Odfrankowienie a zwrot spreadu

Table of Contents

Odfrankowienie i zwrot spreadu - uporządkowanie pojęć

Odfrankowienie kredytu nie oznaczało wyłącznie zwrotu spreadu walutowego: chodziło o dwa różne mechanizmy rozliczenia kredytu indeksowanego do CHF. Sąd Najwyższy w wyroku z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22, rozróżnił klauzulę ryzyka walutowego od klauzuli spreadowej, mimo że obie mogły występować w tym samym paragrafie umowy.

Czy odfrankowienie oznaczało tylko zwrot spreadu?

Nie. Zwrot spreadu dotyczył różnicy wynikającej z zastosowania przez bank kursu kupna i kursu sprzedaży, natomiast odfrankowienie zakładało usunięcie mechanizmu indeksacji CHF i rozliczanie kredytu jako złotowego.

Termin „odfrankowienie” funkcjonuje przede wszystkim w praktyce sądowej, języku prawniczym i publicystyce. Nie jest nazwą ustawowej instytucji. Opisuje model, w którym umowa ma pozostać w mocy po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień dotyczących indeksacji, o ile dalsze obowiązywanie umowy jest prawnie możliwe.

Różnica ma znaczenie praktyczne. Korekta samego spreadu może pozostawić saldo zależne od franka szwajcarskiego. Usunięcie indeksacji dotyka natomiast sposobu określania kapitału, salda i rat. Nieważność umowy jest jeszcze inną konstrukcją.

Zwrot spreadu walutowego - dotyczy korekty skutków zastosowania różnych kursów waluty w rozliczeniach.
Odfrankowienie - oznacza model utrzymania umowy bez mechanizmu indeksacji CHF, jeżeli sąd uzna taki skutek za możliwy.
Nieważność umowy frankowej - prowadzi do rozliczenia świadczeń spełnionych na podstawie umowy uznanej za nieważną.
Przewalutowanie - jest odrębną czynnością umowną i nie powinno być utożsamiane z usunięciem abuzywnej klauzuli.

Dlaczego zakres abuzywności ma znaczenie?

Zakres abuzywności decyduje o tym, jakie postanowienie zostaje pominięte przy ocenie umowy i czy po jego usunięciu kontrakt może nadal wykonywać swoją funkcję. Art. 385¹ Kodeksu cywilnego odnosi się do postanowień nieuzgodnionych indywidualnie, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

W redakcyjnej analizie umów rozdzielenie tych dwóch elementów jest konieczne: jedno postanowienie może określać powiązanie kredytu z CHF, a inne - sposób pobrania kursu z tabeli kursowej banku. Samo użycie słowa „indeksacja” nie odpowiada jeszcze na pytanie o skutek prawny.

„Klauzula ryzyka walutowego i klauzula spreadowa wyrażają odrębne normy umowne.” - parafraza stanowiska Sądu Najwyższego, wyrok II CSKP 711/22, 2022.

Jak działał spread walutowy w kredycie indeksowanym do CHF?

Spread walutowy to różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży CHF, charakteryzująca się zastosowaniem co najmniej dwóch kursów do rozliczeń, odesłaniem do tabeli kursowej banku i odmiennym skutkiem dla wypłaty oraz rat. W modelu opisanym przez Sąd Najwyższy w sprawie II CSKP 722/22 wypłata i spłata następowały w złotych, choć saldo wiązano z CHF.

Jak kurs kupna CHF wpływał na uruchomienie kredytu?

Pierwszym krokiem było przeliczenie wypłaconej kwoty PLN na CHF według kursu kupna wskazanego przez bank. Otrzymana w ten sposób kwota stanowiła punkt odniesienia dla salda wyrażanego w CHF.

Przykład ma charakter wyłącznie objaśniający. Przy wypłacie 300 000 zł i kursie kupna 2,50 zł za 1 CHF saldo rachunkowe wynosiłoby 120 000 CHF. Gdyby bank zastosował inny kurs kupna, liczba jednostek CHF byłaby inna, mimo tej samej kwoty wypłaconej konsumentowi w złotych.

Jak kurs sprzedaży CHF wpływał na ratę?

