Kurs NBP zamiast klauzuli abuzywnej

Table of Contents

Czy sąd może wpisać kurs NBP w miejsce niedozwolonej klauzuli przeliczeniowej?

Kurs NBP nie jest automatycznym zamiennikiem nieuczciwej klauzuli przeliczeniowej w kredycie CHF. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Narodowy Bank Polski i art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego pojawiają się w takich sprawach często, lecz obecne brzmienie tego przepisu obowiązuje od 24 stycznia 2009 r., a skutki dla konkretnej umowy zależą od jej treści, daty i stanowiska konsumenta.

Dlaczego kurs średni NBP nie działa automatycznie?

Sąd nie powinien rutynowo zastępować tabeli kursowej banku średnim kursem NBP tylko po to, aby utrzymać umowę przy życiu. Taka operacja nie polega na usunięciu niedozwolonego warunku, lecz na wprowadzeniu nowej reguły przeliczeniowej. Standard wynikający z dyrektywy 93/13/EWG i wyroku TSUE w sprawie C-260/18 ogranicza możliwość takiego uzupełniania.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Klauzula abuzywna w umowie kredytu frankowego może nie wiązać konsumenta, ale z tego nie wynika jeszcze, że w jej miejsce zawsze wejdzie mechanizm korzystniejszy, neutralny albo ustawowy.

Średni kurs NBP - to kurs referencyjny ogłaszany przez Narodowy Bank Polski, a nie kurs kupna ani sprzedaży stosowany przez bank przy wymianie waluty.
Tabela kursowa banku - może budzić zastrzeżenia, gdy umowa nie wyjaśnia jasno kryteriów ustalania kursów.
Art. 358 § 2 KC - zawiera regułę przeliczenia wartości waluty obcej w określonym zakresie, lecz nie stanowi uniwersalnej naprawy każdej umowy CHF.
Przepis dyspozytywny - działa co do zasady wtedy, gdy strony nie ustaliły odmiennego rozwiązania, ale jego zastosowanie po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej wymaga dalszej oceny.
Stanowisko konsumenta - może mieć znaczenie, jeżeli osoba świadomie ocenia konsekwencje dalszego obowiązywania albo upadku umowy.

Od czego zależy dalszy los umowy?

Odpowiedź zależy od konstrukcji kredytu, daty zawarcia umowy, regulaminu, aneksów, sposobu wypłaty i spłaty oraz od tego, czy po wyłączeniu warunku umowa może nadal obowiązywać zgodnie z prawem. Kredyt indeksowany do CHF i kredyt denominowany w CHF nie są tym samym mechanizmem, choć w obu mogą wystąpić postanowienia kursowe.

Jedno zdanie nadaje kierunek całej analizie: brak automatycznego kursu NBP nie przesądza sam przez się ani nieważności umowy, ani jej dalszego obowiązywania.

Czym jest niedozwolona klauzula kursowa?

Niedozwolona klauzula kursowa to postanowienie umowy konsumenckiej określające przeliczenie między PLN i CHF, charakteryzujące się brakiem indywidualnego uzgodnienia, naruszeniem dobrych obyczajów oraz rażącym naruszeniem interesów konsumenta - jeżeli spełnione są przesłanki z art. 385¹ § 1 KC.

Jak tabela kursowa banku może wpływać na świadczenie?

Klauzula przeliczeniowa może dotyczyć wypłaty kredytu, ustalenia salda, wysokości raty albo przeliczenia spłaty. Problem powstaje wtedy, gdy bank odsyła do własnej tabeli, a dokument nie podaje obiektywnych, sprawdzalnych zasad wyznaczania kursu kupna i kursu sprzedaży.

Przykład pierwszy: bank wypłaca kwotę w PLN po kursie kupna z własnej tabeli. Przykład drugi: ratę wyrażoną w CHF przelicza na PLN po kursie sprzedaży z tej samej tabeli. Różnica między tymi kursami tworzy spread walutowy i tabelę kursową banku, lecz sam spread nie przesądza jeszcze o abuzywności konkretnego postanowienia.

