Aneks a klauzule przeliczeniowe w kredycie CHF

Table of Contents

Czym jest aneks do umowy kredytu CHF?

Aneks do umowy frankowej to późniejsze porozumienie banku i kredytobiorcy, charakteryzujące się zmianą wskazanych postanowień, określoną datą wejścia w życie oraz zakresem zastosowania do istniejącego kredytu. W umowach indeksowanych lub denominowanych do CHF aneks często dotyczył spłaty rat, kursów walutowych albo rachunku technicznego; szczególne znaczenie zyskały dokumenty podpisywane po nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r.

Aneks nie jest z definicji ani „naprawą” umowy, ani jej wadą. Jest dokumentem, którego znaczenie wynika z konkretnych sformułowań, załączników, pouczeń oraz sytuacji, w której konsument go podpisał. Ta sama nazwa może kryć prostą zmianę rachunku do wpłat albo rozbudowane porozumienie obejmujące saldo, wzajemne rozliczenia i oświadczenia o roszczeniach.

Jakie elementy umowy może zmienić aneks?

Aneks może zmienić jeden albo kilka elementów wykonywania kredytu, lecz zakres zmiany wynika z jego treści, a nie z samego tytułu dokumentu.

W praktyce spotyka się między innymi następujące rozwiązania:

Aneks może wskazywać rachunek prowadzony w CHF, na który kredytobiorca wpłaca kolejne raty bez wcześniejszego zakupu waluty od banku.
Aneks może opisywać nowy sposób ustalania kursu, na przykład odwołując się do kursu średniego NBP albo do tabeli kursowej banku z określoną marżą.
Aneks może zmieniać harmonogram spłaty, wysokość raty kapitałowej albo dzień wymagalności miesięcznej raty.
Aneks może regulować oprocentowanie oparte historycznie na LIBOR, a później na wskaźniku SARON, bez zmiany zasad przeliczenia kapitału.
Aneks może wprowadzać możliwość wcześniejszej spłaty w CHF oraz określać techniczne zasady księgowania wpłat.
Aneks może zawierać oświadczenie o akceptacji salda przedstawionego przez bank, które wymaga osobnej analizy prawnej.

Przykład pierwszy: kredytobiorca podpisuje w 2012 r. dokument pozwalający wpłacać 500 CHF miesięcznie na rachunek banku. Taki zapis może ograniczać używanie bankowego kursu sprzedaży przy przyszłych ratach, ale sam nie mówi jeszcze, co strony postanowiły o rozliczeniach dokonanych przed 2012 r.

Czym różni się aneks od ugody i odnowienia zobowiązania?

Aneks zmienia element istniejącej umowy, ugoda służy zakończeniu sporu lub niepewności przez wzajemne ustępstwa, a odnowienie zobowiązania wymaga zamiaru umorzenia dotychczasowego długu i zastąpienia go nowym.

To rozróżnienie ma praktyczny ciężar. Dokument nazwany „aneksem” może zawierać mechanizmy podobne do ugody, lecz nie można tego zakładać wyłącznie po nazwie pliku lub nagłówku formularza.

Rodzaj dokumentu	Typowy cel	Co trzeba sprawdzić
Aneks techniczny	Zmiana sposobu spłaty lub rachunku	Datę obowiązywania, kurs, rachunek CHF i zakres zmian.
Ugoda z bankiem	Uregulowanie sporu przez wzajemne ustępstwa	Nowe saldo, rozliczenie świadczeń, zrzeczenie roszczeń i pouczenia.
Uznanie długu	Potwierdzenie istnienia lub wysokości zobowiązania	Dokładną treść oświadczenia oraz kontekst jego złożenia.
Odnowienie zobowiązania	Zastąpienie dotychczasowego długu nowym	Czy strony jasno wyraziły zamiar umorzenia poprzedniego zobowiązania.