Rata wyrażona w CHF była następnie przeliczana na PLN według kursu sprzedaży, dlatego wyższy kurs sprzedaży zwiększał złotową kwotę raty. To działanie wynikało z mechanizmu umowy, a nie z samego faktu istnienia marży kredytowej.

Jeżeli rata wynosiła 500 CHF, kurs sprzedaży 2,60 zł dawał kwotę 1 300 zł. Przy kursie sprzedaży 2,65 zł ta sama rata wynosiłaby 1 325 zł. Różnica 25 zł w tym przykładzie pokazuje kierunek działania spreadu, ale nie pozwala wyliczyć roszczenia bez pełnej historii spłat.

Kurs kupna CHF - mógł służyć do przeliczenia wypłaconego kapitału PLN na saldo walutowe.
Kurs sprzedaży CHF - mógł służyć do przeliczenia raty wyrażonej w CHF na należność w PLN.
Tabela kursowa banku - określała kursy stosowane w konkretnych datach rozliczeń.
Spread - był różnicą kursów kupna i sprzedaży, a nie synonimem zmiany kursu CHF na rynku.
Ryzyko kursowe - dotyczyło ekonomicznych skutków wzrostu lub spadku kursu franka szwajcarskiego w czasie.

Czy spread i wzrost kursu CHF były tym samym?

Nie. Spread był elementem sposobu przeliczania waluty, a ryzyko kursowe wynikało z samego powiązania kapitału i rat z CHF. Kurs franka mógł się zmienić także wtedy, gdyby kurs kupna i sprzedaży były ustalane według przejrzystej reguły.

Przykład: saldo 120 000 CHF przy kursie 2,50 zł odpowiada 300 000 zł, a przy kursie 4,00 zł odpowiada 480 000 zł. Ta zmiana wynika z kursu CHF. Spread może dodatkowo wpływać na konkretne rozliczenia, lecz nie wyczerpuje całego mechanizmu indeksacji.

Na czym polegała korekta rozliczeń ograniczona do spreadu?

Korekta ograniczona do spreadu to model, w którym zachowuje się indeksację CHF, ale kwestionuje sposób wyznaczania kursu przez bank. Obejmowałaby ona różnicę między świadczeniem obliczonym według tabeli banku a świadczeniem według kursu mającego podstawę prawną; nie usuwa automatycznie salda CHF ani ryzyka kursowego.

Czy można automatycznie zastąpić kurs banku średnim kursem NBP?

Nie. Średni kurs Narodowego Banku Polskiego nie zastępuje automatycznie kursu z tabeli banku, ponieważ sąd musi ustalić podstawę prawną takiego uzupełnienia oraz zgodność rozwiązania z dyrektywą 93/13/EWG.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-260/18 badał konsekwencje usunięcia nieuczciwych warunków z umowy Kamil i Justyna Dziubak. Orzeczenie nie tworzy prostego wzoru: „zawsze zastosować kurs NBP”. Sąd krajowy nie może dowolnie zmieniać treści warunku tylko dlatego, że wybrany kurs wygląda na rynkowy.

„Umowa może nadal obowiązywać bez nieuczciwych warunków tylko wtedy, gdy jest to możliwe zgodnie z prawem krajowym.” - parafraza art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG, 1993.

Co pozostawało po korekcie samego spreadu?

Po korekcie samego spreadu mogły pozostać indeksacja, saldo wyrażone w CHF, oprocentowanie oparte historycznie na LIBOR CHF oraz ryzyko zmiany kursu waluty. Właśnie dlatego zwrot spreadu walutowego nie jest tożsamy z odfrankowieniem kredytu.

Przykładowo, jeżeli obliczenia zmieniają jedynie kurs użyty do konkretnej raty, ale nadal przyjmują saldo 120 000 CHF, kredyt wciąż jest powiązany z frankiem szwajcarskim. Rezultat liczbowy zależy od dat, tabel kursowych, aneksów i modelu rozliczenia przyjętego w sprawie.

