nie przesądza o nieważności całej umowy, odfrankowieniu, przedawnieniu roszczeń ani wysokości ewentualnych rozliczeń. Nie przesądza również, czy podpisane oświadczenie o ryzyku było wystarczające - to zależy od jego treści i pozostałych okoliczności.

• Wpis nie zastępuje ustalenia, czy konsument zawarł umowę jako konsument.
• Wpis nie dowodzi samodzielnie braku indywidualnego uzgodnienia w każdej sprawie.
• Wpis nie określa automatycznie skutku usunięcia postanowienia z umowy.
• Wpis nie wylicza salda, rat ani ewentualnych świadczeń stron.
• Wpis nie pozwala przewidzieć wyniku postępowania sądowego.

Co wpis do rejestru oznacza praktycznie dla frankowicza?

Wpis do rejestru może uporządkować analizę umowy CHF i wzmacniać argumentację, ale jego praktyczne znaczenie zależy od treści umowy, regulaminu, aneksów oraz okoliczności konkretnej sprawy. Nie stanowi gwarancji wygranej, nieważności ani określonego rozliczenia.

Jaką ostrożną funkcję pełni wpis?

Wpis może wskazać kierunek badania: sposób działania tabeli kursowej, przejrzystość mechanizmu albo relację między bankiem a konsumentem. Rzetelna analiza nie kończy się jednak na rejestrze, lecz sprawdza wszystkie dokumenty i aktualny stan orzecznictwa.

• Wpis może pomóc zidentyfikować postanowienie wymagające szczególnej uwagi.
• Umowa i regulamin stanowią podstawę ustalenia faktycznego mechanizmu kredytu.
• Uchwała SN III CZP 17/15 pomaga opisać granice skutków dawnej kontroli abstrakcyjnej.
• Dyrektywa 93/13/EWG i C-260/18 wyjaśniają standard ochrony konsumenta oraz ocenę skutków.

Czy potrzebna jest indywidualna porada prawna?

Tak, indywidualna porada prawna jest potrzebna wtedy, gdy celem jest ocena konkretnej umowy, roszczeń albo ryzyka procesowego. Radca prawny lub adwokat powinien otrzymać pełną dokumentację, a nie wyłącznie zdjęcie jednej strony umowy albo numer wpisu z rejestru.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Ocena postanowień oraz możliwych skutków zależy od treści umowy i okoliczności konkretnej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy klauzula wpisana do rejestru UOKiK jest automatycznie niedozwolona w mojej umowie?

Nie. Wpis jest istotnym punktem odniesienia, ale trzeba porównać treść, funkcję i skutki postanowienia w konkretnej umowie. Sąd bada również przesłanki z art. 385¹ KC, w tym indywidualne uzgodnienie klauzuli.

Czy wpis klauzuli do rejestru oznacza nieważność całej umowy frankowej?

Nie, wpis dotyczy postanowienia wzorca, a nie automatycznie całego kontraktu. Po ocenie niedozwolonego warunku trzeba odrębnie ustalić, czy umowa może obowiązywać bez niego, zależnie od okoliczności sprawy.

Czy klauzula musi być identyczna z wpisem w rejestrze?

Literalna identyczność nie jest jedynym elementem porównania, ale samo podobieństwo także nie wystarcza. Znaczenie mają treść normatywna, funkcja w mechanizmie CHF, regulamin i ekonomiczny skutek dla konsumenta.

Czym różni się kontrola abstrakcyjna od indywidualnej?

Kontrola abstrakcyjna bada wzorzec umowy niezależnie od jednego konkretnego kredytu. Kontrola indywidualna obejmuje klauzulę zastosowaną w oznaczonej umowie oraz jej wpływ na sytuację konkretnego konsumenta.

Czy uchwała SN III CZP 17/15 sprawia, że wpis wiąże każdy bank?

Nie. Uchwała rozróżnia ochronę osób trzecich od skutków wobec przedsiębiorcy, który nie był pozwany w postępowaniu dotyczącym wzorca. Nie należy przedstawiać jej jako zasady automatycznie wiążącej wszystkie banki.

Jak sprawdzić, czy moja klauzula przypomina wpis UOKiK?

Porównaj pełne brzmienie umowy i regulaminu z wpisem oraz orzeczeniem stanowiącym jego podstawę. Sprawdź też przedsiębiorcę, sposób wyznaczania kursu, rolę tabeli banku oraz wpływ klauzuli na saldo i raty.

Czy podpisanie oświadczenia o ryzyku wyklucza abuzywność?

Nie można tego przesądzić automatycznie. Znaczenie oświadczenia zależy od jego treści, zakresu przekazanych informacji oraz konstrukcji całej umowy, a ostateczna ocena należy do sądu w konkretnej sprawie.

Źródła i literatura

1. ISAP - Kodeks cywilny, art. 385¹-385³, ustawa z 23 kwietnia 1964 r., tekst aktualny należy zweryfikować przed publikacją.
2. Sąd Najwyższy - uchwała siedmiu sędziów z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15.
3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak.
4. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
5. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - informacje o rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.

Przeczytaj również

• Czy postanowienia ugody frankowej mogą być klauzulami abuzywnymi? Kontrola na podstawie art. 385¹ KC
• Czy sąd może po prostu wpisać kurs NBP w miejsce niedozwolonej klauzuli? Dyrektywa 93/13 i orzecznictwo TSUE
• Czy ustawa antyspreadowa zalegalizowała wcześniejsze klauzule kursowe banków? Zakres nowelizacji bez mitów