Jasna definicja kursu - pozwala konsumentowi sprawdzić mechanizm i ekonomiczne skutki zobowiązania przed podpisaniem umowy.
Odwołanie do tabeli banku - wymaga analizy, czy bank zachował jednostronną swobodę ustalania kursu.
Kurs kupna - zwykle pojawia się przy przeliczeniu kwoty udostępnianej w PLN na saldo powiązane z CHF.
Kurs sprzedaży - często występuje przy przeliczaniu raty wyrażonej w CHF na kwotę płatną w PLN.
Regulamin banku - może zawierać postanowienia ważne dla oceny, nawet gdy sama umowa odsyła do niego jednym zdaniem.

Czy każda klauzula walutowa jest abuzywna?

Nie. Sama obecność CHF, LIBOR, SARON albo ryzyka kursowego nie przesądza o niedozwolonym charakterze warunku. Sąd ocenia konkretne postanowienie, wzorzec umowy, zakres informacji przekazanych konsumentowi i okoliczności zawarcia umowy.

Art. 385¹ § 2 KC wskazuje, że strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeżeli niedozwolone postanowienie nie wiąże konsumenta. Ten przepis nie daje jednak sądowi wolnej ręki do napisania nowego mechanizmu kursowego.

„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go”, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki abuzywności. - Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1, tekst ustawy

Co dzieje się po stwierdzeniu abuzywności postanowienia?

Po stwierdzeniu abuzywności klauzula nie wiąże konsumenta, a sąd bada, czy umowa może dalej obowiązywać bez tego warunku. Art. 385¹ § 2 KC i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG nie tworzą zasady, według której każda umowa CHF musi upaść albo zostać przeliczona kursem średnim NBP.

Czym jest bezskuteczność postanowienia wobec konsumenta?

Bezskuteczność oznacza, że nieuczciwy warunek nie wywołuje skutków wobec konsumenta. Nie jest to to samo co wypowiedzenie umowy, odstąpienie od niej ani automatyczna nieważność umowy kredytu frankowego.

W redakcyjnej praktyce najczęściej mylone są dwie czynności: usunięcie warunku oraz zastąpienie go innym warunkiem. Pierwsza wynika z kontroli abuzywności. Druga potrzebuje podstawy prawnej zgodnej z prawem krajowym i prawem Unii.

Usunięcie klauzuli - eliminuje skutki nieuczciwego postanowienia wobec konsumenta.
Utrzymanie umowy - jest możliwe tylko wtedy, gdy pozostała treść pozwala jej nadal funkcjonować prawnie.
Nieważność umowy - może być konsekwencją braku możliwości dalszego obowiązywania, ale nie wynika automatycznie z każdego wadliwego warunku.
Odfrankowienie - jest używanym w praktyce określeniem, lecz nie zastępuje analizy podstawy prawnej i skutków konkretnej umowy.
Rozliczenia stron - stanowią odrębne zagadnienie od oceny, czy klauzula była abuzywna.

Dlaczego sąd nie może napisać klauzuli od nowa?

Sąd nie może dowolnie stworzyć uczciwszej wersji nieuczciwego zapisu, ponieważ przedsiębiorca mógłby wtedy kalkulować ryzyko stosowania wadliwych wzorców. Po usunięciu mechanizmu bankowego nie wystarczy uznać, że średni kurs NBP brzmi rozsądniej albo wydaje się bardziej symetryczny.

Jednoznaczna reguła jest taka: pominięcie klauzuli abuzywnej i jej modyfikacja to dwa różne mechanizmy prawne, a drugi nie może być prostą korektą dokonaną według uznania sądu.

Co art. 6 i 7 dyrektywy 93/13 mówią o skutkach klauzul abuzywnych?

Art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG stanowi, że nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa może nadal obowiązywać bez nich, jeżeli jest to możliwe. Art. 7 ust. 1 wymaga skutecznych środków przeciwdziałających dalszemu stosowaniu takich warunków przez banki i innych przedsiębiorców.

Jak działa art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13?

Art. 6 ust. 1 nakazuje przywrócić sytuację, w której konsument nie jest związany nieuczciwym warunkiem. Sąd krajowy bada następnie, czy pozostałe postanowienia tworzą umowę możliwą do wykonania zgodnie z prawem krajowym.