Korekta kursu - może dotyczyć różnicy między kursem z tabeli banku a kursem przyjętym na podstawie prawnej.
Saldo CHF - może pozostać elementem rozliczenia, gdy nie usuwa się klauzuli ryzyka walutowego.
Raty przyszłe - mogą nadal zależeć od kursu sprzedaży lub innego mechanizmu walutowego.
Roszczenie o nadpłatę - wymaga odrębnego ustalenia podstawy i zakresu świadczeń.

Na czym polegało odfrankowienie kredytu indeksowanego?

Odfrankowienie kredytu indeksowanego to przyjmowany w części spraw model pozostawienia umowy w mocy po usunięciu mechanizmu indeksacji CHF, charakteryzujący się złotowym kapitałem, brakiem przeliczeń do CHF i hipotetycznym ponownym obliczeniem rat. Nie jest to skutek automatyczny - zależy od treści umowy oraz oceny sądu.

Jak usunięcie indeksacji zmieniało kapitał i raty?

Usunięcie indeksacji oznaczałoby przyjęcie kapitału jako kwoty rzeczywiście wypłaconej w PLN, bez przeliczenia na CHF i bez późniejszego przeliczania rat z CHF na złote. W tym modelu saldo nie jest prowadzone jako saldo frankowe.

Przykład: przy wypłacie 300 000 zł punktem wyjścia pozostaje 300 000 zł, a nie ustalone przy uruchomieniu 120 000 CHF. Raty hipotetyczne oblicza się według parametrów, które pozostają po wyeliminowaniu indeksacji. Sposób ich ustalenia zależy od konkretnego wzorca umowy.

Czy po odfrankowieniu pozostawał LIBOR CHF?

To zależy od treści umowy oraz od oceny, czy po usunięciu indeksacji można zachować uzgodniony mechanizm oprocentowania. W wielu historycznych umowach występował LIBOR CHF powiększony o marżę banku, lecz nie daje to uniwersalnej odpowiedzi dla każdej umowy.

LIBOR CHF jest historycznym wskaźnikiem referencyjnym, którego znaczenie należy oceniać w kontekście daty umowy i postanowień o oprocentowaniu. Nie należy mylić go z WIBOR ani z SARON. Samo pozostawienie określonego wskaźnika nie przesądza o dopuszczalności konkretnego rozliczenia.

Kapitał złotowy - w modelu odfrankowienia odpowiada co do zasady kwocie wypłaconej w PLN.
Mechanizm indeksacji CHF - zostaje pominięty, jeśli postanowienie zostanie uznane za niedozwolone.
Oprocentowanie - wymaga odrębnej analizy umowy, w tym marży i historycznego wskaźnika LIBOR CHF.
Nadpłata kredytu frankowego - jest różnicą między wpłatami faktycznymi a ratami hipotetycznymi w przyjętym modelu.
Aneks - może wpływać na historię rozliczeń, ale nie zastępuje analizy pierwotnej treści umowy.

Skąd mogła wynikać nadpłata?

Nadpłata mogła wynikać z porównania rat faktycznie pobranych z ratami hipotetycznymi obliczonymi bez indeksacji CHF. To inne wyliczenie niż różnica między kursem kupna i kursem sprzedaży zastosowanymi przez bank.

Do obliczeń potrzebne są zwykle: umowa, regulamin, harmonogramy, historia wypłaty, historia spłat, aneksy i informacje o stopie oprocentowania. Matematyka jest ważna, ale nie rozstrzyga samodzielnie o abuzywności klauzuli ani o możliwym skutku prawnym.

Dlaczego klauzulę spreadową należy odróżnić od klauzuli ryzyka walutowego?

Klauzula spreadowa i klauzula ryzyka walutowego to dwie odrębne normy umowne: pierwsza opisuje sposób przeliczenia waluty, druga wiąże kapitał lub raty z CHF. Sąd Najwyższy wskazał to rozróżnienie w wyroku II CSKP 711/22 z 26 maja 2022 r., co ma znaczenie dla oceny dalszego losu umowy.

Czym była klauzula ryzyka walutowego?

Klauzula ryzyka walutowego to postanowienie wiążące kwotę kredytu, saldo lub raty z walutą obcą, przez co konsument ponosi ekonomiczne skutki zmiany kursu CHF. Jej przejrzystość ocenia się także pod kątem możliwości zrozumienia konsekwencji finansowych.