Drugi przykład: dokument zmienia walutę wpłat, ale nie zawiera wzajemnych ustępstw ani słów o definitywnym rozliczeniu. Taka konstrukcja może różnić się od ugody, która na nowo ustala saldo i przewiduje rezygnację z określonych roszczeń. Ocena zawsze zależy od okoliczności sprawy.

Na czym polega problem klauzul przeliczeniowych?

Klauzule przeliczeniowe to postanowienia określające sposób przeliczania kwoty kredytu, salda lub rat pomiędzy PLN i CHF, charakteryzujące się wskazaniem kursu, momentu przeliczenia oraz źródła kursu. Art. 385(1) Kodeksu cywilnego przewiduje ochronę konsumenta przed postanowieniami nieuzgodnionymi indywidualnie, które kształtują jego prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

Nie każda klauzula walutowa jest automatycznie niedozwolona. Badanie obejmuje brzmienie umowy, regulamin, informacje przekazane przed zawarciem kontraktu, status konsumenta i rzeczywisty zakres negocjacji. Więcej o samym mechanizmie wyjaśnia hasło klauzule abuzywne w umowie kredytu CHF.

Jak działa bankowa tabela kursowa?

Bankowa tabela kursowa działa wtedy, gdy bank sam publikuje kurs kupna lub sprzedaży CHF, a umowa odsyła do tej tabeli przy uruchomieniu kredytu, ustalaniu salda albo pobieraniu rat.

W kredycie indeksowanym do CHF bank mógł wypłacić środki w PLN, następnie przeliczyć je na CHF według kursu kupna, a ratę wyrażoną w CHF przeliczać na PLN według kursu sprzedaży. W kredycie denominowanym punktem wyjścia bywała kwota określona w CHF, lecz wypłata następowała w PLN. Konstrukcje są różne, dlatego przydatne jest odrębne omówienie: kredyt indeksowany a denominowany.

Kurs kupna może wpływać na ustalenie salda wyrażonego w CHF po wypłacie kwoty kredytu w PLN.
Kurs sprzedaży może wpływać na kwotę PLN potrzebną do zapłaty raty wyrażonej w CHF.
Regulamin może zawierać definicję tabeli kursów, której nie powtarza sama umowa kredytowa.
Załącznik do umowy może wskazywać godzinę publikacji kursu albo odsyłać do tabeli obowiązującej w dniu księgowania.
Informacja o ryzyku kursowym dotyczy zmiany wartości CHF, a nie zastępuje opisu sposobu ustalania kursu przez bank.

Trzeci przykład: umowa mówi tylko o „kursie sprzedaży z tabeli banku obowiązującej w dniu spłaty”, lecz nie objaśnia czynników tworzących kurs. To może wymagać oceny pod kątem transparentności i przesłanek z art. 385(1) Kodeksu cywilnego, a nie prostego porównania kursu z kursem NBP.

Czym różni się spread walutowy od ryzyka kursowego?

Spread walutowy to różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży waluty, natomiast ryzyko kursowe oznacza możliwość zmiany relacji PLN do CHF w czasie.

Te pojęcia często występują razem, ale opisują inne elementy ekonomiczne umowy. CHF może wzrosnąć wobec PLN niezależnie od tego, czy bank stosuje niski, czy wysoki spread. Z drugiej strony, spread może mieć wpływ na koszt przeliczeń nawet przy niewielkiej zmianie kursu rynkowego.

Ryzyko kursowe dotyczy zmiany wartości kapitału i rat w PLN wraz ze zmianą notowań CHF/PLN.
Spread walutowy dotyczy różnicy pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym przy transakcjach walutowych.
Klauzula przeliczeniowa opisuje regułę zastosowania kursu do salda albo raty.
Oprocentowanie historycznie powiązane z LIBOR lub obecnie z SARON dotyczy kosztu odsetkowego, a nie samoistnie kursu wymiany.
Tabela banku może łączyć problem spreadu z pytaniem o przejrzystość kryteriów ustalania kursu.