„Państwa Członkowskie stanowią, że nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta”. - Rada Wspólnot Europejskich, dyrektywa 93/13/EWG, art. 6 ust. 1, 1993

Dyrektywa nie nakazuje nieważności wszystkich kredytów frankowych. Nakazuje natomiast skuteczną ochronę przed skutkami nieuczciwych warunków.

Dyrektywa 93/13/EWG - chroni konsumenta w umowach zawieranych z przedsiębiorcą, w tym z bankiem.
Art. 6 ust. 1 - odnosi się do braku związania konsumenta nieuczciwym warunkiem.
Prawo krajowe - decyduje o dalszych skutkach umowy, ale nie może osłabiać ochrony unijnej.
Sąd krajowy - ustala skutki dla konkretnego kontraktu, a nie TSUE w oderwaniu od dokumentów.
Konsument - pozostaje adresatem ochrony, dlatego jego świadoma wola ma znaczenie w granicach wskazanych przez orzecznictwo.

Dlaczego efekt odstraszający jest ważny?

Efekt odstraszający oznacza, że bank nie powinien liczyć na to, iż po sporze sąd jedynie poprawi wadliwy wzorzec i pozostawi mu zasadnicze korzyści gospodarcze. Gdyby sąd zawsze wpisywał kurs NBP w miejsce niejasnej tabeli, ryzyko stosowania nieuczciwego warunku mogłoby stać się dla przedsiębiorcy zbyt małe.

To nie jest sankcja wymierzona abstrakcyjnie bankowi. To konstrukcja służąca skuteczności ochrony konsumenta wynikającej z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.

Kiedy prawo Unii dopuszcza zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem dyspozytywnym?

Prawo Unii dopuszcza zastąpienie nieuczciwego warunku przepisem dyspozytywnym w ograniczonym wyjątku, gdy bez tego umowa musiałaby upaść, a jej nieważność naraziłaby konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki. Wyjątek ma chronić konsumenta, a nie automatycznie ratować umowę albo interes banku.

Czy szczególnie szkodliwe skutki nieważności tworzą wyjątek?

Tak, ale tylko po zbadaniu realnych konsekwencji dla konsumenta i podstawy w przepisie prawa krajowego. Nie wystarczy sama teza, że utrzymanie umowy byłoby dla banku wygodniejsze lub że strony przez lata ją wykonywały.

TSUE w sprawie C-260/18 dopuścił rozważenie zastąpienia warunku przepisem dyspozytywnym dla ochrony konsumenta przed skutkami upadku umowy. Nie upoważnił jednak sądu do dowolnego wyboru kursu, zwyczaju albo zasady słuszności.

Przepis dyspozytywny - musi wynikać z prawa krajowego i mieć znaczenie dla danej sytuacji prawnej.
Upadek umowy - wymaga oceny, czy po eliminacji klauzuli kontrakt może nadal istnieć.
Szkodliwe skutki - dotyczą przede wszystkim sytuacji konsumenta, a nie interesu ekonomicznego banku.
Ogólna słuszność - nie zastępuje przepisu dyspozytywnego jako samodzielna podstawa naprawienia luki.
Wola konsumenta - powinna być rzeczywista, świadoma i swobodna, a nie domniemana.

Dlaczego wyjątek nie pozwala zawsze stosować kursu NBP?

Wyjątek nie tworzy ogólnej kompetencji do wpisywania średniego kursu NBP do każdej umowy, ponieważ najpierw trzeba ustalić, czy wskazany przepis rzeczywiście może regulować daną lukę. Następnie należy ocenić zgodność takiego rozwiązania ze standardem dyrektywy 93/13/EWG.

Przykład trzeci: umowa z 2006 r. odsyła wyłącznie do tabeli banku. Przykład czwarty: umowa z 2011 r. zawiera inne postanowienia walutowe. Różnica dat nie rozstrzyga sprawy samodzielnie, ale może mieć zasadnicze znaczenie dla analizy art. 358 § 2 KC.

Czy art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego pozwala zastosować średni kurs NBP?