Przykład: zapis, który uzależnia wysokość salda od aktualnego kursu franka szwajcarskiego, dotyczy ryzyka walutowego. Konsument może wtedy spłacać raty w PLN, lecz saldo pozostaje zależne od waluty obcej.

Czym była klauzula spreadowa?

Klauzula spreadowa to postanowienie określające, według jakiego kursu następuje przeliczenie, często przez odesłanie do tabeli kursowej banku. Dotyczy techniki wykonania indeksacji, a nie samego powiązania świadczeń z CHF.

Przykład: zapis o kursie kupna przy wypłacie i kursie sprzedaży przy spłacie rat jest elementem spreadowym. Jeżeli równocześnie umowa wiąże saldo z CHF, zawiera także element ryzyka walutowego. Te elementy mogą być zapisane obok siebie.

Klauzula ryzyka walutowego - określa powiązanie kapitału albo rat z walutą obcą.
Klauzula spreadowa - wskazuje sposób przeliczania przy użyciu kursów kupna i sprzedaży.
Art. 385¹ KC - stanowi krajową podstawę kontroli niedozwolonych postanowień konsumenckich.
Dyrektywa 93/13/EWG - określa unijną zasadę niezwiązania konsumenta nieuczciwym warunkiem.

Zwrot spreadu, odfrankowienie i nieważność - czym różniły się skutki?

Zwrot spreadu, odfrankowienie i nieważność umowy prowadzą do różnych modeli rozliczeń: pierwszy może korygować kurs, drugi usuwa indeksację, a trzeci zakłada brak ważnej podstawy umownej świadczeń. Teoria dwóch kondykcji dotyczy rozliczenia nieważnej umowy, nie zaś automatycznie odfrankowienia.

Co dzieje się z saldem, ratami i ryzykiem kursowym?

Przy korekcie samego spreadu saldo CHF i ryzyko kursowe mogą pozostać. Przy odfrankowieniu saldo ma być rozliczane w złotych bez mechanizmu CHF. Przy nieważności nie „przelicza się” kredytu na złotowy, lecz analizuje wzajemne świadczenia stron.

Model	Indeksacja CHF	Saldo i raty	Rodzaj rozliczenia
Zwrot spreadu	Może pozostać	Saldo CHF może pozostać, raty mogą nadal zależeć od kursu	Korekta różnicy związanej z metodą ustalania kursu
Odfrankowienie	Ma zostać usunięta	Model złotowy bez przeliczeń do CHF	Porównanie wpłat rzeczywistych z ratami hipotetycznymi
Nieważność	Nie jest utrzymywana jako element ważnej umowy	Nie występuje dalsze wykonywanie umowy jako kredytu CHF	Zwrot świadczeń według zasad właściwych dla nieważnej umowy

Ta tabela porządkuje pojęcia, ale nie przesądza wyniku indywidualnej sprawy. Ostateczny skutek zależy od postanowień umowy, statusu konsumenta, żądania stron, zarzutów procesowych i oceny sądu.

Kiedy pojawia się teoria dwóch kondykcji?

Teoria dwóch kondykcji pojawia się przy rozliczaniu świadczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, ponieważ każda strona dochodzi własnego roszczenia o zwrot spełnionego świadczenia. Nie opisuje ona zwykłego wyliczenia nadpłaty po usunięciu mechanizmu indeksacji.

Kapitał wypłacony przez bank - jest istotny przy analizie wzajemnych rozliczeń po nieważności.
Raty i inne wpłaty konsumenta - wymagają ustalenia na podstawie historii spłat.
Odfrankowienie - opiera się na hipotetycznym wykonywaniu umowy bez indeksacji.
Teoria dwóch kondykcji - dotyczy odrębnych roszczeń stron, a nie jednego salda rozliczeniowego.

Co o usuwaniu klauzul przeliczeniowych orzekły TSUE i Sąd Najwyższy?

TSUE w wyroku C-260/18 z 3 października 2019 r. nie nakazał automatycznego odfrankowienia ani unieważnienia każdej umowy CHF. Wyjaśnił natomiast znaczenie art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG: po usunięciu nieuczciwego warunku sąd ocenia, czy umowa może obowiązywać dalej bez niego.