Sam fakt występowania spreadu nie rozstrzyga o abuzywności konkretnego postanowienia. Kluczowe są treść dokumentu i okoliczności zawarcia umowy.

Na jaki moment ocenia się niedozwolony charakter postanowienia?

Abuzywność postanowienia ocenia się zasadniczo według stanu istniejącego w chwili zawarcia umowy, z uwzględnieniem jej treści i okoliczności towarzyszących kontraktowi. Taką zasadę wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17; późniejsza praktyka wykonywania umowy nie przesądza samodzielnie o pierwotnym charakterze klauzuli.

Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. - Sąd Najwyższy, uchwała III CZP 29/17, 20 czerwca 2018 r.

Jakie okoliczności z chwili zawarcia umowy są istotne?

Istotne są przede wszystkim tekst umowy, wzorzec regulaminu, zakres informacji o ryzyku i rzeczywista możliwość wpływu konsumenta na zakwestionowane postanowienie.

Analiza nie powinna ograniczać się do jednej strony umowy. W sprawach CHF definicja kursu bywała umieszczona w regulaminie, tabela opłat w osobnym załączniku, a pouczenie o ryzyku w formularzu przedstawionym przed podpisaniem umowy.

Umowa kredytu pokazuje, jak strony określiły kwotę, saldo, raty i walutę rozliczeń.
Regulamin może zawierać definicje kursu kupna, kursu sprzedaży i tabeli bankowej.
Oświadczenie o ryzyku może mieć znaczenie tylko w powiązaniu z jego treścią i sposobem przekazania konsumentowi.
Materiały reklamowe oraz korespondencja mogą wyjaśniać, jakie informacje bank przekazał przed podpisaniem umowy.
Dowody negocjacji mogą mieć znaczenie dla oceny, czy konkretne postanowienie uzgodniono indywidualnie.

Czwarty przykład: bank zaoferował niższą marżę, ale nie dopuścił zmiany zasad kursowych w formularzu. Negocjowanie marży nie musi oznaczać indywidualnego uzgodnienia klauzuli dotyczącej tabeli kursowej. Zgodnie z art. 385(3) Kodeksu cywilnego ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na tym, kto się na ten fakt powołuje.

Dlaczego późniejszy sposób wykonywania umowy nie przesądza o abuzywności?

Późniejsze wykonywanie umowy nie przesądza o abuzywności, ponieważ pytanie dotyczy uczciwości warunku w chwili związania nim konsumenta, a nie wyłącznie późniejszych rozliczeń.

Bank mógł w praktyce stosować kurs bliski kursowi rynkowemu, a konsument mógł przez lata regulować raty bez reklamacji. Te fakty mogą być istotne dla określonych zagadnień dowodowych i rozliczeniowych, ale nie zastępują badania pierwotnego wzorca. Tak wynika z uchwały III CZP 29/17.

Regularna spłata rat wskazuje na wykonywanie umowy, lecz sama nie odpowiada na pytanie o treść pierwotnej klauzuli.
Późniejszy aneks może zmienić przyszłe raty, lecz nie zmienia automatycznie oceny okresu przed aneksem.
Zmiana kursów CHF po zawarciu umowy może wpływać na ekonomiczny ciężar kredytu, ale nie zastępuje testu z art. 385(1) Kodeksu cywilnego.
Brak reklamacji konsumenta nie jest sam w sobie dowodem świadomej rezygnacji z ochrony przewidzianej przez dyrektywę 93/13/EWG.

To ważna reguła interpretacyjna: aneks może być dowodem w sprawie, ale nie jest samodzielnym skrótem do odpowiedzi o skuteczności wszystkich wcześniejszych postanowień.

Czy spłata bezpośrednio w CHF usuwa pierwotną wadę umowy?