Art. 358 § 2 KC przewiduje, że wartość waluty obcej określa się według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, jeżeli ustawa, orzeczenie, czynność prawna lub zastrzeżenie umowne nie stanowią inaczej. Przepis obowiązuje w obecnym kształcie od 24 stycznia 2009 r.

Jak data zawarcia umowy wpływa na art. 358 § 2 KC?

Data zawarcia umowy wpływa na analizę, ponieważ obecne rozwiązanie weszło w życie 24 stycznia 2009 r. Przy umowach wcześniejszych nie można automatycznie przenieść późniejszej regulacji do dawnego stosunku prawnego; trzeba uwzględnić przepisy przejściowe i charakter zobowiązania.

Element	Znaczenie prawne	Przykład analityczny
Data umowy	Pozwala ocenić, jaki stan prawny obowiązywał przy zawieraniu kontraktu.	Umowa zawarta przed 24 stycznia 2009 r. wymaga odrębnej analizy międzyczasowej.
Rodzaj kredytu	Wpływa na rolę mechanizmu przeliczeniowego w wypłacie, saldzie i spłacie.	Kredyt indeksowany i denominowany mogą zawierać odmienne konstrukcje świadczeń.
Treść klauzuli	Pokazuje, czy bank zachował swobodę ustalania kursu.	Odesłanie do tabeli bez kryteriów wymaga indywidualnej oceny.
Stanowisko konsumenta	Ma znaczenie przy rozważaniu skutków dalszego obowiązywania umowy.	Stanowisko powinno być świadome po uzyskaniu informacji o następstwach.

Źródło daty wejścia w życie: ustawa z 23 października 2008 r., Dz.U. 2008 nr 228 poz. 1506.

Dlaczego średni kurs NBP nie jest kursem transakcyjnym?

Średni kurs NBP jest kursem referencyjnym ogłaszanym przez Narodowy Bank Polski. Nie jest automatycznie kursem kupna banku, kursem sprzedaży banku ani ceną, po której konsument rzeczywiście nabywał walutę na rynku.

Kurs średni NBP - pełni funkcję referencyjną wskazaną w przepisach i tabelach Narodowego Banku Polskiego.
Kurs kupna banku - może być stosowany przez bank przy zakupie waluty od klienta.
Kurs sprzedaży banku - może być stosowany przy sprzedaży waluty klientowi.
Spread - oznacza różnicę między kursem kupna a kursem sprzedaży stosowanym przez bank.
Art. 358 § 2 KC - nie przesądza bez dalszej analizy, że średni kurs NBP zastąpi każdą abuzywną tabelę.

Co wynika z wyroków TSUE C-260/18 oraz C-80/21, C-81/21 i C-82/21?

Wyrok TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 Dziubak oraz wyrok z 8 września 2022 r. w sprawach połączonych C-80/21, C-81/21 i C-82/21 wyznaczają granice ingerencji sądu krajowego po usunięciu nieuczciwego warunku. Nie rozstrzygają automatycznie wyniku pojedynczej polskiej umowy.

Co TSUE powiedział w sprawie C-260/18 Dziubak?

TSUE wskazał, że luki po nieuczciwym warunku nie można wypełniać wyłącznie ogólnymi przepisami odwołującymi się do zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów. Sąd krajowy może ocenić zastosowanie przepisu dyspozytywnego w ograniczonym celu ochrony konsumenta przed szczególnie niekorzystnymi skutkami nieważności.

„Luka powstała w umowie po usunięciu nieuczciwego warunku nie może być wypełniona wyłącznie przepisami ogólnymi odwołującymi się do słuszności lub zwyczajów”. - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawa C-260/18 Dziubak, 2019, parafraza tezy wyroku

Wyrok TSUE C-260/18 w sprawie Dziubak dotyczy wykładni dyrektywy 93/13/EWG. Sąd krajowy nadal ustala fakty, interpretuje konkretną umowę i stosuje prawo krajowe w granicach wyznaczonych przez tę wykładnię.

Sprawa C-260/18 - została wydana 3 października 2019 r. i dotyczyła pytań prejudycjalnych polskiego sądu.
Dyrektywa 93/13 - stanowiła punkt odniesienia dla oceny skutków nieuczciwych warunków.
Przepisy ogólne o słuszności - nie mogą samodzielnie służyć jako rutynowe narzędzie wypełniania luki.
Przepis dyspozytywny - może mieć znaczenie w wyjątku chroniącym konsumenta przed szczególnie szkodliwymi skutkami.
Sąd krajowy - decyduje o zastosowaniu wykładni do faktów konkretnej sprawy.