Jakie znaczenie miał wyrok TSUE C-260/18?

Wyrok C-260/18 dotyczył polskiej umowy kredytu indeksowanego do CHF zawartej przez Kamil i Justynę Dziubak. Trybunał wskazał granice uzupełniania luki po eliminacji nieuczciwego warunku przez ogólne przepisy prawa krajowego.

Oznacza to, że sąd nie powinien samodzielnie „naprawiać” tabeli banku dowolnym kursem tylko po to, aby utrzymać umowę. Trzeba ustalić, czy istnieje norma dyspozytywna oraz czy w danych okolicznościach umowa może funkcjonować bez postanowienia uznanego za nieuczciwe.

Co wynika z wyroków SN II CSKP 711/22 i II CSKP 722/22?

Wyrok II CSKP 711/22 rozróżnia ryzyko walutowe od spreadu, a wyrok II CSKP 722/22 opisuje mechanizm indeksacji obejmujący kurs kupna przy wypłacie i kurs sprzedaży przy spłacie. Oba orzeczenia pomagają analizować strukturę umowy, lecz nie zastępują oceny konkretnego wzorca.

TSUE C-260/18 - dotyczy skutków usunięcia nieuczciwych warunków w polskiej umowie CHF.
SN II CSKP 711/22 - rozdziela klauzulę ryzyka walutowego i klauzulę spreadową.
SN II CSKP 722/22 - opisuje indeksację oraz znaczenie późniejszej ustawy antyspreadowej.
Dyrektywa 93/13/EWG - pozostaje podstawowym punktem odniesienia dla ochrony konsumenta przed nieuczciwymi warunkami.

Czy ustawa antyspreadowa naprawiła wcześniejszą abuzywność umowy?

Nie. Ustawa antyspreadowa z 29 lipca 2011 r., Dz.U. Nr 165, poz. 984, umożliwiła między innymi spłatę kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji i wprowadziła wymogi dotyczące zasad ustalania kursów, ale nie ustanowiła automatycznego zwrotu spreadów ani nie przesądziła uczciwości wcześniejszych postanowień.

Co zmieniła ustawa antyspreadowa?

Ustawa zmieniła między innymi art. 69 Prawa bankowego. Wprowadziła wymóg określania w umowie szczegółowych zasad ustalania kursu waluty oraz dała kredytobiorcy możliwość spłaty bezpośrednio w walucie, do której kredyt był indeksowany lub denominowany.

Czy aneks pozwalający spłacać w CHF usuwał wcześniejszy problem?

Nie automatycznie. Późniejsza możliwość spłaty rat w CHF nie przesądza, że postanowienie oceniane według stanu z chwili zawarcia umowy było przejrzyste i uczciwe wobec konsumenta.

Data ustawy - ustawa antyspreadowa została uchwalona 29 lipca 2011 r.
Spłata w CHF - stała się możliwa na warunkach przewidzianych przez zmienione Prawo bankowe.
Wcześniejsza klauzula - nadal wymaga oceny według treści umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zwrot spreadu - nie wynika automatycznie z samej ustawy antyspreadowej.

Od czego zależał sposób rozliczenia konkretnej umowy frankowej?

Sposób rozliczenia konkretnej umowy frankowej zależy od jej tekstu, regulaminu, aneksów, historii wypłat i spłat, statusu konsumenta oraz zakresu zakwestionowanych postanowień. Ta sama nazwa produktu bankowego nie gwarantuje identycznej konstrukcji klauzul ani identycznego wyniku postępowania.

Jakie dokumenty pokazują mechanizm indeksacji?

Pierwszym krokiem jest zebranie umowy, regulaminu i załączników obowiązujących w dniu zawarcia kontraktu. Następnie analizuje się harmonogramy, historię spłat, aneksy oraz informacje o tabelach kursowych stosowanych przez bank.