Nie, spłata kredytu bezpośrednio w CHF może zmienić sposób regulowania przyszłych rat, lecz co do zasady nie cofa przeliczeń wykonanych przed podpisaniem aneksu. Ustawa antyspreadowa z 29 lipca 2011 r., Dz.U. nr 165 poz. 984, wprowadziła rozwiązania dotyczące spłaty określonych kredytów bezpośrednio w walucie indeksacji lub denominacji, ale sama nie rozstrzyga oceny wcześniejszych klauzul.

Jak rozdzielić raty sprzed aneksu i po aneksie?

Trzeba ustalić datę wejścia aneksu w życie, a następnie oddzielnie zestawić raty rozliczone według tabeli banku i raty wpłacone bezpośrednio w CHF.

To proste rozróżnienie porządkuje materiał, choć nie przesądza roszczeń ani ich wysokości. W analizie dokumentów przydaje się chronologia, nie ogólne stwierdzenie, że kredyt „był spłacany we frankach”.

Ustal datę zawarcia pierwotnej umowy oraz datę faktycznej wypłaty kredytu.
Odczytaj datę podpisania aneksu i datę, od której bank zaczął przyjmować wpłaty w CHF.
Zbierz historię spłat z rozróżnieniem na kwoty pobrane w PLN i kwoty wpłacone w CHF.
Porównaj pierwotne klauzule przeliczeniowe z postanowieniami obowiązującymi po aneksie.
Sprawdź, czy aneks zawiera rozliczenie wcześniejszych rat albo tylko reguluje przyszłą technikę zapłaty.

Piąty przykład: aneks obowiązuje od 1 stycznia 2013 r., a wcześniej bank pobierał raty w PLN. W takim układzie analiza okresu 2008-2012 i okresu po 2013 r. wymaga odrębnych danych oraz odrębnego odczytania postanowień umowy.

Czy ustawa antyspreadowa naprawiła wcześniejsze umowy frankowe?

Nie, ustawa antyspreadowa dała ustawową możliwość spłaty objętych nią kredytów bezpośrednio w walucie obcej i wymagała doprecyzowania zasad kursowych, ale nie ustanowiła automatycznego „uzdrowienia” każdego wcześniejszego postanowienia.

Potoczna nazwa „ustawa antyspreadowa” odnosi się do ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Nie należy utożsamiać jej z dyrektywą 93/13/EWG ani z wyrokiem dotyczącym konkretnej umowy.

Nowelizacja z 2011 r. wiąże się z możliwością spłaty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji lub denominacji.
Nowelizacja dotyczy wykonywania umów, lecz nie zastępuje indywidualnej oceny pierwotnych warunków konsumenckich.
Możliwość zakupu CHF poza bankiem może ograniczać koszt przyszłego spreadu bankowego.
Wpłata CHF nie musi oznaczać przewalutowania całego kredytu na nową konstrukcję prawną.
Spłata w CHF nie jest tożsama z odfrankowieniem ani z umorzeniem zadłużenia.

Szósty przykład: kredytobiorca kupował CHF w kantorze internetowym i wpłacał je na rachunek banku. Taka praktyka może mieć znaczenie dla przyszłych rat, ale bez dodatkowych postanowień nie wskazuje jeszcze, że strony rozliczyły historyczny spread. Zobacz także: ustawa antyspreadowa oraz spread walutowy i bankowa tabela kursowa.

Kiedy aneks może oznaczać świadomą rezygnację z ochrony konsumenckiej?

Późniejsze porozumienie może mieć znaczenie prawne, gdy konsument dobrowolnie i świadomie godzi się na utrzymanie potencjalnie nieuczciwego warunku albo na nowe rozliczenie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-19/20, Bank BPH, wskazał znaczenie świadomej zgody konsumenta w kontekście ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13/EWG.

Konsument może zrezygnować z ochrony przed nieuczciwym warunkiem, jeżeli jego zgoda jest dobrowolna i świadoma. - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sprawa C-19/20, Bank BPH, 29 kwietnia 2021 r.

Jakie informacje powinien otrzymać konsument przed podpisaniem porozumienia?