Jak sprawy C-80/21, C-81/21 i C-82/21 rozwijają ten standard?

Sprawy połączone C-80/21, C-81/21 i C-82/21 potwierdziły, że sąd nie może utrzymywać części nieuczciwego warunku, jeżeli zmieniłoby to jego istotę. Prawo krajowe nie może też prowadzić do osłabienia ochrony zapewnianej konsumentowi przez dyrektywę 93/13/EWG.

Przykład piąty: sąd nie może wyciąć z klauzuli tylko fragmentu niekorzystnego, pozostawiając resztę, jeśli taka ingerencja w rzeczywistości tworzy nową treść warunku. Przykład szósty: nie można zakładać zgody konsumenta na dalsze obowiązywanie umowy bez ustalenia, że jego stanowisko było świadome i swobodne.

Czym różni się usunięcie klauzuli od zmiany jej na kurs NBP?

Usunięcie klauzuli oznacza, że niedozwolone postanowienie nie wiąże konsumenta. Zmiana klauzuli na kurs NBP oznacza wprowadzenie innej reguły przeliczeniowej. Są to odrębne operacje: pierwsza wynika z kontroli abuzywności, druga wymaga konkretnej podstawy oraz oceny zgodności z dyrektywą 93/13/EWG.

Jak rozróżnić trzy możliwe mechanizmy?

Najpierw należy oddzielić bezskuteczność warunku, uzupełnienie luki i nieważność umowy. Pojęcia bywają używane zamiennie w potocznych dyskusjach, ale w analizie prawnej prowadzą do różnych pytań i możliwych skutków.

Bezskuteczność klauzuli - dotyczy konkretnego postanowienia, które nie wiąże konsumenta.
Zastosowanie kursu NBP - wymaga ustalenia, czy istnieje właściwa podstawa prawna i czy spełniono warunki wyjątku.
Dalsze obowiązywanie umowy - zależy od tego, czy umowa może funkcjonować bez wyeliminowanego mechanizmu.
Nieważność umowy - nie jest synonimem abuzywności jednego zapisu, choć może być skutkiem braku możliwości utrzymania kontraktu.
Odfrankowienie - jest nazwą praktyczną, która nie zastępuje ustalenia rzeczywistych skutków prawnych.

Czy konsument może zdecydować o utrzymaniu nieuczciwego warunku?

To zależy od okoliczności i od świadomego stanowiska konsumenta. Ochrona z dyrektywy 93/13/EWG służy konsumentowi, dlatego sąd nie powinien zakładać jego zgody ani zastępować jej własnym przekonaniem o tym, co byłoby korzystniejsze.

W sprawach frankowych szczególnie ważne jest rzetelne poinformowanie o możliwych konsekwencjach. Dopiero wtedy stanowisko konsumenta może zostać ocenione jako rzeczywiste i swobodne.

Co zakaz automatycznego wpisania kursu NBP oznacza dla frankowicza?

Zakaz automatycznego wpisania kursu NBP oznacza, że nie należy wyciągać wniosku o wyniku sprawy wyłącznie z istnienia tabeli banku albo z jednego wyroku TSUE. Ocena wymaga porównania umowy, regulaminu, daty zawarcia, sposobu przeliczeń i aktualnego stanu prawa; zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jakie dokumenty pokazują mechanizm przeliczeniowy?

Najpierw trzeba zebrać dokumenty, które pokazują pełny mechanizm, a nie tylko nazwę produktu kredytowego. Umowa bywa niewystarczająca, gdy odsyła do regulaminu, tabeli kursów, aneksu albo załącznika podpisanego w innym czasie.