Umowa kredytu - pokazuje kwotę wypłaty, walutę rozliczeń, marżę i podstawowe postanowienia indeksacyjne.
Regulamin banku - może określać zasady tworzenia tabeli kursowej banku.
Aneksy - dokumentują późniejsze zmiany, w tym możliwość spłaty bezpośrednio w CHF.
Historia spłat - pozwala ustalić konkretne kwoty pobrane od kredytobiorcy.
Harmonogramy rat - pomagają odtworzyć zmiany salda i parametrów oprocentowania.

Czy ten artykuł pozwala przewidzieć wynik sprawy?

Nie. Artykuł wyjaśnia pojęcia i mechanizmy, ale wynik konkretnej sprawy zależy od okoliczności sprawy, treści umowy, materiału dowodowego, argumentacji stron i oceny sądu.

Nadzór merytoryczny nad materiałem sprawuje r. pr. Piotr Nowicki, radca prawny specjalizujący się w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie umowy oraz okoliczności sprawy przez adwokata lub radcę prawnego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy odfrankowienie było tym samym co zwrot spreadu?

Nie. Zwrot spreadu odnosi się do korekty skutków zastosowania określonych kursów kupna i sprzedaży, natomiast odfrankowienie oznacza usunięcie mechanizmu indeksacji i rozliczenie kredytu jako złotowego. Możliwy skutek zależy od treści umowy i oceny sądu.

Czy po zwrocie spreadu saldo kredytu nadal mogło zależeć od CHF?

Tak. Jeżeli korekta obejmowała wyłącznie sposób ustalania kursu, a indeksacja pozostawała w umowie, saldo nadal mogło być powiązane z CHF. W takim wariancie pozostawało również zasadnicze ryzyko zmiany kursu waluty.

Czy odfrankowienie usuwało ryzyko kursowe?

W modelu określanym jako odfrankowienie usuwa się mechanizm indeksacji do CHF, a więc także przeliczenia kapitału i rat zależne od kursu franka. Nie oznacza to, że taki skutek może zostać przyjęty w każdej sprawie.

Czy sąd może zastąpić kurs banku średnim kursem NBP?

Nie jest to rozwiązanie automatyczne. TSUE w sprawie C-260/18 wskazał ograniczenia dotyczące uzupełniania umowy po usunięciu nieuczciwego warunku. Konieczna jest właściwa podstawa prawna i ocena możliwości dalszego obowiązywania umowy.

Czym różni się klauzula spreadowa od klauzuli ryzyka walutowego?

Klauzula ryzyka walutowego wiąże kapitał lub raty z walutą obcą. Klauzula spreadowa opisuje sposób przeliczeń, na przykład przez odesłanie do kursów z tabeli banku. Sąd Najwyższy rozróżnił te normy w sprawie II CSKP 711/22.

Czy ustawa antyspreadowa naprawiła wadliwe postanowienia wcześniejszej umowy?

Nie przesądza o tym sama możliwość spłaty rat bezpośrednio w CHF. Oceny niedozwolonego charakteru postanowienia dokonuje się zasadniczo z uwzględnieniem okoliczności istniejących w chwili zawarcia umowy. Ustawa nie dała automatycznego zwrotu wcześniej pobranych spreadów.

Czy odfrankowienie i nieważność prowadzą do tego samego rozliczenia?

Nie. Przy odfrankowieniu rozważa się utrzymanie umowy bez indeksacji, a przy nieważności rozlicza się świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy. Teoria dwóch kondykcji wiąże się z drugim z tych modeli.

Czy wystąpienie spreadu wystarcza do stwierdzenia nieważności umowy?

Nie można przyjąć takiego automatyzmu. Należy zbadać brzmienie klauzul, ich przejrzystość, informacje przekazane konsumentowi, zakres ryzyka walutowego oraz możliwość dalszego obowiązywania umowy bez postanowienia niedozwolonego.

Źródła i literatura

Akty prawa i orzecznictwo

Materiały do aktualizacji przed publikacją

Przed publikacją należy sprawdzić aktualny tekst art. 385¹ Kodeksu cywilnego i art. 69 Prawa bankowego w ISAP oraz bieżące orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego. Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej udzielonej po analizie umowy oraz okoliczności sprawy przez adwokata lub radcę prawnego.

Przeczytaj również

r. pr. Piotr Nowicki

Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.