Konsument powinien otrzymać informacje pozwalające zrozumieć charakter zmienianego warunku oraz prawne i ekonomiczne konsekwencje zgody na dane rozwiązanie.

Nie chodzi o sam podpis pod zdaniem „zapoznałem się z treścią”. Znaczenie może mieć to, czy dokument wyjaśniał, co zmienia się w saldzie, jak będą liczone raty, czy porozumienie obejmuje wcześniejsze rozliczenia i czy wiąże się z rezygnacją z konkretnych uprawnień.

Porozumienie powinno jasno wskazywać, które postanowienia pierwotnej umowy zostają zmienione albo zastąpione.
Pouczenie powinno opisywać konsekwencje finansowe, jeżeli strony ustalają nowe saldo lub nowe zasady kursowe.
Oświadczenie o zrzeczeniu roszczeń wymaga oceny jego zakresu, języka i zrozumiałości dla konsumenta.
Informacja o potencjalnej nieuczciwości warunku może mieć znaczenie dla oceny świadomej zgody.
Okoliczności podpisania, w tym czas na zapoznanie się z dokumentem, mogą być istotne dla oceny dobrowolności.

Siódmy przykład: bank proponuje zmianę kursu na średni kurs NBP, ale dokument nie mówi nic o wcześniejszych pobraniach ani o zrzeczeniu roszczeń. Taki aneks może mieć inny zakres niż ugoda, która szczegółowo rozlicza przeszłość i przewiduje wzajemne ustępstwa.

Czy podpis pod standardowym aneksem dowodzi negocjacji?

Nie, sam podpis pod standardowym aneksem nie dowodzi jeszcze, że konsument indywidualnie negocjował każde jego postanowienie.

Art. 385(1) § 4 Kodeksu cywilnego przewiduje, że ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na osobie, która się na to powołuje. Negocjowanie daty spłaty, marży lub rachunku nie musi oznaczać negocjowania mechanizmu kursowego albo zrzeczenia się roszczeń.

Wersja formularzowa aneksu może świadczyć o użyciu wzorca, lecz sama forma dokumentu nie kończy analizy.
Korespondencja z bankiem może pokazywać, czy przedstawiono konsumentowi realne warianty postanowień.
Notatki ze spotkań mogą mieć znaczenie, jeżeli dokumentują rozmowę o skutkach prawnych i finansowych porozumienia.
Indywidualne uzgodnienie wymaga możliwości rzeczywistego wpływu na treść konkretnego warunku.

Ósmy przykład: klient wybrał jeden z dwóch gotowych rachunków do spłaty, ale nie mógł zmienić oświadczenia o saldzie. Taka sytuacja nie pozwala automatycznie utożsamić wyboru technicznego z negocjowaniem całego aneksu.

Jak TSUE i Sąd Najwyższy oceniają późniejsze porozumienia?

TSUE i Sąd Najwyższy nie rozstrzygają automatycznie losu każdej umowy frankowej, lecz wskazują kryteria oceny. Sprawa C-19/20 dotyczyła między innymi polskiej umowy kredytu indeksowanego i późniejszego aneksu, natomiast uchwała III CZP 29/17 wyznacza moment badania abuzywności na chwilę zawarcia umowy.

Co wynika z wyroku TSUE C-19/20, Bank BPH?

Wyrok TSUE C-19/20 potwierdza, że późniejsza zmiana nieuczciwego warunku wymaga badania ochrony konsumenta, a jego rezygnacja z tej ochrony musi być dobrowolna i świadoma.

Orzeczenie z 29 kwietnia 2021 r., ECLI:EU:C:2021:341, nie stanowi gotowego rozstrzygnięcia dla każdego aneksu. Sąd krajowy ocenia treść konkretnej umowy, prawo krajowe i wolę konsumenta w realiach danej sprawy.