Umowa kredytu - pokazuje kwotę, walutę, zasady wypłaty i podstawowe odwołania do kursów.
Regulamin - może opisywać sposób wyznaczania kursów albo pozostawiać go niejasnym.
Aneksy - mogą zmieniać zasady spłaty, walutę płatności lub sposób przeliczeń.
Harmonogramy rat - pomagają ustalić, jak mechanizm działał w praktyce, ale nie zastępują analizy źródłowej treści umowy.
Pouczenia i informacje banku - mogą mieć znaczenie dla oceny informacji przekazanych konsumentowi przy zawarciu kontraktu.
Data zawarcia umowy - jest potrzebna między innymi przy analizie art. 358 § 2 KC i prawa międzyczasowego.

Czy ten artykuł zastępuje indywidualną analizę prawną?

Nie. Artykuł wyjaśnia pojęcia i mechanizmy, ale nie przesądza, czy konkretna klauzula jest abuzywna, czy umowa może obowiązywać dalej ani jakie skutki wywoła jej ocena.

Największy błąd powstaje wtedy, gdy ogólną tezę z orzeczenia TSUE przenosi się bez sprawdzenia własnej umowy. Różnica jednego odesłania do regulaminu, daty zawarcia albo sposobu wypłaty może zmienić kierunek oceny.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sąd po usunięciu klauzuli abuzywnej zawsze stosuje średni kurs NBP?

Nie. Średni kurs NBP nie jest automatycznym zamiennikiem tabeli kursowej banku. Dopuszczalność zastosowania konkretnego przepisu zależy między innymi od jego charakteru, daty umowy, możliwości dalszego obowiązywania kontraktu oraz standardu ochrony konsumenta z dyrektywy 93/13/EWG.

Czy usunięcie klauzuli kursowej oznacza nieważność całej umowy?

Nie w każdym przypadku. Sąd bada, czy umowa może zgodnie z prawem funkcjonować bez nieuczciwego postanowienia. Wynik zależy od konstrukcji konkretnej umowy, dlatego nieważność nie jest automatycznym następstwem samej abuzywności.

Czy art. 358 § 2 KC pozwala przeliczać każdą ratę po kursie NBP?

Nie. Art. 358 § 2 KC nie jest uniwersalnym mechanizmem naprawiania wszystkich umów powiązanych z CHF. Trzeba zbadać zakres przepisu, czas jego obowiązywania, treść zobowiązania oraz zgodność ewentualnego zastosowania z dyrektywą 93/13/EWG.

Dlaczego data zawarcia umowy frankowej jest ważna?

Obecne rozwiązanie z art. 358 § 2 KC weszło w życie 24 stycznia 2009 r. Przy starszych umowach pojawia się zagadnienie prawa międzyczasowego. Nie można więc z góry zakładać, że późniejszy mechanizm kursowy uzupełnia wcześniejszy kontrakt.

Co TSUE orzekł w sprawie C-260/18?

TSUE określił granice utrzymywania umowy po usunięciu nieuczciwych warunków i zakwestionował wypełnianie luki wyłącznie przepisami ogólnymi odwołującymi się do słuszności lub zwyczajów. Ocena dalszego obowiązywania konkretnej umowy pozostaje zadaniem sądu krajowego.

Czy konsument może zgodzić się na utrzymanie nieuczciwego warunku?

To zależy od świadomego i swobodnego stanowiska konsumenta po uzyskaniu informacji o konsekwencjach. Nie wolno domniemywać takiej zgody ani zastępować jej abstrakcyjną oceną sądu. Ochrona wynikająca z dyrektywy 93/13/EWG ma służyć konsumentowi.

Czy TSUE rozstrzyga, że konkretna polska umowa jest nieważna?

Nie. TSUE interpretuje prawo Unii, zwłaszcza dyrektywę 93/13/EWG. Sąd krajowy stosuje tę wykładnię do treści konkretnej umowy, ustala fakty i ocenia skutki zgodnie z prawem krajowym.

Źródła i literatura

Akty prawne

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r., w szczególności art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1.
Kodeks cywilny, w szczególności art. 385¹ oraz art. 358 § 2.
Ustawa z 23 października 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo dewizowe, Dz.U. 2008 nr 228 poz. 1506.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Klauzula informacyjna

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. Ocena klauzuli kursowej, możliwości dalszego obowiązywania umowy i skutków rozliczeń z bankiem zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Przeczytaj również

r. pr. Piotr Nowicki

Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.