Wyrok C-19/20 odnosi się do ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13/EWG w sprawie konsumenckiej.
Późniejszy aneks może mieć znaczenie, jeżeli konsument świadomie akceptuje skutki dotyczące nieuczciwego warunku.
Badanie porozumienia obejmuje jego przejrzystość, dobrowolność oraz informacje dostępne konsumentowi.
Nie można z samego faktu podpisania aneksu wyprowadzić automatycznej odpowiedzi o wszystkich roszczeniach.

W wyroku C-260/18, Dziubak, TSUE podkreślił także znaczenie woli konsumenta przy ocenie skutków usunięcia nieuczciwego warunku. Nie jest to obietnica nieważności ani odfrankowienia konkretnej umowy. Więcej o jednym z możliwych skutków opisuje hasło skutki nieważności umowy frankowej.

Czy orzeczenie dotyczące innej umowy przesądza wynik sprawy?

Nie, orzeczenie dotyczące innej umowy nie przesądza wyniku sprawy, ponieważ różnić się mogą wzorzec umowy, data podpisania, regulamin, aneksy, negocjacje i historia spłat.

Orzecznictwo wyznacza sposób myślenia o problemie prawnym. Nie zastępuje analizy dowodów ani wykładni konkretnego dokumentu przez sąd. Rzecznik Finansowy, TSUE i Sąd Najwyższy są ważnymi punktami odniesienia, lecz nie są kalkulatorem wyniku indywidualnego sporu.

Sygnatura C-19/20 dotyczy sprawy Bank BPH i określonego pytania prejudycjalnego.
Uchwała III CZP 29/17 wyjaśnia zasadę badania abuzywności według momentu zawarcia umowy.
Wyrok C-260/18 dotyczy skutków usunięcia nieuczciwych warunków w określonym kontekście prawa krajowego.
Każdy aneks trzeba odczytać razem z umową, regulaminem i dokumentami przekazanymi konsumentowi.

Jak przeanalizować aneks i historię spłaty bez przesądzania wyniku sprawy?

Analiza aneksu powinna objąć co najmniej umowę, regulamin, wszystkie późniejsze porozumienia, historię spłat i korespondencję z bankiem. Najważniejsze są data zmiany, brzmienie klauzul przeliczeniowych, ewentualne uznanie salda oraz informacja o zrzeczeniu roszczeń; podpisanie aneksu nie gwarantuje ani uwzględnienia, ani oddalenia potencjalnych roszczeń.

Jakie dokumenty trzeba zestawić?

Najpierw trzeba ułożyć dokumenty chronologicznie: od wniosku kredytowego i umowy, przez regulamin, aż po ostatni aneks oraz historię rachunku.

W analizie dokumentów największe różnice często kryją się w definicjach kursu, załącznikach i pouczeniach. Jeden paragraf aneksu rzadko daje pełną odpowiedź.

Zbierz egzemplarz umowy kredytu wraz ze wszystkimi załącznikami i regulaminem obowiązującym w dniu podpisania.
Dołącz każdy aneks, ugodę, oświadczenie o saldzie i zmianę harmonogramu.
Pobierz pełną historię spłat obejmującą kwoty w PLN, CHF, daty księgowania i pobrane prowizje.
Ustal, kiedy rozpoczęła się spłata bezpośrednio w CHF oraz czy bank przestał stosować własny kurs sprzedaży.
Wyszukaj sformułowania o zrzeczeniu roszczeń, uznaniu długu, definitywnym rozliczeniu lub świadomej zgodzie.
Zachowaj korespondencję i pouczenia przekazane przed podpisaniem aneksu lub ugody.

Czy po podpisaniu aneksu nadal można kwestionować postanowienia umowy?

To zależy od treści aneksu, informacji przekazanych konsumentowi, charakteru porozumienia oraz całokształtu okoliczności sprawy.

Sam aneks może regulować jedynie przyszły sposób zapłaty. Może też zawierać szersze ustalenia, które wymagają oceny pod kątem świadomej i dobrowolnej zgody oraz prawa krajowego. Bez dokumentów nie sposób rzetelnie przesądzić skutków.

Aneks techniczny może dotyczyć wyłącznie rachunku CHF i kolejnych rat.
Ugoda może obejmować nowe saldo, wzajemne ustępstwa oraz zakończenie określonego sporu.
Oświadczenie o świadomości ryzyka wymaga odczytania razem z pouczeniami dostępnymi przed podpisaniem.
Uznanie salda wymaga oceny jego dokładnej treści i celu dokumentu.
Historia spłat pozwala oddzielić okres przeliczeń bankowych od okresu wpłat bezpośrednio w CHF.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej radcy prawnego lub adwokata. W sprawach dotyczących kredytów CHF wynik zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy podpisanie aneksu automatycznie naprawia klauzule przeliczeniowe?

Nie można przyjąć takiego automatyzmu. Aneks może zmienić wykonywanie umowy na przyszłość, lecz ocena pierwotnych postanowień zależy od ich treści, okoliczności zawarcia umowy i charakteru późniejszego porozumienia. Znaczenie dokumentu wymaga analizy konkretnej sprawy.

Czy aneks umożliwiający spłatę w CHF działa wstecz?

Zwykle aneks reguluje sposób spłaty od wskazanej daty, a nie cofa przeliczenia wykonane wcześniej. Inny skutek może wynikać z wyraźnego rozliczenia historycznych rat albo z ugody obejmującej przeszłe świadczenia. Decydujące jest brzmienie dokumentu.

Czy ustawa antyspreadowa usunęła abuzywność wcześniejszych zapisów?

Nie, sama ustawa antyspreadowa nie przesądziła, czy pierwotne postanowienia konkretnej umowy były uczciwe i skuteczne. Wprowadziła między innymi możliwość spłaty określonych kredytów bezpośrednio w walucie obcej. Abuzywność bada się według właściwych przesłanek i realiów konkretnej umowy.

Czy konsument może zaakceptować potencjalnie abuzywną klauzulę?

Tak, ale według orzecznictwa TSUE taka rezygnacja z ochrony musi być dobrowolna i świadoma. Konsument powinien rozumieć charakter warunku oraz konsekwencje swojej decyzji. Sam podpis pod formularzem nie kończy oceny.

Czy podpis pod aneksem oznacza, że jego postanowienia były negocjowane?

Nie, podpis potwierdza zawarcie dokumentu, ale nie dowodzi sam przez się indywidualnego uzgodnienia każdego warunku. Znaczenie mają przebieg rozmów, możliwość przedstawienia własnej propozycji, warianty oferowane przez bank i dokumentacja negocjacji. Art. 385(1) § 4 Kodeksu cywilnego reguluje ciężar dowodu w tym zakresie.

Czy aneks zamienia kredyt indeksowany w kredyt walutowy?

Nie zawsze. Sama możliwość wpłacania rat w CHF może zmieniać technikę spłaty, lecz nie musi przebudowywać pierwotnej konstrukcji salda albo całego zobowiązania. Trzeba sprawdzić, czy aneks wyraźnie zmienia walutę kredytu, czy tylko sposób regulowania rat.

Jakie dokumenty są potrzebne do oceny skutków aneksu?

Potrzebne są co najmniej umowa, regulamin, wszystkie aneksy, pouczenia, historia spłat, harmonogramy i korespondencja z bankiem. Przydatne mogą być też potwierdzenia zakupu CHF oraz dokumenty dotyczące ugody lub uznania salda. Ich znaczenie powinien ocenić prawnik po poznaniu okoliczności sprawy.

Źródła i literatura

Przeczytaj również

r. pr. Piotr Nowicki

Radca prawny specjalizujacy sie w prawie konsumenckim i sporach z bankami. Wyjasnia pojecia i mechanizmy kredytow frankowych jezykiem zrozumialym dla kredytobiorcy, z odwolaniem do orzecznictwa TSUE i Sadu Najwyzszego.